II. Үүрмүд хоорндан спортын тускар күүндҗәнә. Ямр кевәр эднә күүндвр тогтх зөвтә?

III. «Садта күн — салата модн» гидг үлгүрлә ирлцҗәх җирһлиннь нег йовдлын тускар келҗ өгтн.

IV. Орчуллһн.

Степь.

Степь. Во все стороны далеко-далеко раскинулась земля. Ветер в степи — как песня, его можно слушать часами. Шумят камыши на берегах мелководной речушки. Шелестят придорожные травы.

И лишь вечером шум постепенно успокаивается. В тишине становятся слышны и другие звуки. Далеко за перевалом пасутся отары. Оттуда доносится лай собак, хлопанье кнута, окрики чабанов, жалобный плач ягнят.

Осенью с неба на степь льется радостное курлыканье журавлей. Музыка нежная и волнующая, красивей которой нет, кажется, в природе.

Много жизни в этих равнинах, называемых степью.

V. Билгин көдлмш. Нег ил бичг (открытка) тогтаҗ бичтн (эк-эцкдән, аав-ээҗдән, үүртән, багштан ...).

февраль 2012

9 Класс

9 - вариант

I. Текстәр көдллһн.

1) Эн көвүн бригадтан сәәнәр көдлх саната. 2) Әмтнә нүднд сәәнәр көдлдгән үзүлхәр, сурһульч күрзән бахлур күртлнь һазрт малтҗ орулна. 3) Көвүн шавриг ик-икәр авад, хаҗудан зөвәр холд шивәд бәәнә. 4) Болв эн дарунь гишң көшәд, нурһнь өвддг болад ирв. 5) Өндәлһн болһн энүнд йир күчр болҗ медгдв. 6) Ода нам күрзнь бийинь соңсдган уурад, нег энд тусна, нег тенд одҗ тусна. 7) Хаҗудк көдлҗәх күүкдәс эмәһәд, терүгән медүлшго саната. 8) Тегәд күрзән батлҗ атхад, улм шунҗ, һазрла ноолдна. 9) Кемр бригадир ода амрлһ эс зарлсн болхла, көвүн цааранднь тесч көдлҗ чадшго билә.

10) «Нег звено болсн хөөн бидн нерән һутахмн биш, арһта болхла, наадк отрядмудас түрүн нүүрт йовдгар көдлхмн», - гиҗ бригадир күүкн келҗәнә.

11) Делгр күүкнә тиигҗ келлһн сурһульчнрин санҗ йовсн седклинь көндәв, тедн дунд нег зүсн күүндвр татв. 12) Көвүдт тер келсн үг нег үлү таасгдв. 13) Күүкдин күүндврт көвүд орлцсн уга билә, болв бригадир ю келҗәхинь эдн соңсла. 14) Эн келсн үг көвүдин уханла бас харһв, тегәд эднә дотран сансн тоотла сәәхн ирлцнә.

15) Теднә звеноһур өөрдҗ ирсн багшнь сурһульчнрин күүндвр соңсад, үнн седкләр байрлна. 16) Эдн класст бәәхдән талдан болҗ медгддг билә. 17) Наадх, гүүх, альвлх, цүүглдх тоотас талдан ухан уга гих тоолвр зәрмдән күүнд ордг билә.

18) Ода болхла, күн болвас авсн даалһвран медәд, терүгән күцәхәр зүткҗ йовцхана. 19) Эдн нурһлҗ көдлмшин тускар күүндцхәнә. 20) Цааранднь яһҗ көдлхән тодлҗ санцхана. 21) Эн тоот багшт таасгдв. 22) Эдниг багш бүлән үгәр дөңнв. 23) Цөөк хонад сурһульчнр көдлмшт дасчкв.

1.1. Текстиг айслулҗ умштн. Үүдсн седклиннь тускар келҗ өгтн.

1.2. Эн текстин үгмүдт синонимс олҗ бичтн: эмәһәд, арһта.

1.3. Өггдсн зәңгст сурврмуд тәвтн:

а) Делгр күүкнә тиигҗ келлһн сурһульчнрин санҗ йовсн седклинь көндәв, тедн дунд нег зүсн күүндвр татв.

б) Күүкдин күүндврт көвүд орлцсн уга билә, болв бригадир ю келҗәхинь эдн соңсла.

1.4. Текстин һол учр-утхинь медүлҗәх үгмүд (ключевые слова) буулһҗ бичтн.

II. Үүрмүд хоорндан Хальмг Таңһчин баһчудын күцәҗәх кергин тускар күүндҗәнә. Яһҗ эднә күүндвр тогтх зөвтә?

III. «Үнн келсн уралан, худл келсн хооран» гидг үлгүрлә ирлцҗәх җирһлиннь нег йовдлын тускар келҗ өгтн.

IV. Орчуллһн.

Священное имя.

Что может быть на свете священнее имени матери!

Человек, еще не сделавший ни шагу на земле, старательно складывает по слогам «ма-ма». И, почувствовав свою удачу, смеется, счастливый.

Хлебороб прижимает к губам пригоршню земли. Земли, довольно родившей и ржи, и пшеницы. И благодарно произносит: «Спасибо, кормилица-мать».

Солдат, наткнувшийся на встречный осколок и павший на землю, посылает слабеющей рукой пулю врагу: «За Родину-мать!».

Все самые дорогие святыни названы и озарены именем матери. Потому что с именем этим связано и само понятие жизни.