- •Комплекси таълимию методb аз фанни Нархгузорb (барои донишxeёни ихтисос[ои иrтисодb)
- •{Афтаи якeм Мавзeи 1. Мо{ият, маrсад ва вазифа{ои фан
- •1.1. Маънои нарх ва нархгузорb
- •1.2. Мо[ияти нарх
- •1.3. Маrсад, наrш ва вазифа[ои нархгузорb
- •1.4. Мазмун (предмет)-и фан, мавзeи омeзиш ва алоrамандии он
- •2.2. Маф[ум[ои иrтисодии арзиши бозорb ва нархи бозорb
- •5. Мо[ияти нарх:
- •{Афтаи дуюм Мавзeи 2. Асос{ои методологии нархгузорb
- •2.1. Мо[ияти rонуни арзиш ва амали он
- •2.3. Арзиши бозорb, нархи бозорb ва талаботу пешни[од
- •{Афтаи сеюм Мавзeи 3. Инкишофи назарияи нархгузорb
- •3.1. Алфред Маршалл ва аrидаи илмии он оид ба нарх
- •3.3. Мавrеи нарх дар давраи иrтисоди бозоргонb
- •3.4. Асоси омeзиш ва пешбинии вазъи бозорb
- •Мавзeи 4. Принсип{ои асосии нархгузорb
- •4.1. Мавrеи принсип[ои нархгузорb дар шароити иrтисоди бозоргонb
- •4.2. Мо[ияти принсип[ои нархгузорb
- •{Афтаи ча{орум Мавзeи 5. Сиёсати давлатии нарх
- •5.1. Маrсад ва вазифа[ои сиёсати давлатии нарх
- •5.2. Ро[[ои иrтисодии танзимшавии нарх[о
- •5.3. Равия[ои инкишофёбии танзими давлатии нарх
- •{Афтаи панxум Мавзeи 6. Зина{ои ташаккули сиёсати нархгузории озод
- •6.1. Гузариш ба нарх[ои озод
- •6.2. Бунёдшавии нархгузории озод
- •6.3. Инкишофёбии нархгузории озод
- •{Афтаи шашум Мавзeи 7. Усул{ои ба хароxот асосёфтаи нархгузорb
- •7.1. Зарурати истифодабарии усулу услуб[о дар xараёни нархгузорb
- •7.2. Таъиноти усул[ои хароxот, xамъбастb ва меъёрb
- •Санxиши мар{илавии якум {афтаи {афтум Мавзeи 8. Нархгузорb тибrи хосият{ои истеъмолии ма{сулот
- •8.1. Тавсиф ва намуд[ои усул[о
- •8.2. Хосият[ои усул[ои ба[оди[ии баллb, нишионди[анда[ои rиёсb ва та[лили регрессионb
- •{Афтаи {аштум Мафзeи 9. Ро{у услуб{ои нархгузории вазъи бозориро баэътиборгиранда
- •9.1. Ро[[ои муrаррарии нархгузории бозоргонb
- •9.2. Услуб[ои махсуси нархгузории бозоргонb
- •{Афтаи нe{ум Мавзeи 10. Тавсиф ва таснифоти системаи нархи иrтисоди бозоргонb
- •10.1. Тавсифи умумии системаи нарх
- •10.2. Таснифоти системаи нарх
- •{Афтаи да{ум Мавзeи 11. Мо{ияти амали нарх{ои иrтисоди бозоргонb
- •11.1. Наrш ва мавrеи нарх[ои гардиши исте[солотро таъминкунанда, амалашон аз ваrт, минтаrа ва хароxоти наrлиёт вобаста
- •11.2. Мо[ияти нарх[ои дар фаъолияти дохилию беруниrтисодb истифодашаванда ва озодамалкунанда
- •11.3. Вазифа[ои мукаммалгардонии системаи нарх
- •12.2. Мавrеи нарх дар омeзиш ва та[лили талабу пешни[од
- •12.3. Та[лили мувозинати бозор ва механизми танзими давлатии нарх
- •{Афтаи двозда{ум Мавзeи 13. Стратегия{ои нархгузории бозоргонb
- •13.1. Равия[ои умумии бунёдшавии стратегия[ои нархгузорb
- •13.2. Намуд[ои асоси стратегия[ои нархгузорb
- •14.2. Намуд[ои хизматрасони[ои истеъмолb ва мо[ияти он[о
- •14.3. Услуб[ои умумии муайян кардани тариф[о ба хизматрасони[ои истеъмолb
- •Мавзeи 15. Имконият{ои истифодабарии тариф{ои хизматрасони{ои исте{солb
- •15.1. Таъиноти тариф[ои боркашонb бо наrлиёти автомобилb
- •15.2. Мо[ияти тариф[ои боркашонb бо ро[и о[ан
- •15.3. Афзалият ва ма[дудият[ои тариф[ои бокашонb бо ро[и обb
- •Мавзeи 16. Тариф{ои хизматрасони{ои а{олb ва гумрукb
- •16.1. А[амият ва таснифоти тариф[ои хизматрасонии маишb
- •16.2. Наrш ва гурe[банди[ои тариф[о ба хизматрасонии алоrавb
- •16.3. Сиёсати гумрукb ва тавсифи хислат[ои тариф[ои он
- •{Афтаи ча{орда{ум Мавзeи 17. Тарзу хусусият{ои асосии нархгузорb дар саноат ва кишоварзb
- •17.1. Тарзи нархгузорb дар саноат
- •17.2. {Усусият[ои нархгузорb дар со[аи кишоварзb
- •Мавзeи 18. Тартибу услуб{ои нархгузорb дар сохтмон, комплекси сeзишворb-барrb ва тадrиrот{ои илмb
- •18.1. Тартиби нархгузорb ба ма[сулоти сохтмон
- •18.2. Xаб[а[ои асосии нархгузорb дар комплекси сeзишворию барrb
- •18.3. Услуби нархгузорb ба ма[сули илмию техникb
- •{Афтаи понзда{ум Мавзeи 19. Нархгузорb дар бозори xа{онb
- •19.1. Мо[ияти нарх[ои савдои бозори xа[онb
- •19.2. Намуд[ои нарх[ои савдои xа[онb
- •{Афтаи шонзда{ум Мавзeи 20. Шарт, омил{о ва танзими нарх{ои xа{онb
- •20.1. Мавrеъ ва инкишофи фаъолияти беруниrтисодb
- •20. 2. Омил[ои нарх[ои xа[онb ва мо[ияти он[о
- •20.3. Шарт[ои амали нарх[ои савдои бозори xа[онb
- •20.4. Та[лили таxрибаи танзими давлатии нарх[ои xа[онb
- •Имти{они ни{оb адабиёт
{Афтаи шонзда{ум Мавзeи 20. Шарт, омил{о ва танзими нарх{ои xа{онb
НАRША:
20.1. Мавrеъ ва инкишофи фаъолияти беруниrтисодb
20.2. Омил[ои нарх[ои xа[онb ва мо[ияти он[о
20.3. Шарт[ои амали нарх[ои савдои бозори xа[онb
20.4. Та[лили таxрибаи танзими давлатии нарх[ои xа[онb
20.1. Мавrеъ ва инкишофи фаъолияти беруниrтисодb
Фаъолияти беруниrтисодb яке аз шакл[ои асосии робита[ои иrтисодb [исобида шуда, дар таъмин намудани рушди иrтисоди мамлакат мавrеи му[имро ишuол менамояд. Асоси инкишофи муносибат[ои молию пулиро омил[ои дохилb ва берунb ташкил меди[ад. Инкишофи фаъолияти беруниrтисодb аз xараёни озодшавии муносибат[ои тиxоратb ва нарх вобаста буда, со[а[ои илмию техникb, анъанавb ва хизматрасонии замонавиро дар бар мегирад ва тараrrиёти он[о барои ба бозори xа[онb баромадан имконият меди[ад. Муносибат[ои беруниrтисодb аз фаъолият[ои содирот ва воридоти мол, кор ва хизмат, гашта содирот шуда (реэкспорт), гашта воридот шуда (реимпорт) ва дигар амалиёт[ои табодулшавиро дар бар мегирад.
Дар фаъолияти беруниrтисодb корхона[ои саноатb, кишоварзb, барrb, ташкилот[ои миёнарав оид ба барrорор ва инкишофди[ии муносибат[ои байналмиллалии Xум[урии Тоxикистон ширкат меварзанд.
Хоxагии байналмиллалb аз маxмeаи хоxаги[ои миллии тараrrиёти иxтимоию иrтисодии мухталиф дошта иборат буда, он[о дар як системаи xа[онии муносибат[ои иrтисодb амал менамоянд. Системаи мазкур дар доираи иrтисодиёти xа[онb наrш ва мавrеи му[имро ишuол намуда, аз инкишофи таrсимоти ме[нати байналмиллалb, [осилнокии ме[нат, тараrrиёти саноат, истифодаи техника ва технологияи нав вобаста мебошад.
Дар бозори xа[онb асоси нархи молро арзиши байналмиллалb ташкил мекунад. Нарх[ое, ки дар бозори xа[онb ба амал меоянд, нарх[ои xа[онb номида мешаванд. Нарх[ои xа[онb дар асоси хароxоти исте[солоти он давлат[ое, ки дар бозори xа[онb мавrеи асосиро ишuол менамоянд, муайян мегарданд. Дар ин маврид нархи xа[онb [амчун ифодаи пулии арзиши байналмиллалии мол фа[мида мешавад.
20. 2. Омил[ои нарх[ои xа[онb ва мо[ияти он[о
Муайян гардида буд, ки нарх[ои савдои xа[онb гуфта, маxмeи [амаи нарх[ои дар бозори xа[он амалкунандаро мефа[манд, ки аз намуд[ои гуногун иборат аст.
Ба омил[ои сат[и нарх[ои савдои xа[ониро муайянкунанда ин амалиёт[ои азими яклухт, мунтазам ва устувори содиротию воридотb, ки дар марказ[ои маш[ури савдои xа[онb оид ба харидуфурeши ма[сулот ба амал меояд, дохил мешавад.
Нарх[ои бозори xа[онb вобаста ба таносуби талаботу пешни[од, каловиши курси асъор, таuйирёбии вазъияти сиёсb, гузаронидани амалиёт[ои калони содиротию воридотb таuйир меёбад.
Сат[и нарх[ои xа[онb аз омил[ои зиёд вобаста аст. Омил[ои нарх[ои xа[ониро муайянкунанда мешаванд: а) мустаrим ва б) uайримустаrим. Омил[ои ваrт, xой, шарти фурeши ма[сулот ва e[дадори[ои дар шартнома басташуда ба сат[и нарх[ои xа[онb таъсири муайян мерасонад.
Ба сифати омил[ои асосии нархи xа[ониро бавуxудоваранда арзиши хориxии ма[сулот ва шарт[ои фурeши он, rобилияти харида тавонистани истеъмолкунанда, [олати муомилоти пул, сиёсати нархи ширкат[ои пешсаф ва исте[солот[ои азими xамъиятb муайян шудаанд. Омили афзалиятнокии нарх[ои xа[ониро муайянкунанда арзиши аслии ма[сулот (хароxот) [исобида шуда, он ба доимb ва таuйирёбанда таrсим мешавад. Ба пастшавии нарх таъсири хароxот[ои таuйирёбанда зиёд аст.
Хароxот[ои таuйирёбанда бевосита аз [аxми исте[соли ма[сулот вобаста буда, ба он[о дохил мешавад, арзиши rувваи кории коргар, ашё ва масоле[, сeзишворb ва rувваи барr. Хароxот[ои доимb (арзиши rувваи кории кормандони идоракунb, иxорапулb, суuурта) аз миrёси исте[солот вобастагии бевосита надорад. Яъне, арзиши аслии исте[соли ма[сулот аз [исоби хароxот[ои таuйирёбанда паст карда мешавад.
Нархи савдои хориxии ма[сулот аз омил[ои интихоби во[иди ченаки мол (вазн, дарозb, масо[ат, баста, дона, метри ченак), нархи асосb (базисb) ва асъори пардохт вобаста аст. Дар низоми давлат[ои гуногун во[иди ченак[ои якхела [ар хел ном гирифтаанд.