Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Беларуская мова 03.01.2013.doc
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.04.2025
Размер:
1.69 Mб
Скачать

Правапіс мяккага знака і апострафа Змякчальны мяккі знак

Правілы-1959

Правілы-2008

Мяккі знак не пішацца:

У прыметніках з суфіксам -ск-, утвораных ад назоўнікаў на -нь: конскі (конь), астраханскі (Астра-хань), любанскі (Любань), плзенскі (Плзень).

З а ў в а г а. У прыметніках, утвораных ад кітайскіх назваў на -нь, мяккі знак захоўваецца: чаньчуньскі, аньшаньскі, уханьскі, цяньшаньскі (але: Сямёнаў-Цян-Шанскі) і інш.

Мяккі знак не пішацца:

у прыметніках з суфік-сам -ск-, утвораных ад назоўнікаў на -нь-: конскі (конь), астраханскі (Астра-хань), любанскі (Любань), плзенскі (Плзень), чань-чунскі (Чань-Чунь), цянь-шанскі (Цянь-Шань).

Раздзяляльны мяккі знак і апостраф

Правілы-1959

Правілы-2008

Апостраф пішацца пры раздзельным вымаўленні зычных з наступным галос-ным:

У сярэдзіне слова пасля губных б, в, м, п, ф, задне-язычных г, к, х, шыпячых ж, дж, ч, ш, зубных д, т, і р перад літарамі е, ё, ю, я, і: Аляб’еў, Барб’е, В’етнам, інтэрв’ю, сям’я, куп’ё, п’яў-ка, саф’ян, д’ябал, Пра-коф’еў, Пракоф’евіч, Ман-тэг’ю, Лук’янаў, Х’юлет, бар’ер, надвор’е, Мар’іна Горка, Куцюр’е, Грыгор’еў, Юр’еў, Аж’е, Буш’е, Д’еп, Камп’ен.

На мяжы састаўных частак раздзяляльныя апостраф і мяккі знак не пішуцца: напрыклад: цэхячэйка; але ь як знак мяккасці ў такіх выпадках пішацца, напрык-лад: косцьутыль.

Апостраф пішацца пры раздзельным вымаўленні зычных з наступным галосным:

у сярэдзіне слова пасля губных б, в, м, п, ф, заднеязычных г, к, х, шыпячых ж, дж, ч, ш, зубных д, т і дрыжачага р перад літарамі е, ё, і, ю, я: б’ецца, вераб’і, В’етнам, інтэрв’ю, сям’я, Дзям’ян, Камп’ен, куп’ё, куп’істы, п’юць, саф’ян, Пракоф’еў, Пракоф’евіч, Мантэг’ю, Лук’янаў, Х’юстан, Аж’е, Ч’япа, Буш’е, Д’еп, бар’ер, надвор’е, Грыгор’еў, Юр’еў, Мар’іна Горка;

у складаных словах з першай частка двух, трох, чатырох, шмат перад літарамі е, ё, ю, я: двух’ярусны, трох’ярусны, шмат’ядзерны, шмат’ё-місты.

Апостраф не пішацца:

у складаных і складанаскарочаных словах на мяжы састаўных частак, у тым ліку калі іх часткі пішуцца праз злучок: цэхячэйка, дзяржюрвыдавецт-ва, трэдюніёны.

Правапіс абрэвіятур Правапіс абрэвіятур

Правілы-1959

Правілы-2008

Усе складанаскарочаныя словы абодвух тыпаў пішуцца разам. Пры гэтым кожная састаўная частка складанаскарочанага слова, апрача апошняй, пішацца так, як яна пісалася б у адпаведным поўным слове, напрыклад: кампартыя, гарсавет, прафсаюз, сацспа-борніцтва, сельмаг.

З а ў в а г а. У апошняй частцы некаторых склада-наскарочаных слоў пад націскам можа аднаўляцца этымалагічнае о, якога ў поўным слове не бывае, напрыклад: райком (раённы камітэт), нарком (народны камісар), селькор (сельскі карэспандэнт), парторг (партыйны арганізатар) і інш.

У абрэвіятурах скарочаныя часткі пішуцца так, як у адпаведных поўных словах: гарсавет (гарадскі), прафсаюз (прафесійны), дзяржцырк (дзяржаўны), прамкамбінат (прамысловы), галоўурач (галоўны), генплан (генеральны), Еўра-саюз (еўрапейскі), заапарк (заалагічны), музвучылішча (музычнае), Белдзярж-праект (беларускі, дзяржаўны), Белліт-фонд (беларускі, літаратурны), райбуд-кантора (раённая, будаўнічая), педфак (педагагічны факультэт), камбат (ка-мандзір батальёна), ваенкамат (ваенны камісарыят), эсмінец (эскадронны міна-носец), прафкам (прафсаюзны камі-тэт), гарвыканкам (гарадскі выканаў-чы камітэт), член-кар. (член-карэспан-дэнт), лясгас (лясная гаспадарка), рыбгас (рыбная гаспадарка), інтэрпал (інтэрнацыянальная паліцыя), лінкар (лінейны карабель).

Рэкамендацый аб напі-санні няўласнабеларускіх (запазычаных) абрэвіятур не было.

Напісанне няўласнабеларускіх (запазы-чаных) абрэвіятур вызначаецца па слоўніку; поўны сэнсавы беларускі адпаведнік перадае значэнне такіх запазычанняў, а не расшыфроўвае іх: заўгас (загадчык гаспадарчай часкі), завуч (намеснік дырэктара па вучэбнай рабоце), спецназ (атрад спецыяльнага прызначэння), АСУ (аўтаматызаваная сістэма кіравання), ЮНЕСКА (Камісія Арганізацыі Аб’яднаных Нацый па пытаннях адукацыі, навукі і культуры).