26. Стратегиялық жоспарлау: мазмұны стратегиялық жоспарлау үдерісінің шеңберіндегі басқару әрекетінің негізгі түрлері.

«Стратегия» сөзі грек/ң сөзі,аударғанда «генерал өнері» деген мағына береді.Стратегиялық жоспарлау дегеніміз басшы қабылдаған әрекеттер мен шешімдер жиынтығы, сол арқылы ұйымның өз мақсатына жетуі үшін басшы арнайы стратегияны іздестіреді.

Стратегиялық жоспарлау басқару қызметінің төрт түрін қамтиды: ресурстарды бөлу, сыртқы ортаға бейімделу, ішкі үйлестіру және ұйымдық стратегиялық болжамдау.

Стратегиялық жоспарлаудың динамикалық үрдісі бүкіл басқару функцияларын үстінен жабатын қолшатыр сияқты. Егер ұйым стратегиялық жоспарлауды жүргізбесе, ұйымның өзі және оның бөлек бөлімшелері өздерінің қойған мақсаттарына қаншалықты жоғарғы дәрежеде жетіп отырғанын бағалай алмайды. Стратегиялық жоспарлау бақсару шешімін қабылдауға қажетті құрал болып саналады. Оның басты міндеті – ұйымдағы жаңадан енгізілгендерді жеткілікті дәрежеде қамтамасыз ету. Стратегиялық жоспарлаудың өзіндік белгілері.

1. Стратегияны көпшілік жағдайда жоғарғы басшылар тұжырымдайды және жасайды, алайда оны жүзеге асыруға басқарудың барлық деңгейіндегілердің қатысуы көзделеді.

2. Стратегиялық жоспар жеке бір ұйымға ғана емес, бүкіл корпорацияның болашағы үшін жасалады.

3. Стратегиялық жоспар көлемді зерттеулермен және нақты деректкрмен негізделуі тиіс. Қазіргі әлемдегі бизнесмен тиімді бәсекелесу үшін, фирма сапа, рынок, бәсеке және басқадай факторлар туралы толып жатқан ақпаратты ұдайы жинауы, әрі талдауы тиіс.

4. Стратегиялық жоспар фирманың айқындылығын, дербестілігін білдіреді, мұның өзі олардың белгілі бір жұмыскерлерді тартуына ықпал етеді.

5. Стртегиялық жоспарды жасағада, ұзақ уақыт бойы тұтастығын сақтаумен қоса, қажет болған жағдайда жетілдіруді және қайта бағыттауды жүзеге асыратындай икемді болуы тиіс.

Көптеген ірі ұйымдарда стратегиялық жоспар жазба құжат түрінде болады.Бірақ іс жүзінде бұл құжатта көрсетілген шектен шығып кетуі н/е жетпей қалуы мүмкін.Ұйымдастырушылық жоспарлаудың компоненттері:ұйым мақсаты,басшының шешім қабылдау ж\е тәжірибелік әрекеті,ұйым ұстанатын саясаты,құқықтар мен бюджет ж\е жоспарлаудың негізгі этаптары.

27. Стратегиялық жоспарлау үдерісінің кезеңдері. Стратегиялық жоспарлау үдерісінің кезеңдерінің ең қарапайым түрін былай көрсетуге болады: Ұйым миссиясы - ұйым мақсаттары - сыртқы ортаны талдау және бағалау - күшті, әлсіз жақтарын басқару аудиті - стратегиялық баламаларды талдау - стратегияны талдау - стратегияны жүзеге асыру - стартегияны бағалау.

Енді әр кезеңге қысқаша тоқталып кетсек: Бастапұы және ең маңызды ұйым мақсатын, яғни ұйым не үшін құрылғанын айқындайтын ұйымның мииссиясы болып табылады. Егер менеджер ұйым миссиясын білмесе, олар стратегиялық баламаны дұрыс таңдай алмайды. Миссия ұйымның бүкіл сипаттамаларын дұрыс береді және әр түрлі ұйымдық дәрежелерде мақсаттар мен стратегиялардың бағытын анықтацды. Жалпы миисия негізінде ұйымның мақсаттары анықталады. Бұл стратегиялық жоспарлаудың екінші кезіңі болып табылады. Біріншіден, мақсаттар бағалауға келетін және нақты болу керек, екіншіден мақсаттар нақты белгілі бір уақытқа арналу керек, үшіншіден, мақсаттар бірін бірі қалдайтын мақсаттар болу керек. Үшінші кезеңге келетін болсақ, менеджмент миссия мен мақсаттарды белгіленгеннен кейін стратегиялық жоспарлаудың диагностикалық үдеріске өтеді. Біріншіден, сыртқы ортаны талдайды. Сыртқы ортану талдағанда, сырқы фактілердің әсері, яғни жаңа мүмкіндіктері мен қауыптерлері анықталады. Келесі кезең күшті және әлсіз жақтарының басқару аудиті. Басқару аудиті бұл үйымның стратегиялық күшті және әлсіз жақтарын анықтау үшін методикалық бағалау. Аудитті ұйымның бес функциясында өткізеді; марентинг, қаржы/бух учет, операция, адам ресурстары, мәдениет пен имидж.