5. Асаблівасці сінтаксісу навуковага стылю

Ужыванне ў навуковым тэксце многіх сінтаксічных канструк-

цый мае сваю спецыфіку. З трох тыпаў сказаў па мэце выказван-

ня – апавядальных, пытальных, пабуджальных – перавагу атрымлі-

ваюць апавядальныя сказы. Пераважнае ўжыванне апавядальных

сказаў у навуковым выкладзе (як і ўвогуле ў мове) тлумачыцца

асноўнай іх задачай – паведаміць аб чым-небудзь, інфармаваць чы-

тача ў сцвярджальнай або адмоўнай форме.

Па эмацыянальна-экспрэсіўнай афарбоўцы апавядальныя ска-

зы часам бываюць клічныя, у такім выпадку яны пераважна ўжы-

ваюцца ў значэнні ‘звярніце ўвагу!’. У адносінах да тэксту клічныя

сказы могуць быць аўтаномнымі або афармляцца ў выглядзе ўстаў-

ных канструкцый. Напрыклад: А пахі лесу кветак, ягад і садаві-

ны мы адчуваем таксама дзякуючы дыфузіі! (Л. Ісачанкава)

(= звярніце ўвагу на тэрмін дыфузія!).

Пытальныя сказы маюць сваю спецыфіку ўжывання: часта яны

ўжываюцца ў канструкцыі «пытанне – адказ». Напрыклад: Што

чакае сусветную эканоміку: рэцэсія ці ажыўленне? Згодна са

звесткамі АЭСР, найгоршае ў глабальным эканамічным спадзе

мы ўжо мінулі; Ці трэба замяніць нацыянальны манетарызм на

глабальны? У палітыцы неабавязкова. Карэляцыя паміж глабаль-

ным ростам грашовай масы і паказнікам ВНП у будучыні не аз-

начае кірунку прычыннасці (Б.Дж.); Паўстае пытанне: якім чы-

нам ажыццяўляць кантроль за станам барцоў? А.І. Заўялаў рас-

працаваў электракардыяграфічны метад, з дапамогай якога

можна вырашыць гэтую складаную задачу (В.І.). Часам

пытaльныя сказы ідуць адзін за адным. Такая форма падачы надае

матэрыялу падручнікаў папулярны характар, як бы «ажыўляе» яго і

разам з тым прымушае чытача задумацца над прачытаным. На-

прыклад: Растлумачце, што такое «зваротная сувязь у замеж-

ным гандлі». Ці значыць гэта, што павелічэнне экспарту заўсё-

ды станоўча ўплывае на плацежны баланс краіны? (Б.Дж.)

Пабуджальныя сказы служаць не загадам ці просьбай, а запра-

шэннем да сумесных дзеянняў (або разважанняў). Напрыклад: Зра-

біце табліцу, у якой параўноўваюцца паказнікі долі ВГП у пра-

89

цэнтах, што ідуць на стварэнне прыросту асноўнага капіталу

чатырох розных краінаў; Абмяркуйце, наколькі прыдатная тая

ці іншая рэч, каб выконваць функцыі грошай: а) золата, б) ікра,

в) дыяменты, г) медзь, д) буйная рагатая жывёла (Б.Дж.).

Для навуковага выкладу характэрны сказы, ускладненыя ад-

народнымі і адасобленымі членамі сказа. Аднародныя члены ска-

за служаць у навуковых тэкстах для класіфікацыі або сістэматыза-

цыі з’яў, прыкмет, прадметаў і інш. (у мастацкіх тэкстах аднарод-

ныя члены сказа служаць яшчэ для ўзмацнення экспрэсіўнасці і

эмацыянaльнасці, стварэння рытмічнай прозы і інш.). Ім уласціва

інтанацыя пералічэння або супастаўлення, і звязваюцца аднарод-

ныя члены часцей за ўсё бяззлучнікавай сувяззю або пры дапамо-

зе злучнікаў і, не толькі – але і, а, а таксама. Напрыклад: Сама-

лётны спорт, спаборніцтвы на самалётах – адзін з тэхнічных

відаў спорту. Уключае спаборніцтвы на самалётах розных ка-

тэгорый з поршневымі, турбавінтавымі і рэактыўнымі рухаві-

камі на ўстанаўленне рэкордаў скорасці, вышыні, далёкасці,

працягласці, хуткаўздымнасці і грузападымальнасці; спабор-

ніцтвы на 1-месных спартыўных і 2-месных вучэбных самалё-

тах з поршневымі і рэактыўнымі рухавікамі на выкананне фігур

вышэйшага пілатажу (у т.л. паветраная акрабатыка) у палё-

тах прамым, абернутым, па крузе; у самалётаваджэнні па

маршруце, удзень і ўначы (БелЭн).

Ужыванне пабочных і ўстаўных канструкцый у навуковым

тэксце мае свае асаблівасці: пабочныя канструкцыі звычайна па-

казваюць на сувязь і парадак думак, спосаб іх афармлення, крыніцу

паведамлення, упэўненасць. Напрыклад: Адначасовае змяненне

многіх фактараў складана ўплывае на валютны курс. Напрык-

лад, распрацоўка нафты ў Паўночным моры, па-першае, змен-

шыла патрэбы ў імпарце, і крывая прапановы зрушылася ўле-

ва; па-другое, імпарт ператварыўся ў экспарт, і крывая попы-

ту зрушылася ўправа; Такім чынам, манетарысцкая тэорыя

дзеля раўнавагі плацяжоў рэкамендуе рэжым плавальных ва-

лютных курсаў разам з жорсткім кантролем за грашовай пра-

пановай (Б.Дж.); Сярод самых знакамітых беларускіх атлетаў

пачатку XX стагоддзя быў, безумоўна, Якуба (Якаў) Чэхаў,

ураджэнец горада Гродна (В.І.).

Устаўныя канструкцыі могуць быць заўвагамі, удакладненнямі,

тлумачэннямі, папраўкамі, дадатковымі звесткамі. Напрыклад:

Інтуітыўнае ўяўленне аб парадку аб’ектаў звычайна звязваюць

з іх узаемным размяшчэннем у прасторы (бліжэй-далей, вы-

90

шэй-ніжэй, злева-справа), у часе (раней-пазней), з параўнан-

нем іх размераў, вагі (больш-менш, лягчэй-цяжэй) і г.д. (І. Ко-

жух). Пабочныя канструкцыі ў сказах звычайна выдзяляюцца кос-

камі, а ўстаўныя – дужкамі.

Для большай доказнасці сваіх разважанняў аўтар часта звяр-

таецца да параўнальна-раўналежных зваротаў. Параўнальна-

раўналежныя звароты, як пазначаецца ў «Граматыцы беларускай

мовы», служаць для вызначэння адпаведнасці, тоеснасці паміж прад-

метамі, з’явамі на аснове іх прымет або абставін, пры якіх адбыва-

ецца дзеянне; яны не маюць метафарычнасці. Параўнальна-раўна-

лежныя звароты выдзяляюцца (або аддзяляюцца) коскамі і пачы-

наюцца злучнікамі як і, як. Напрыклад: Як папяровыя грошы, так

і сучасная банкаўская практыка былі створаны ювелірамі.

Ювеліры бралі на захоўванне залатыя манеты і каштоўныя

рэчы, а наўзамен выдавалі распіску, якая, па сутнасці, была

простым вэксалем (Б.Дж.).

Ад параўнальна-раўналежных зваротаў трэба адрозніваць зва-

роты са злучнікам як, які мае значэнне ‘ў якасці’: На Беларусі ба-

рацьба як народны від спорту вядома здаўна.

З чатырох тыпаў складаных сказаў – складаназлучаных,

складаназaлежных, бяззлучнікавых, сказаў з рознымі відамі сувязі

(камбінаваных) – у навуковых тэкстах часцей выкарыстоўваюцца

складаназалежныя. «У іх падпарадкавальная сувязь, злучнікі ці злу-

чальныя словы дазваляюць больш дакладна выразіць адносіны

паміж часткамі складанага сказа, выявіць і ўдакладніць гэтыя ад-

носіны – адносіны часу, умовы, прычыны, месца і г.д.» [8, с. 158].

Напрыклад: Калі імпарт большы за экспарт, мы кажам, што

эканоміка мае гандлёвы дэфіцыт, і калі ўсе іншыя паказнікі

нязменныя, то гэта зніжае ўзровень нацыянальнага даходу. На-

адварот, калі экспарт большы за імпарт, то мы кажам пра

актыўнае, або станоўчае, сальда гандлёвага балансу, і калі ўсе

іншыя паказнікі нязменныя, гэта павышае ўзровень нацыяналь-

нага даходу; Продаж і купля тавараў і паслугаў за мяжой улу-

чае два кампаненты ў нашу эканамічную мадэль. Імпарт – гэта

адліў грошай, бо грошы, патрачаныя на тавар, ідуць за мяжу,

і, наадварот, экспарт – гэта прыліў грошай, бо людзі іншых

краінаў ствараюць даход для мясцовых хаўсхолдаў і фірмаў

(Б.Дж.); Барцы высокага класа дамагаюцца перамог з дапамо-

гай розных спосабаў тактычнай падрыхтоўкі, найбольш рас-

паўсюджаным з якіх з’яўляецца пагроза. Характэрная асаблі-

васць гэтага спосабу – актыўнае дзеянне барца з мэтай пры-

91

мусіць праціўніка звярнуцца да абароны. Чым больш эфектыў-

ны гэты прыём, тым лепшыя ўмовы ствараюцца для іншага

прыёму. У якасці пагрозы можа выкарыстоўвацца падманны

захоп, каб атакаваны вызваляўся ад яго. Калі барэц шчыльна

ўтрымлівае захоп, атакуючы пагражае выканаць абманны

контрпрыём (В.І.).

Неабходнасць даваць тлумачэнні паняццям абумоўлівае час-

тае выкарыстанне складаназалежных сказаў з даданымі азначаль-

нымі часткамі (часам ускладненымі адасобленымі азначэннямі ці

акалічнасцямі). Напрыклад: Жыллёвы кодэкс – комплексны закон,

які ўтрымлівае нормы правоў, што рэгулююць жыллёвыя гра-

мадскія адносіны, і тыя, што спадарожнічаюць ім; Рэчавы

доказ – у грамадзянскім і крымінальным працэсе прадметы,

атрыманыя і замацаваныя ва ўстаноўленым законам парадку,

якія сваімі ўласцівасцямі, знешнім выглядам, месцам знахо-

джання і г.д. могуць служыць сродкам устанаўлення абставін,

што маюць значэнне для правільнага вырашэння справы (С.К.);

Падварот можа ажыццяўляцца чатырма спосабамі: паварот

на ступні нагі, якая стаіць уперадзе, падстаўляючы яе да нагі,

якая стаіць ззаду; паварот скрыжаваннем ног; паварот на

назе, якая ўперадзе, пераносячы перад ёй нагу, якая стаіць зза-

ду; паварот на назе, якая ззаду, падстаўляючы да яе нагу, якая

ўперадзе (В.І.).

Навуковаму выкладу (як і любому іншаму выкладу) уласціва

размежаванне асноўнага і дадатковага, другаснага. Таму вельмі

зручным спосабам для выражэння думак з’яўляецца шырокае вы-

карыстанне складаназалежных сказаў, у якіх у галоўнай частцы

змяшчаецца асноўны змест выказвання, а ў залежнай частцы –

дадатковы. Аднак у навуковых тэкстах даволі часта выкарыстоў-

ваюцца складаназалежныя сказы, галоўная частка якіх тыпу вар-

та падкрэсліць, што...; будзем лічыць, што...; гэта азначае,

што... і інш. амаль пазбаўлена зместу. Асноўная інфармацыя змя-

шчаецца ў даданай частцы. Напрыклад: Даследаванні паказалі,

што спалучэнне работы з пераадольваючым і паддаючымся

рэжымамі значна больш эфектыўнае, чым практыкаванні, якія

выконваюцца ў адным рэжыме (В.І.).

У складаназалежных сказах паміж двума падпарадкавaльнымі

злучнікамі, якія стаяць паміж галоўнай і даданай часткамі, коска

ставіцца, калі пропуск даданай часткі не парушае агульны сэнс скла-

даназалежнага сказа. Параўн.: У мінулым стагоддзі адзін філо-

саф адважыўся сцвярджаць, што магчымасці чалавечага

92

пазнання абмежаваны. Ён гаварыў, штo, хоць людзі і выме-

ралі адлегласць да некаторых свяціл, хімічны састаў зорак яны

ніколі не змогуць вызначыць (А. Гусак).

Выклад дакладных навук у навукова-вучэбным падстылі час-

та будуецца па схеме: аксіёма > доказ> вывады. Для лагічнай

сувязі выказвання выкарыстоўваюцца спецыфічныя словы і канст-

рукцыі тыпу дапусцім, што; няцяжка заўважыць, што; пярой-

дзем да; з раскладу відаць; акрамя гэтага вынікае; атрыма-

ныя вынікі дазваляюць; такім чынам і інш., якія па-за межамі

навуковага стылю звычайна не выкарыстоўваюцца.

Аб’ектыўнасць навуковага выкладу, адсутнасць персаніфіка-

цыі (не важна хто гаворыць, важна што сказана) (асабліва пры

разнастайных формах-напамінах вядомых фактаў, пры гістарыч-

ных экскурсах) абумоўлівае выкарыстанне пасіўных канструкцый

тыпу было паказана, было вырашана, за аснову прымаецца і

інш. Напрыклад: Пры тлумачэнні сучаснай фізічнай карціны све-

ту за аснову прымаецца тэорыя адноснасці і квантавая тэо-

рыя, створаныя ў ХХ ст. (М. Шахмаеў); Пад стомленасцю ра-

зумеюць часовае зніжэнне працаздольнасці ў выніку парушэн-

ня рэгулятарных працэсаў (В.І.).

У тэрміналогіі спорту часта выкарыстоўваюцца няпоўныя сіту-

ацыйныя двухсастаўныя сказы – каманды: Антэна!, Без свістка!,

Не ў чаргу!, Ногі!, Падача збылася!, Столь!, Чатыры ўдары!,

Бягом марш!, Кругом!, На старт!, Стаць у строй! і інш.

Праверачны тэст

1. Для навуковага выкладу характэрны:

1) назоўнікі з абстрактным значэннем;

2) прыметнікі з інфармацыйнай ці класіфікацыйнай функцыяй;

3) дзеясловы цяперашняга часу з якасным значэннем для па-

казу ўласцівасцей і прыкмет прадметаў і з’яў;

4) займеннікі я, ты;

5) пабочныя канструкцыі са значэннем няўпэўненасці, сумнення.

2. Устанавіце адпаведнасць

А. Тэрміны. 1. Устойлівыя, узнаўляльныя, не менш

Б. Наменклатура. як двухкампанентныя моўныя адзінкі,

В. Прафесіяналізмы. якія спалучаюцца са словамі свабод-

нага ўжывання і маюць цэласнае зна-

чэнне, не роўнае суме значэнняў іх

93

кампанентаў (калі іх разглядаць на ўзроўні

слоў).

2. Словы або словазлучэнні, якія ўваходзяць у

тэрміналагічную сістэму пэўнай галіны навукі,

культуры, вытворчасці, абазначаюць спецы-

яльныя паняцці і маюць дакладнае лагічнае

азначэнне.

3. Сукупнасць уласных назваў канкрэтных

аб’ектаў __________навакольнай рэчаіснасці, якія выву-

чаюцца рознымі навукамі, ужываюцца ў

тэхніцы, вытворчасці.

4. Словы і выразы, уласцівыя мове прадстаў-

нікоў якой-небудзь прафесіі або сферы дзей-

насці.

3. Навуковы выклад вызначаецца:

1) аб’ектыўнасцю;

2) суб’ектыўнасцю;

3) лагічнай паслядоўнасцю разважанняў;

4) доказным выкладам інфармацыі;

5) інфармацыйнай насычанасцю.__

4. Асаблівасці стылю навукова-папулярнага выкладу. Выкарыстанне элементаў навуковага стылю ў іншых функцыянальных стылях.

5. Афіцыйна-справавы стыль як функцыянальная разнавіднасць літаратурнай мовы, якая абслугоўвае афіцыйна-справавыя адносіны паміж людзьмі, установамі, краінамі, паміж грамадзянамі і дзяржавай. Асноўная функцыя афіцыйна-справавога стылю. Разнавіднасці афіцыйнага стылю і яго жанры.

6. Асаблівасці афіцыйна-справавога выкладу:11! стандартнае размяшчэнне матэрыялу ў пэўнай лагічнай паслядоўнасці, 1! дакладнасць фармулёвак, склад абавязковых элементаў афармлення дакумента, ужыванне ўласцівых гэтаму стылю клішэ, апавядальны характар, сцісласць, кампактнасць, эканомнае выкарыстанне моўных сродкаў(тэрмины), слабая індывідуальнасць стылю.

Афіцыйна-справавы стыль.Асаблівасці мовы дакументаў.

Афіцыйна-дзелавы стыль абслугоўвае сферу афіцыйных і дзелавых адносін людзей, устаноў. Афіцыйна-дзелавы стыль — гэта стыль дзяржаўных дакументаў, указаў, загадаў, законаў, пратаколаў, справаздач, аб'яў і г. д. Асноўная форма бытавання гэтага стылю — пісьмовая.Асаблівасці афіцыйна-дзелавога стылю: дакладнасць, паслядоўнасць выкладу, адназначнасць, недвухсэнсоўнасць фармулёвак, устойлівасць формы дзелавых папер.Для афіцыйна-дзелавога стылю характэрны своеасаблівыя ўстойлівыя адзінкі, так званыя «канцылярскія звароты»(клишэ): вызначаецца заканадаўствам, зялёны масіў, мець права, давесці да ведама, дагаворныя бакі і інш. У дзелавым стылі такія выразы дарэчныя, яны падкрэсліваюць афіцыйны характар дзелавых папер. Ужыванне канцылярскіх зваротаў у гутарковым, публіцыстычным, мастацкім стылях апраўдана пэўнымі стылістычнымі мэтамі.

Афіцыйна-справавы стыль функцыянуе ў афіцыйных зносі-

нах, дыпламатычнай сферы. Яго задача – рэгуляваць, рэгламента-

ваць афіцыйныя зносіны. Яму ўласцівы стандартызацыя, адсутнасць

эмацыянальнасці. З моўных сродкаў пераважаюць канцылярскія

моўныя штампы, спецыяльная лексіка.

Фрилансеры и договора: как правильно составить документ?

Договор на создание или продвижение сайта: составляем, подписываем, продвигаем.

Несмотря на то, что многие фрилансеры до сих пор работают по принципу «Ты мне, я тебе, а третий лишний», где под третьим может подразумеваться государство, основная часть рынка поворачивается лицом к цивилизованному ведению дел и регистрирует ЧУП или ИП по оказанию соответствующих услуг и заключает договора по всем правилам.

Давайте посмотрим, как правильно составить договор для заказчика по продвижению, разработке сайта, логотипа или оказанию других интернет-услуг.

1. Шапка договора:

2. II. Определение участников договора:

3. III. Обсуждение предмета договора:

4. IV. Определение этапов и сроков работ.

5. V. Определение материальных обязательств сторон.

6. VI. Определение юридической ответственности сторон.

7. 7. Расторжение договора.

8. 8. Заключительная часть.

9. Реквизиты и подписи сторон

Деловой стиль

Как писать заявление?

Этот вид документов состоит из следующих реквизитов:

Наименование адресата.

Наименование адресанта (заявителя).

Наименование документа.

Формулировка просьбы (жалобы, предложения) с краткой, но исчерпывающей аргументацией (если нужно).

Дата.

Подпись.

Схема расположения реквизитов заявления:

На листике

Пример

Начальнику отдела кадров

Т. М. Николаевой

от

Костяевой Татьяны

Владимировны

Заявление

27.09.2007

Прошу принять меня на должность начальника бюро корреспонденции. В 1979 году я окончила Московский государственный историко-архивный институт. До октября 1991 г. работала в Научно-исследовательском институте документоведения и архивного дела (НИИДАД) инспектором по учету и регистрации корреспонденции.

Приложение: 1) личный листок по учету кадров; 2) трудовая книжка; 3) копия диплома; 4) две фотографии.

(Подпись)

вопросы из «Справочного бюро»

Слово заявление пишется с прописной или со строчной буквы?

Ставится ли точка после слова заявление?

Как правильно: заявление Иванова или заявление от Иванова?

Слово заявление – это заголовок документа. По общим правилам:

Весь заголовок может быть написан прописными буквами (обыкновенно, если текст заявления набран на компьютере или написан на заготовленном бланке: ПРИКАЗ; ЗАЯВЛЕНИЕ) – после заголовка в этом случае точка не ставится.

Только первая буква заголовка прописная (обыкновенно в рукописных заявлениях: Приказ; Заявление) – точка в этом случае также не нужна.

Допускается, но считается устаревающим такой способ оформления (с точкой в конце, слово «заявление» со строчной буквы).

При таком оформлении «шапка» заявления представляет собой синтаксическое единство – предложение: такому-то (от) такого-то заявление (и точка в конце предложения, соответственно, нужна).

Предлог «от» в шапке заявления можно пропустить.

Итак, допустимы варианты:

тому-то от такого-то... Заявление

тому-то от такого-то... ЗАЯВЛЕНИЕ

тому-то от такого-то... заявление.

тому-то такого-то... Заявление

тому-то такого-то... ЗАЯВЛЕНИЕ

тому-то такого-то... заявление.

Как оформить заявление о переводе на другой факультет?

В правом верхнем углу пишется адресат: Ректору (1-я строчка) такого-то вуза (2-я строчка), например:

(1) Ректору ФГУ;

(2) доктору технических наук И. П. Слесареву;

(3) предлог от (его допускается опускать, тогда сразу после 2-й следует 4-я строчка);

(4) студентки такого-то факультета;

(5) Ваши Ф. И. О. (в род. пад.).

Далее посередине строки (со строчной или прописной буквы) слово заявление: если со строчной, то после «заявления» ставится точка, если с прописной, то точка не ставится. Далее с красной строки текст заявления. После текста в правой части подпись, дата (дата может ставиться и в левой части).

Где указывается дата?

Реквизит «дата» указывается в верхней заголовочной части листа ниже реквизита «название вида документа» и печатается от границы левого поля. Дату также можно указать после текста заявления, также от границы левого поля, например:

Да асабістых дакументаў адносяцца заява, аўтабіяграфія,

даручэнне, распіска і інш. Дакументы менавіта гэтай групы час-

цей за ўсё сустракаюцца ў нашым жыцці.

Так, заяву пішуць, калі афіцыйна звяртаюцца да службовай

асобы, ва ўстанову, грамадскую арганізацыю і інш. У гэтым даку-

менце звычайна просяць прыняць на вучобу, на працу (перавесці,

звольніць і пад.), просяць вырашыць якое-небудзь пытанне і г.д.

Пісаць трэба, як і ва ўсіх паперах, дакладна і проста. Калі да заявы

прыкладаюцца дакументы (даведкі, пасведчанні, рэкамендацыі,

акты і інш.), іх пералічваюць у канцы асноўнага тэксту. На заяве

ўнізе павінны быць дата (злева) і асабісты подпіс (справа).

Дэкану факультэта фізічнай культуры

дацэнту Навойчыку А.І.

студэнта І курса 3 групы

Бандарца Андрэя Аляксандравіча

123

заява.

Прашу дазволіць датэрмінова здаць летнюю экзаменацый-

ную сесію ў сувязі з удзелам у чэмпіянаце Еўропы па спартыў-

най гімнастыцы.

20 мая 2008 г. Подпіс

Апошнім часам слова заява часта пішуць з вялікай літары. У

такім выпадку пасля яго не трэба ставіць кропку.

Вусловиях официального общения сформировались особые требования к речи, которые и привели к появлению официально-делового стиля. Самые строгие требования в рамках этого стиля действуют при оформлении официальных документов. Мы с вами уже выяснили, что текст документа должен быть точным и не допускать двусмысленностей, а также узнали об употреблении терминов в таком тексте. Сегодня мы продолжим разговор об особенностях стиля официальных документов.

Клише

Особым пластом в лексике делового языка являются клише - устойчивые сочетания слов, которые воспроизводятся в речи как готовые формулы.

Например: зачислить в штат, принять на работу, возместить ущерб, довожу до вашего сведения, настоящим сообщаю, в целях ликвидации и т. д.

Они стали нейтрально-нормативным явлением в деловой речи, потому что большинство ситуаций, нуждающихся в документировании, относятся к повторяющимся, однотипным ситуациям, а устойчивые словесные формулы обеспечивают возможность унификации текстов документов. Клише позволяют экономить речевые усилия, способствуют быстроте передачи информации и обеспечивают точность речи и однозначность понимания.

Однако необходимо помнить, что вне сферы документа, за которым традиционно закрепились определенные языковые формулы, клише будут являться речевым недостатком. Они придают канцелярский оттенок сказанному, и злоупотребление ими делает речь сухой, неинтересной.

Так, в заявлении о приеме на работу клише совершенно необходимы, но в отзыве на студенческую работу создают неприятное ощущение шаблонности мышления и бедности языка:

Мною рассматривалась работа Т.В. Ивановой по теме "Употребление устаревших слов в текстах разных стилей" на предмет нахождения ошибок в оформлении.

Клише в тексте документа - это частое проявление тенденции, характеризующей официально-деловой стиль в целом - тенденции к речевому автоматизму. Человек, составляющий официальный документ, не стремится быть оригинальным в речи, его главная задача точно и лаконично передать информацию, сделать ее максимально доступной для своего адресата. Именно поэтому он использует стандартные, закрепленные традицией схемы построения текста, модели предложений, сочетания слов. И именно стремлением к точности обусловлено еще одно явление официально-делового стиля - отказ от поиска синонимов.

7. Моўныя асаблівасці афіцыйна-справавога стылю. Наяўнасць спецыфічнай лексікі і фразеалогіі, характэрнай для афіцыйна-справавога стылю. Тэрміналогія, наменклатурныя найменні, абрэвіятуры, складанаскарочаныя словы. Паняцце канцылярызма. Шырокае выкарыстанне канструкцый з аддзеяслоўнымі назоўнікамі, сказаў з адыменнымі прыназоўнікамі, складаных сказаў. Выкарыстанне элементаў афіцыйна-справавога стылю ў іншых функцыянальных стылях.

8. Асаблівасці канфесіянальнага стылю. Наяўнасць спецыфічнай лексікі і фразеалогіі, характэрнай для канфесіянальнага стылю. Рэлігійныя паняцці. Спалучэнне элементаў іншых стыляў у канфесіянальным стылі.

Слоўнічак: навуковы стыль; афіцыйна-справавы стыль; штампы; канцылярызмы; тэрміналогія; тэрмін, паняцце, дэфініцыя; канфесіянальны стыль; маўленчы стандарт; “фразовыя речения” .