Дәрістің қысқаша мазмұны

Қышқыл жамбырдың жауы адамзат әренкет арқылы күкірт қос оксид және азот оксидпен ауақабаттың бүлінуі мен байланыста. Табиғи жағдайда орман өрт, топырақтың нитрификация, нажағай барысында ауаның молекулярлық азот оксидке байланыстырылады (жыл сайын 770млн.т өндіріледі). Атмосферада жыл сайын 3 млрд нажағай байқалады. Келесі радикал-тізбекті құрылым бойынша молекулярды азоттың тотығу барысы өтеді ретінде :

19. О 2О; N₂+О NО+N; O₂+N NO +O.

Мұнда көрсетілген үрдістерді ұрған найзағайдан пайда болған бірнеше мың градус шамасында ауаның қызуы туғызады. Жоғардағы барысының өнімі - 2NO + O₂ 2NO₂ жолмен тотығатын. Азоттың монооксидтің керісінше үрдіске (бос азот бөлунуіне) кедергі жасайды. Ауақабаттағы ылғалмен әрекеттесіп азот келесі тізбекті құрылым бойынша қышқылды құрайды:

2NO₂ +H₂O = HNO₂ + HNO₃.

Шығарындылардың 90% беретін энергетика мен тасымалды азот оксидтің негізгі көзі болып табылады; химиялық өнеркәсіптің үлесі 5% шамасында. Жоғарғы мөлшерде ағзаға енгізетін нитраттар төтемелікті азайтат (әлсіздіндіреді), жұқпа аурулардың, тер және тер астындағы ұлпаның, лор-мүшелерінің аурулардың жиілігін көбеәтеді. Осылай, қышқыл жауындар (рН 2,0-4,5) он-мың есе қалыпты жауындан асшы.

Парникті эффект — бұл оттегі қышқылының және басқа газдың атмосферада антропогенді жиналуының нәтижесінде климаттың бара-бара жылынуы (метал, фенор, және хлор оттексутек (фреондан) азот оксиді, азон) қайсылары аналогты теплицаның жабылуы, күн сәулесін өткізіп, ұзын толқынды инфрақызыл жер бетінегн күн сәулесінің түсуі.

Контрольные вопросы

1. современное состояние природной среды?

2. Какие экологические проблемы биосферы являются наиболее острыми

3. в настоящее время?

4. Какие меры предпринимаются человечеством для сохранения

биоразнообразия планеты?

Тесты

Вариант 1

1. Озоновый слой в верхних слоях атмосферы:

задерживает тепловое излучение Земли;

является защитным экраном от ультрафиолетового излучения;

образовался в результате промышленного загрязнения;

способствует разрушению загрязнителей;

образовался в результате выбросов от автотранспорта.

2. Что такое фотохимический смог?

смог, образующийся при аварийном выбросе газов предприятий;

смог, образующийся в результате повышенной влажности;

пелена едких газов и аэрозолей повышенной концентрации, образуемая в

результате действия солнечной энергии;

при плохой погоде;

при дожде.

3. Основными причинами утраты биологического разнообразия могут быть:

возрастающая численность населения;

возрастающее потребление ресурсов;

сокращение территорий с естественными средами обитания;

пренебрежительное отношение человека к биологическим водам и природным экосистемам.

а, б, в, г.

Вариант 2

1. К глобальным экологическим проблемам биосферы следует отнести:

уничтожение большого лесного массива при строительстве промышленного предприятия;

увеличение количества углекислого газа в атмосфере;

истощение озонового слоя;

загрязнение морского побережья в районе больших городов;

пункты б, в.

2. Ксенобиотики - это:

вещества, создающие парниковый эффект;

вещества, улучшающие состав атмосферы;

вещества, разрушающие озоновый слой;

вещества, нарушающие круговорот и имеющие тенденцию к накоплению;

медицинские препараты.