- •Тасты шөл – хамада, сазды шөл – тақыр, құмды шөл – эргтер.
- •Материкте 4 млрд-тан астам, яғни Жер шары халқының ¾ бөлігі тұрады.
- •Әлемнің 7-і кереметінің 5-еуі Еуразияда:
- •Микромемлекеттер: Андорра, Лихтенштейн, Монако, Сан-Марино, Ватикан.
- •Ең бірінші аэс – Ресейдегі Обнискіде.
- •Латын Америкасы елдері 4 аймаққа бөлінеді.
- •1960 Жылдан астанасы - Бразилиа. 22 штаттан тұратын федерациялы ел.
- •Сахара ең таза экологиялық аудан.
- •Антарктидадағы оазистер материк жағалауларында пайда болады.
- •Мұхиттық аралдардағы алғаш тәуелсіздік алған – Жаңа Зеландия (3 рет ашылған).
Пушта - Венгриядағы құнарлы қара топырақты өңір.
Полонино - Карпат тауларындағы биік тау шалғыны.
Беловеж нуы - Польша мен Белоруссия ортасындағы Зубр қорғалатын қорық.
Еуразияда 90-нан астам ел бар. Еуропада 43, қалғаны Азияда.
Еуропа – ауданы 10млн. км², солтүстіктен оңтүстікке 5мың км, батыстан шығысқа 3 мың км-ге созылған.
Микромемлекеттер: Андорра, Лихтенштейн, Монако, Сан-Марино, Ватикан.
Экономикалық географиялық жағдайының 3 белгісі:
1) Көршілік жағдайы.
2) Теңіз маңына орналасуы.
3) Жағалауы өте күшті тілімденген.
Теңіз қыздары – Ұлыбритания, Нидерланды, Дания, Норвегия, Исландия, Португалия, Испания, Италия.
Саяси картасының қалыптасуы ХХ ғасырда, ол 3 үлкен өзгеріске, І және ІІ дүние жүзілік соғыстар мен 1990 ж. КСРО одағының тарауы, елдердің тәуелсіздік алуына байланысты.
Поль немесе польдера – Нидерландыда теңізден тартып алынған жерлер (егін мен гүл егуге пайдаланады). 1953 жылдан «Атырау жоспар» бойынша Эйсселмер көлі құрғатылуда.Теңізден алынған жерлер ауданы - 7 мың км². Бөгенге қажет тастар –Швеция, Финляндиядан әкелінеді.
Марш - шеткі теңізден тартып алынатын жерлер.
Теңізге жаппай шабуылдаушы елдер - Нидерланды, Жапония.
Италия мен Испанияда суармалы егіншілік,
Шағын және орташа аумақты елдері көп. Аумағы ең үлкені – Франция, 8 елмен шектеседі.
Альпі, Скандинавия, Динар таулары су энергиясына өте бай.
Швеция, Финляндия, Ресей солтүстік орман белдеуінде орналасқан.
Финляндияда елді мекендер губерниялар деп аталады. Скандинавия солтүстігі Лапландия «Аяз Атаның мекені».
ХV-ХVІІІғ. Ұлы географиялық ашылулардан бері - Еуропа эмиграция ошағы (әсіресе Ирландия) болса, ал қазір иммиграция ошағы.
Дүние жүзіндегі жұмыс күшін тартушы үш орталықтың бірі - Еуропаға жылына 14 млн. шетелдіктер келеді, бірақ олар азаматтық ала алмайды. Гастарбайтерлер -мейман жұмысшылар.
Еуропа халқы – 730 млн адам (2004ж), 1км² - 100 адамнан. 80-нен астам этнос халық бар.
Ұлтаралық қатынастың шиеленісуінен 1999 жылы НАТО агрессиясына ұшыраған ел – Югославия.
Негізгі дін – христиан, шығыста – провославие, солтүстікте – протестант, батыс пен оңтүстікте католиктік тармағы таралған.
Ең жоғарғы урбандалған елдер - Австрия, Бельгия - 97, Исландия - 92, Англия - 89, Дания мен Германия - 86, Швеция - 84, Франция - 74%.
ХХ-ғ-дың соңында урбандалу 85%. Субурбандалу - қала маңы зоналарының өсуі. Ірі агломерация - Лондон, Париж, Рейн - Рурда.
Батыс Еуропаның урбандалу деңгейі 80% (2008ж тест)
Еуропа шаруашылығының 2 белгісі: Игерілмеген жер жоқ және біртұтас экономикалық кеңістік (шағын елдердің дамыған елдермен қатар орналасуы)
Өнеркәсіптің жетекші саласы - машина жасау, ол аймақтағы өнеркәсіп өнімінің 30%-ін, экспорттың 70%-ін береді.
Өзен жолдары – Еділ, Рейн меридианддық, ал Дунай ендік бағытта жатыр.
Портты қалалары - Лондон, Гамбург, Гавр, Антверпен, Роттердам.
Роттердам - Еуропаның теңіз қақпасы, теңізден 33км қашықта орналасқан.
Ла-Манш 50/37км, 1993 жылдан Ұлыбритания мен Франция арасын қосушы су асты тонелі.
Түркия Стамбулы үшін Босфор бұғазында екі көпір салынған. 1973 жылы
Еуропадағы ең үлкен, ал дүние жүзі бойынша 4 орын алатын, ені 1км, одан 6 қатар машина өте алады. 1988 жылы екінші көпір салынды.
Дүние жүзіндегі 200 банктің 60-ы Еуропада орналасқан. Экономикалық қаржы орталықтары - Цюрих, Лондон. Люксембург - банкир ел.
Жағалаудағы туризм - Жерорта теңізі маңы, ал таудағы туризм – Альпіде
дамыған. Монблан тауы 4807м.
Табиғи газ өндіруден Ресей І-орында, кен орындары Батыс Сібірде.
Дүние жүзіне белгілі «Кох-и-Нор» қарындаш фабрикасы Чехияда.
Шығыс Еуропада жан басына шаққанда электр энергиясын көп өндіретін елдер – Латвия мен Эстония.
Слохтерен газ кен орны - Нидерланды. Энофиск - Солтүстік теңіздегі мұнай мен газ кен орны.
Орта Азиядағы ірі көмір бассейні – Ангрен (Өзбекстан). Канск - Ачинск көмір бассейні Шығыс Сібірде (Ресей).
Дунай өзені - фармацептика тауарын көп шығаратын Венгрияның астанасы
Будапешт қаласын екіге бөліп ағып өтеді. Икарус автобусын экспортқа шығарады.
