- •Хим экв туралы тусінік
- •2.Экв масса анықтау жолдары
- •Эквиваленттік массаны анықтау жолдары
- •0,0936 Г Ғе - 37,3 мл сутегі
- •3. Атом құрылысының күрделілігін дәлелдеген эксперименттер
- •4.5.6. Атом құрылысының қазіргі замандағы теориясы. Квант сандары
- •Квант сандары
- •4.5.6. Квант қабаттарының электрондармен толтырылуы
- •7. Атомдардың электрондық құрылымы және периодтық система
- •Элементтер атомдарының қасиеттерінің периодты түрде өзгеруі. Иондану энергиясы
- •8. Химиялық байланыс туралы түсінік түрлері
- •Химиялық байланыстың түрлері
- •Молекулалар арасындағы байланыс
- •Металдық байланыс
- •10.11. Ішкі энергия және энтальпия Термодинамиканың бірінші бастамасы
- •Термохимияның негізгі түсініктері
- •Термохимияның негізгі заңы - Гесс заңы
- •12.13Химиялық кинетика Химиялық реакциялардың жылдамдығы Реакция жылдамдығына концентрацияның әсері. Әсер етуші массалар заңы
- •Химиялық реакциялардың жылдамдығы
- •Реакция жылдамдығына концентрацияның әсері. Әсер етуші массалар заңы
- •Температураның реакция жылдамдығына әсері
- •Реакция жылдамдығына катализатордың әсері
- •14. Химиялық тепе-теңдік қайтымды және қайтымсыз
- •15. Электролит емес ерітінділердің қасиеттері
- •Ерітінділердің буының қысымы
- •Ерітінділердің қатуы және қайнауы
- •1. Электролиттер Электролиттердің Вант-Гофф және Рауль заңынан ауытқуы
- •2. Электролиттік диссоциация Аррениус теориясы
- •3 Диссоциациялану дәрежесі. Әлсіз және күшті электролиттер
- •Әлсіз электролиттердің қасиеттері
- •4. Оствальдтың сұйылту заңы (1898 ж.)
- •Қышқылдар мен негіздердің сулы ерітінділердегі диссоциациялануы
- •5. Судың электролиттік диссоциациясы. Судың иондық көбейтіндісі
- •6. Индикаторлар Буферлі ерітінділер
- •Буферлі ерітінділер
- •7. Иондық реакциялар және тепе-теңдіктер
- •7.1 Қышқылдық-негіздік тепе-теңдік және адам организміндегі негізгі буферлі жйелер
- •7.2 Гетерогендік тепе-теңдіктер. Ерігіштік көбейтіндісі
- •8. Тұздар гидролизі Гидролиз константасы және гидролиз дәрежесі
- •Гидролиз константасы және гидролиз дәрежесі
- •9. Комплексті қосылыстар туралы түсінік Координациялық теория
- •Координациялық теория
- •10. Тотығу-тотықсыздану
- •10.1 Тотығу-тотықсыздану реакцияларының типтері
- •10.2 Тотығу-тотықсыздану реакцияларын теңестіру әдістері
- •11. Электрхимия туралы түсінік
- •11.1Гальвани элементі
- •11.2 Гальвани элементінің электрқозғаушы күші
- •11.3Нернст теңдеуі
- •12. Электролиз Фарадей заңы
- •14.Конструциялық материалдар
- •15.Композиялық материалдар
9. Комплексті қосылыстар туралы түсінік Координациялық теория
Бұрынғы бізге белгілі қосылыстарда атомдар бір-бірімен иондық және коваленттік байланыстар арқылы қосылған. МҒндай қосылыстар бірінші ретті деп аталатын. Осы қосылыстардың молекулалары өзара әрекеттескенде, комплексті қосылыстар деп аталатын жоғары ретті қосылыстар түзіледі.
Мысалы: Cu(OH) 2 + 4NH4OH = [Cu(NH3) 4](OH) 2+ 4H2O
[Cu(NH3) 4](OH) 2 - комплексті қосылыс
Сулы ерітіндіде комплекстҢ қосылыстар диссоциацияланады.
[Cu(NH3) 4](OH) 2 [Сu(NH3 ) 4]2++ 2OН-
[Сu(NH3) 4]2+ - комплексті ион
Кристалда да, ерітіндіде де құрамында комплексті ионы болатын жоғары ретті қосылыстар комплексті қосылыстар деп аталады.
Химиялық байланыс теориясы тұрғысынан қарағанда, “КомплекстҢ
қосылыстар дегеніміз құрамында бір немесе бірнеше донорлы-акцепторлы байланыс болатын жоғары ретті қосылыстар”.
Координациялық теория
1893 жылы Швейцария ғалымы Вернер комплексті қосылыстардың құрылысы мен қасиетін түсіндіретін координациялық теория ұсынды.
Негізгі қағидалары
1. Комплексті қосылыстағы басты орын комплекс түзушінің үлесіне тиеді. Комплекс түзуші көбінесе оң зарядты металл иондары болады.
2. Комплекс түзушінің маңайына теріс зарядталған аниондар немесе электр нейтрал молекулалар - лигандалар жиналады.
3. Комплекс түзушінің маңайына орналасқан лигандалардың жалпы саны комплекс түзушінің координациялық саны (к.с.) болып табылады.
4. Комплекс түзушімен лигандалар - комплекс қосылысының ішкі сферасы.
5. Ішкі сфераға симай қалған иондар - комплекс қосылыстың сыртқы сферасы.
Мысалы:[Cu(NH3) 4]SO4
Cu2+-комплекс түзуші, NH3- лиганда, к.с.=4.
[Cu(NH3)4]2+ - ішкі сфера , SO42- сыртқы сфера
Комплекс түзушінің координациялық саны
Негізгі комплекс түзушілерге Д.И.Менделеевтің периодтық жйесҢнҢ элементтері жатады. Комплекс түзушілердің координациялық саны тотығу дәрежесіне тәуелді (4.1кесте)
Комплекс түзушілер |
Тотығу дәрежесі |
Координациялық сан |
Cu+ , Ag+, Au+ |
1+ |
2 |
Cu2+, Ag2+, Au2+ Pd2+, Pt2+,Pb2+ Cd2+, Sn2+ , Zn2+ |
2+ |
4 |
Al3+,Cr3+,Co3+,Fe2+, Fe3+,Nі2+, Pt4+, Pb4+, Pd4+ |
2+ 3+ 4+ |
6 |
Cd2+,Sr2+, W6+, Mo6+ |
2+ 6+ |
8 (өте сирек) |
Маңызды лигандалар:
1) Полюсті молекулалар: H2O, NH3, CO, NO, NH2OH
2) Иондар: F-, Cl-, Br-, І-, O2-, OH-, CN-, CNS-, S2O32-, CO32-, C2O42-
Комплексті қосылыстың формуласын құрастыру
Комплексті қосылыстың формуласын құрастыру үшін комплекс түзушінің координациялық санын, оның зарядын, лигандалардың зарядтарын, сыртқы сфераның зарядын анықтау керек.
Мысалы: Fe2+ - комплекс түзуші, CN- - лиганда, К+ - сыртқы сфера. Fe2+-координациялық саны 6, сондықтан Fe(CN)6 деп жазамыз, (CN) заряды (-1), сондықтан комплекс ионының заряды [Fe(CN)6]4-. Молекула нейтрал болу керек. Cонда комплексті қосылыстың формуласы: К4[Fe(CN6)].