Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Прагр.-мастацтва вуснай традыцыі (ДЗЯРЖЭКЗАМЕН...doc
Скачиваний:
4
Добавлен:
01.03.2025
Размер:
145.92 Кб
Скачать

Тэма 2. Функцыянальны змест каляндарна-абрадавай этнафоніі беларусаў

Клічнасць, пабуджальнасць, сугестыўнасць інтанавання каляндарна-абрадавых песень – як аснова магічнай практыкі калектыўных абрадавых дзей беларусаў. Музычна-выразныя сродкі этнафоніі каляндарна-абрадавага цыкла: дынаміка, стыль інтанавання, характар голасавядзення, тэмбрава-каларыстычныя асаблівасці. Тэхналагічны бок працэса этнафанацыі каляндарана-абрадавых песень: рэжымы работы гартані, пеўчая пазіцыя, апора гуку і разлік дыхальнага ціску, пеўчая атака, тэсітура выканання, міжрэгістравыя пераходы і рэзанансныя локусы. Калектыўнасць выканання каляндарна-абрадавых песень, традыцыйныя саставы спеўных гуртоў.

Тэма 3. Этнафонія калядавання на Гомельскім Палессі

Прымеркаванасць калядавання-шчадравання па часе (25 снежны/7 студзеня – “на Каляды”, 1/14 студзеня – “на Шчадрэц”). Традыцыйны склад каляднай спеўнай суполкі: мужчынскі склад калядоўшчыкаў, жаночы, дзіцячы, змяшаны. Этнафанічная партытура каляднага абраду: агульныя абходныя калядкі, велічальныя песні гаспадару, гаспадыні, сыну, дачцэ, гульня “Каза”, ражстоўскія канты. Інструментальнае суправаджэнне каляднага абраду (адзіночная і парныя дудкі, дуда, скрыпка, цымбалы, гармонік, бубен, шархуны, званочкі). Карнавальнасць светаадчування падчас калядных гульняў з “Казой”, “Буслам”, “Мядзведзем”, інш.

Унісонна-гетэрафонны стыль інтанавання абрадавых калядак, гамафонна-гарманічны стыль інтанавання ражстоўскіх кантаў. Акустычнае асяродззе калядных абрадавых спеваў: на адкрытан прасторы (“на вуліцы”, “на дварэ гаспадара”), у закрытым памяшканні (“у хаце гаспадара”). Этнафанічныя асаблівасці калядных спеваў: рэчытатыўны характар голасавядення, гучнае, “шумнае” выканальніцтва. Агульныя рысы і адрозненні калядак і шчадровак.

Тэма 4. Этнафонія калядавання на Брэсцкім Палессі

Агульнасць абрадавых падзей калядавання (шчадравання) на Палессі, карнавалізацыя насnрою спеўнай суполкі. этнафанічныя асаблівасці калядак і шчадровак мікрарэгіёнаў Брэсцкага Палесся: прыўзняты, велічальны характар этнафанацыі пры варыятыўнасці выкарыстання рэчытатыўнага і рэчытатыўна-вакальнага тыпаў інтанавання, у сярэднім і верхнім рэгістрах пеўчага голасу; напружання тэмбрава-дынамічная палітра гучання. Этнафанічны аналіз песень з улікам дыялектных норм вымаўлення.

Тэма 5. Этнафонія калядных цырымоній на Віцебскім Падзвінні

Агульныя рысы драматургіі каляднага абходу на Поўначы і Поўдні Беларусі: дыферынцыраваная традыцыя выканання калядных песень (агульныя калядкі, песенныя велічанні членам сям’і, заключныя пажаданні і просьбы аб узнагароджанні); святочная, урачыста прыўзнятая вобразна-інтанацыйная сфера спеваў (інтанацыі заклікання, танцавальна-гульнёвыя рытмы). Адрозненні: адсутнасць маскіраваных персанажаў і разгорнутай абрадавай гульні з “Казой”.

Карнавальны модус мыслення ў тэтралізаванай абрадавай гульні “Жаніцьба Цярэшкі”: драматургія дзеяння, персанажы, дыферынцырваныя песні-“цярэшкі” (агульныя, “матцы”, “бабульцы”, “дзядульцы”). Гульнёвы настрой, гарэзлівасць спеўных выказванняў на “вяселлі для ўсіх”; рэчытатыўны, вакальна-танцавальны тыпы інтанавання.