55.Rl және rc элементтерін тізбектей қосу.
56. Түйіндік потенциалдар әдісі. (Тұрақты тоқ үшін)
санына дейін құрастырылатын теңдеулер санын қысқартады.
Бұл әдістің негізі алдымен теңдеулер жүйесін шешу арқылы сұлбадағы барлық түйіндердің потенциалын анықтау, ал түйіндерді біріктіретін тармақтың тоғын Ом заңы арқылы табады. Түйіндік потенциалдар әдісімен теңдеулер құрастырылған кезде кез келген түйіндегі потенциалды нөлге теңестіреді (оны базистік деп атайды). Қалған ( ) түйіндердегі потенциалдарды анықтау үшін келесі теңдеулер жүйесі құрастырылады
мұндағы gss–S түйініне қосылған тармақтың өтімділігінің алгебралық қосындысы;
gsq–S түйінімен q түйінін қосатын тармақтардың алгебралық қосындысы;
-S
түйініне кіретін тармақтағы ЭҚК-нің
көбейтіндісінің алгебралық қосындысы;
оң таңбамен S түйінінің бағытына сәйкес
әсер ететін ЭҚК, кері таңбамен - S
түйінінен шығатын ЭҚК алынады.
- S түйініне қосылған тоқ көзінің алгебралық қосындысы; S түйінге бағытталған тоқ, оң таңбамен, ал S түйінінен бағытталған тоқ теріс таңбамен алынады. Теңдеулер саны контурлық тоқтар әдісімен құралған теңдеулер санынан кем болған жағдайда, түйіндік потенциалдар әдісін қолдану ұсынылады. Егер сұлбада кейбір түйіндер идеал тоқ көзінің ЭҚК қосылған болса теңдеулер саны, түйіндік потенциалды әдісімен табылған
мұндағы - идеал тоқ көзіне қосылған ЭҚК-дегі тармақ саны. Тармаққа қатысты идеал тоқ көзінің ЭҚК-дегі кез келген бір түйін нөлге теңестіріледі, сол кезде қалған потенциалдар болады. Егер ЭҚК бағытымен бағытталса, оң болады, қарсы болса – теріс таңбамен алынады.
g=
;
(өткізгіштік)
[Cм]-симменс
=
=
=
+
=
;
=
57. Төртұштының беріліс еселеуіштері және кедергісі.
өзара байланысын анықтайтын теңдеулер төртұштықтардың берілу теңдеулері деп айтылады. Теңдеулерде тоқтар мен кернеулерді байла-ныстыратын шамаларды төртұштықтар көрсеткіштері деп айтады.Y – типтінің көрсеткіштің берілу теңдеулері еселеуіштері Y – типті деп айтылады және өткізгіштік мөлшерлігі болады. Z – типтінің берілу теңдеулері }.
еселеуіштері Z – типті деп айтылады және кедергі өлшемділігіне ие болады. А- типтінің берілу теңдеулері }.
еселеуіштері А – типті немесе жалпыланған типті деп айтылады. А11,А22 - өлшемсіз, А12 кедергі өлшемділігі бар, А21 өткізгіштік өлшемділігі бар. Энергияны қысқыштан қысқышқа бергенде қайтымды төрт-ұштықтар теңдеулері А – көрсеткіштері арқылы жазылады және А11 және А22 еселеуіштерінің орындарын ауыстырады.
}.
Н –типтінің берілу теңдеулері }.
Y, Z, A, H – көрсеткіштерінің жүйелері көрсеткіш еселеуіштер деп айтылады. Көрсеткіштер – еселеуіштер кешенді шамалар болып табылады. Төртұштықтар сұлбасы және оның элементтері арқылы айқындалады. Әр түрлі көрсеткіштер жүйелерінде көрсеткіш – еселеуіштері арасында байланыс болады. Пассивті төртұштықтар үшін , , А – параметрлері үшін мына қатынас тура
∆А= .
Симметриялы төртұштық үшін А11=А22, Y11=-Y22, Z11=-Z22.
Төртұштықтардың сипаттамалық кедергілері
а)
б)
2 Сурет
Төртұштықтардың сипаттамалық кедергілері деп және , кедергілердің жұптары айтылады және ол мына шарттарды қанағаттандыра-ды: кезінде және кезінде (2а, 2,б-суреттер). - ні А – көрсеткіші және БЖ және КТ көрсеткіштері арқылы өрнектесек болады
, ,
,
Симметриялы төртұштықтар үшін .
Төртұштықтарды келісім бойынша қосу
Егер, генератордың ішкі кедергісі -ге тең болғанда, жүктеменің кедергісі (15.2 - сурет) келісілген қосу тәртібі деп айтылады. Келісілген қосу тәртібі сигналдарды тасымалдағанда қолайлы.