Қазіргі
кезде халықаралық стандартқа сәйкес
кәсіпорындарды серт- ификаттаудың
төмен деңгейі мен жоғары технологиялық
экспорттық үлесінің төмендігі белең
болып отыр. Бұндай қалыптасқан жағдайдан
шығудың жолына ішкі стандарттың
халықаралық стандарттарға максималды
түрде жақындауын жатқызуға болады. Бұл
кәсіпорындарды дамытудың қосымша
мотивациялар қатарына жатады.
Республикамызда көптеген шетелдік
халықаралық және ұлттық стандарттар
тіркеуден өтіп, кеңінен қолдануға жол
ашылды.
Қазіргі
таңда Қазақстандық көптеген мұнай
кәсіпорындары: «ҚазМорТранефлот», АҚ
«ҚазТрансОйл», ЖШС «ТенгизСервис», ЖШС
«Атырау мұнай өңдеу зауыты», АҚ «Қазақ
мұнай және
газ институты»,
ЖШС
«ҚазМұнайГаз-Сервис»
және тағы басқа компаниялар ISO
9001
халықаралық стандарттар
талаптарына
сәйкес
сертификатталады.
Алайда, кәсіпорындарда сапа
менеджмент жүйесінің
құжаттары қабылданып, бекітілген, сапа
аясындағы
саясаты рәсімделген, сапаны басқару
жүйесін жауапкерлері тағайындалмаған,
қабылданған құжаттарында еңбек
қауіпсіздігі, өнім сапасын бақылау
үрдістері қамтылған, бұл сәйкессіздіктер
сапаны тиімді басқаруға, мұнай өнімдер
сапасын бақылауға кедергі болады.
Қазақстан
мұнай кәсіпорындарындағы сияқты АҚ
«Қаз мұнайгаз» ұлттық компаниясында
да,
сапа менеджмент жүйесі
ұйымдастырылып, сертификаттаудан
да ойдағыдай
өткен, бірақ әлі де болса, сапа
менеджмент
жүйесі бойынша түсінбеушіліктері бар.
Еліміздегі
мұнай өңдеу зауыттарына тоқталсақ,
Қазақстанның мұнай өңдеу саласында 3
ірі мұнай өңдеу зауыты және 13 шағын
зауыттар бар. Зауыттарға қысқаша тоқтала
кетейік.Қазақстан Ресейден мұнай өңдеу
саласына 50% мұнай шикізатын алады.
Павлодар
мұнай
өңдеу зауыты батыс сібір мұнайын Омск
және Чарджоу мұнай
құбыры арқылы алады. Шымкент мұнай
өңдеу зауыты 75% батыс сібір мұнайын
және Құмкөл мұнай шикізатын өңдейді.
Қазіргі кезде Шымкент мұнай зауыты
Ақтөбе мұнай шикізатын өңдей бастады.Атырау
мұнай өңдеу зауыты
Маңғышлақ,
Теңіз, мартыш мұнай шикізатын өңдейді.
Павлодар
мұнай өңдеу зауытының негізгі мэселесі
бұл Ресейден
тезнологиялық
тәуелді болуы.Зауыттың өндірістік
циклы
батыс сібірдің
күкірт
пен
парафинді
мұнай шикізатын өңдеуге негізделген.
Қазақстан
мұнай өңдеу зауытының қуаттылығы ішкі
нарықты толық
қамтамсыз ете алмайды. Мұнай өңдеу
көлемі төмен,
ал
мұнай
өнімнің сапасын бағалауға
келсек, отандық мұнай өңдеу зауыттарында
әлі
дe болса,
бұрынғы КСРО стандарттарына көшпеген,
өнім сапасы
тексеріліп, нәтижесі
формалды түрде бекітіледі. Алайда,
Атырау мұнай
өңдеу
зауытын
қайта құру нәтижесінде сапаны басқару
жүйесін
жетілдіру қайта құру жұмыстары
жүргізілуде. Бұл жұмыстар нәтижесінде
сапалы
мұнай өнімдерін алуға мүмкіндік
туғызады.
Сапа менеджмент жүйесі.
I
Қазақстан
мұнай өнеркәсіп кәсіпорындарында
сапаны басқару
жүйесін
ұйымдастырудың және жетілдірудің
негізгі бағыттары
Қазақстан
мұнай өнеркәсіп кәсірорындарының
сапаны
басқару
жүйесін
жетілдірудің негізгі бағыттары:
біріншіден, сапаны
басқару
жүйесін
ұйымдастыруда, жетілдіруде мемлекеттің
тарапынан сапа
аясындағы
заңдар, нормалар, стандарттар,
регламенттер, стратегиялар,
бағдарламалар
және тағы басқа нормативті құжаттар
арқылы реттеу,
қолдану,
бақылау, қадағалау жүргізу. Екіншіден,
сапаны
басқару
жүйесін
ұйымдастыруда формализмді
жою, бұл мәселені шешу
жолдары:
сертификаттау үрдісін мідетті түрде
мемлекеттің тарапынан
жүргізу,
кәсіпорындар
басшыларын, персоналының сапа
аясындағы
білімін
нығайту керек. Үшіншіден, халықаралық
ұйымдармен байланыс
орнату. Әсіресе,
сапаны
басқару
жүйесіне қажетті ISO
халықаралық
стандарттау
ұйымы, Әлемдік Сауда ұйымы. Бұл ұйымдарды
халықаралық
стандарттау ұйымы,
Әлемдік Сауда ұйымы. Бұл ұйымдардың
қызметтерін
бақылап, талаптарын ескере отырып жұмыс
жасау.
Сапаны
басқару
жөніндегі бөлімнің негізгі функциясы:
сапаны
басқару
жүйесін ынталандыру, сапаны
жақсарту,
персоналға сапа
жөніндегі
ақпаратты жеткізу, сапа
аясындағы
туындаған мәселелерді басшылыққа
түсіндіру. Өнім сапасын тексеру, бақылау,
қадағалау.
Мұнай
өнімдерін , сапа
менеджмент жүйесін
сертификаттау жүмыстарын ұйымдастыру.
Сапа
мәселесіне
байланысты семинарларды ұйымдастыру.
шикізатын өнімдеріне айналдырудан
бас ,
тұтынушыға
дейінгі сапаны тексеру үдерістерін
бақылау.
Нарық
жагдайына байланысты
кәсіпорында
персоналды басқару әдістері күрт
өзгереді, ынталандыру жолдары мүлдем
қолданылмайды. Сондықтан, персоналды
басқару
жүйесін енгізу ұсынылады, төмендегі
3- суретте ынталандыру
жүйесі
көрсетілген.