Психология ғылымының салалары

Псих. ғылымының салалары:

Жалпы психология - қалыпты ересек адамның психикалық қызметінің жалпы заңдылықтарын зерттеу.

Педагогикалық психология - адамды оқыту мен тәрбиелеудегі психологиялық заңдылықтарды қарастырады.

Жас ерекшелік психологиясы - адамды әр жас кезеңіне бөліп, сол кезеңнің өзіндік ерекшелігін зерттейді.

Потологиялық психология - адамның нормальды психология қызметінің бұзылуының әр түрлі формаларын және түрлі ауытқуларды қарастырады. Ол өз ішінен 3-ке бөлінеді:

Олигофренопсихология - мида туа біткен ауытқуларды зерттейді.

Гифропсихология - соқыр немесе нашар көретін адамдардың психологиясын зерттейді.

Судропсихология - есту қабілетінің бұзылуымен байланысты психологияны зерттейді.

Психология ғылымының басқа ғылымдармен байланысы

Психология:

Педагогикамен байланысты - оқу, тәрбие жұмысындағы психологиялық заңдылықтарды қарастырады.

Анатомия, физиологиямен байланысты - жоғарғы нерв жүйесінің қызметінің дамуын зерттейді.

Философиямен байланысты - белгілі бір қоғамдық жағдайда жеке адамның қалыптасу заңдылықтарын зерттей келе психологиядағы тарихи материализмнің даму заңдылықтарын реттейді.

Психикалық құбылыстардың жіктелуі

Психикалық құбылыс дегеніміз - ішкі және субъективті тәжірибе, яғни арманымыз, тілегіміз, ниетіміз, қиялымыз.

Психикалық құбылыстар 3-ке бөлінеді:

Психикалық процестер - сыртқы дүние заттары мен құбылыстарының адам миындағы түрлі бейнелері (түйсік, қабылдау, есту, ойлау, сөйлеу, қиял, эмоция)

Психикалық көңіл күй - адамның түрлі көңіл күйінің компоненттері (қуану, абыржу, зерігу, шабыттану)

Психикалық қасиеттер - бір адамды екінші бір адамнан ажыратуға негіз болатын маңызды ерекшеліктер (қабілеті, темпераменті)

Психология ғылымының принциптері

Психология ғылымының принциптеріне: детермениз принципі, сана мен іс-әрекеттің бірлігі, даму принципі және жеке адамның принципі жатады.

Детерменизм принципі - психикалық көріністердің дәлелді көзқарасы, яғни, табиғи және социалді шарттары.

Сана мен іс-әрекеттің бірлігі - сана мен іс-әрекеттің бір біріне қарама-қайшы еместігін көрсетеді. Бірақ бірдей деп те айтпайды. Бұл екі саланың ұқсастығы дамиды және іс-әркетте өзінен өзі пайда болады. Іс-әрекет ерік-жігерге байланысты іске асады да, ал сана сонымен бірге жүреді.

Даму принципі - психиканың дұрыс түсіндірілгенін немесе түсіндірілмегенін білдіреді және ол арнайы бір дене ретінде немесе зат ретінде қарастырылады.

Жеке адамның принципі - адамның барлық қырынан, яғни индивидуалды және социалды психологиясына шолу жүргізіледі.

Психология ғылымының даму тарихы.

Психология өте ежелгі, өте жас ғылым. Мың жылдық тарихының барына қарамастан, оның бар болашағы алда. VIV ғ соңы - ХХ ғ. басында танымал ғалым Г. Эбингауз психология жөнінде қысқы да дәл былай деген: «Психология тарих алдында ұлан – ғайыр, ал тарихы өте қысқа. Психика зерттеулерінің тарихы деп отырғанының психикасының сәл – сапада бөлініп, жаратылыстану ғылымдарымен ұштасып, өзінің эксприменттік зерттеулерінің ұйымдастыра бастаған дәуірі. Бұл ХІХ ғ кейінгі ширегі болған мен психология бастаулары көз жетпек ғасырлар тереңіне өріс алды. Пән атының өзі де грек тілінен аударғанда психология жан туралы ғылым («психо – жан», логос - ғылым») дегенді аңғарады, кең тараған түйіншіктерге жүгінсек алғашқы психологиялық көзқарастар діни ұғымдарға байланысты дүниеге келген.

Л.С. Рубинштейн «Жалпы психология негіздері» (1940) атты еңбегінде «Психология зерттеуіндегі ерекше құбылыстар ауқымы анық көрініп тұр: Олар біздің қабылдауымыз, ықылас - ниеттерімізбен тілектеріміз, т.б. яғни біздің өміріміздің ішкі мазмұнын құрап, біздің жан толғаныстарымыз үшін денімізге ажырамастай болып сіңген құбылыстар жиыны деген.