39. Қазақстан Республикасындағы сот билігі.

Құқық қорғау органдары жүйесіндегі маңызды орын алатын мемлекеттік органдардың бірі Сот. Сот әділеттігін іске асыра отырып соттар, жаза тағайындау, жазадан босату т.б секілді шешімдер қабылдай отырып, құқықты қолданып, өзінің биліктік құзіретін жүзеге асырып, жеке және заңды тұлғалардың құқықтары мен міндеттерін анықтай отырып, олардың мүдделерін, әділ, заң арқылы қорғауға тиіс орган. Адамдар қажет болғанда әділдік үшін сот төрелігіне жүгінеді. Сот билігі азаматтық, қылмыстық және заңда белгіленген өзге де сот ісін жүргізу нысандары арқылы жүзеге асырылады.

75 бап . ҚР сот төрелігін тек сот қана жүзеге асырады; сот билігі сотта іс жүргізудің азаматтық, қылмыстық және заңмен белгіленген өзге де нысандары арқылы жүзеге асырылады. Заңда көзделген жағдайларда қылмыстық сот ісін жүргізу алқа мүшелерінің қатысуымен жүзеге асырады;заңмен құрылған Республиканың Жоғарға Соты және Республиканың жергілікті соттары Республиканың соттары болып табылады; Республиканың сот жүйесі Республика Конституциясымен және Конституциялық заңмен белгіленеді. Қандай да бір атаумен арнаулы және төтенше соттарды құруға жол берілмейді.76 бап. Сот билігі ҚР атынан жүзеге асырылады және өзіне азаматтар мен ұйымдардың құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін қорғауды, Республиканың Конституциясының, заңдарының, өзге де нормативтік құқықтық актілерінің , халықаралық шарттарының орындалуын қамтамасыз етуді мақсат етіп қояды; сот билігі Республика Конституциясының, заңдарының өзге де нормативтік құқықтық актілерінің, халықаралық шарттарының негізінде туындайтын барлық істер мен дауларға қолданылады; соттар шешімдерінің, үкімдері мен өзге қаулыларының Республиканың бүкіл аумағында міндетті күші болады.

40. Азаматтық: ұғымы, алу және айырылу тәртібі.

ҚР азаматтығы адамның мемлекетпен тұрақты саяси құқылық байланысын айқындайды, бұл байланыс олардфың өзара құқылары мен міндеттерінің жиынтығынан көрінеді. Мемлекет ҚР азаматы болу, азаматтығын алу, азаматтығына қабылдау, азаматтықты тоқтату, азаматтықтан шығу, азаматтықтан айрылу негіздерін және тәртібін белгілейді. ҚР азаматтығын алу негіздері. ҚР азаматтығы: тууы бойынша; ҚР азаматтығына қабылдау нәтижесінде; ҚР халықаралық шарттарында көзделген негіздер мен тәртіп бойынша; «ҚР азаматтығы туралы» 1991 жылғы 20 желтоқсандағы № 1017 – ХII ҚР Заңында көзделген өзге де негіздер бойынша алынады. Азаматтыққа қабылдау ҚР президентінің атына өтініш беру арқылы іске асырылады. ҚР азаматтығын қабылдау шарттары. ҚР азаматтығына: ҚР аумағында заңды негізде кемінде бес жыл тұрақты тұратын не ҚР азаматтарымен кемінде үш жыл некеде тұратын адамдар қабылданады. ҚР азаматтығына қабылдаған кезде кәмелетке толмағандардан, пайым қабілетін жоғалтқан не ҚР президентібелгілейтін тізбе бойынша кәсіптерге ие және талаптарға сай келетін адамдардан және олардың отбасы мүшелерінен және ҚР алдында ерекше еңбек сіңірген адамдардан, сондай ақ Қазақстан аумағынан кеткен адамдар мен олардың ұрпақтарынан, егер олар тарихи Отаны ретінде тұрақты тұру үшін ҚРға қайтып оралған болса, олардан осы тармақшаның бірінші абзацында көзделген шарттардың болуы талап етілмейді; ҚР азаматтарының ішінде туыстарының бірі баласы, жұбайы және ата анасының біреуі, апа қарындасы, аға інісі, атасы немесе әжесі бар, ҚР тұрақты тұру мақсатымен келген, бұрынғы одақтас Респубоикалардың азаматтары, ҚРда тұру мерзіміне қарамастан, қабылданатын болады.

Азаматтықтан айрылу. ҚР азаматтығынан: ҚР мемлекетаралық шарттарында көзделген реттерді қоспағанда, адамның басқа мемлекетте әскери қызметке қауіпсіздік қызметіне, полицияға, әділет органдарына немесе өзге де мемлекеттік өкімет және басқару органдары орналасу салдарынан; егер ҚР азаматтығы көрінеу жалған мәліметтер не жалған құжаттар табыс ету нәтижесінде алынса; ҚР мемлекетаралық шарттарында көзделген негіздер бойынша; егер ҚРнан тыс жерлерде тұратын адам дәлелсіз себептермен үш жыл бойы консулдық есепке тіркелмесе; егер адам басқа елдің азаматтығын алған болса, айрылады. 14 жасқа дейінгі балалардың азаматтығы ата аналарының азаматтығымен анықталады. 14-18 жасқа дейінгі азаматтардың азаматтығы олардың келісімімен өзгертіледі.