5.Крынцы прававой рэгламентацыі айчыннай бібліятэчна-інфармацыйнай дзейнасці

Арганізацыйная структура дз-ці б-к прав. забеспячэння:

1 узр.Нацыянальны узровень(Зак.інс.)

2 узр.Рэгіянальны(Выш. Інс)

3 узр. Ведамасна-галіновы

4 узр.Лакальны.

Дакументы міжнародных арганізацый-Оон,ЮНЕСКО,Савет Еуропы-у іх закладзены ановы развіцця сусветнага супольніцтва у галіне культуры.

Всеобщая декларация прав человека,1948 ООН.

Конвенция о защите прав человека и основных свобод—Совет Европы,1950,1994.

Европейсая культурная конвенция.—СЕ,1954.

Программа ЮНЕСКО «Информация для всех»,2000, абапиралася на Палажэнне аб правах чалавека.

У 1994 г ман.ЮНЕСКО о публічных бібліотеках – рекомендаціі по реформе бібліотечного законодательства в Европе.

6.Прававая база кіравання бібліятэчнай справай Беларусі

Нарм-прававыя акты,якія рэгулююць дзейнасць б-к РБ можна уявіць у форме вертыкальнай і гарызантальнай іерархічнай стру-ры.

Іерархічная сістэма нарм.-правав. актаў выглядае наступным чынам :

Зыходнай крыніцай для дз-ці б-к—нарм.-прав акты рэспублікан.значэння:канстытуцыя РБ,законы,кодэксы РБ,нарм.-прав. акты Прэзідэнта РБ(дэкрэты,указы,маюць статус закона), нарм.-прав. акты урада РБ,пастановы.

Нарм.-прав. акты органаў мясцовага кіравання і самакіравання.

Унутраныя акты біб-к.

Заканадаўчыя акты

1)асноўнае-Канстытуцыя-змяшчае прававыя нормы і складае базу для усіх іншых прав. норм.Любы прававы акт павінен адпавядаць К.

2)пасля К.-кодэксы,законы і дэкрэты Прэзідэнта.

3)законы (орг.закан.улады,(НС)

4)падзаконныя акты(Сав.мін-ў,Мін-вы,ведамствы,органы мясцовага самакіравання)

5)ведамас. Падзаконныя акты(органамі спецыяльнай кампітэнцыі,М-ва аховы здароуя).

Вышэйшы акт-Закон РБ аб бібліятэчнай справе

№ 7. Сістэма кіравання бібліятэчнай справай. Заканамернасці і асаблівасці яе развіцця.

Сістэма – сукупнацсь узаемасвязанных, узаемаабумоўленных элементаў, якія ўтвараюць цэлае. Бібліятэка – сацыяльная сістэма. Сукупнасць грамадскіх інтарэсаў аказвае ўплыў на стан сістэмы і на працэс яе развіцця.

У “Законе аб бібліятэчнай справе” (1995 г, рэд 2002) РБ дано вызначэнне паняцця “бібліятэчная справа” (сістэмны падыход Сталярова) – гэта галіна інфармацыйнай, культурна-асветніцкай і адукацыйнай дзейнасці, у задачы якой уваходзіць стварэнне і развіццё сеткі бібліятэк, навуковая і метадычная дзейнасць бібліятэк.

Біблітятэка –с кладаная сацыяльна-культурная сістэма, якая складаецца з падсістэм, звязаных паміж сабой, мае спецыфічныя рысы і заканамернасці.

Падсістэмы:

- сетка бібліятэк

- камплектаванне і апрацоўка БФ

- арганізацыя бібліятэчнага абслугоўвання

- навуковае і метадычнае забеспячэнне дзейнасці бібліятэк.

- падрыхтоўка і перападрыхтоўка кадраў

- кіраванне.

Кожная з падсістэм з’яўляецца сістэмай больш нізкага ўзроўню і ўключае шэраг падсістэм.

Напрыклад:

Сетка бібліятэк: рэспубліканскі-гарадскі/раенны-ведамасныя/спецыяльныя/прыватныя – і іншыя.

Асобная бібліятэка мае свае падсістэмы:

- фарміраванне фондаў

- бібліяграфічная ўзейнасць

- абслугоўванне карыстальнікаў

- метадычная дзейнасць

- тэхнічная дзейнасць

- кіраўніцтва

Далей дзяленне ідзе таксама. Напрыклад, перападрыхтоўка кадраў і інш.

Кіраванне:

- Міністэрства культуры (рэспубліканскі узровень)

- НББ

- АУНБ (аблвыканкам) і г. д.

Сістэма бібліятэчная справа падпарадкоўваецца глабальнай мэце – забеспячэнню правоў чалавека на вольны доступ да інфармацыі, прыцягненне людзей да каштоўнасцей, максімальное задавальненне інфармацыйных і духоўных запытаў насельніцтва.

Біблітэчная справа мае свае адносіны з іншымі сістэмамі: выдавецкія і кнігагандлёвыя фірмы, органы НТІ, архівы, мясцовыя органы ўлады. Гэтыя адносіны рэалізуюца праз функцыю pablic relatons, складаюць знешняе асяроддзе бібліятэчнай справы, рэгламентуюцца законамі і іншымі нарматыўнымі дакументамі.

Важны ўплыў аказваюць сацыя-культурныя змяненні у грамадстве. Напрыклад, скарачэнне насельніцтва ў зоне абслугоўвання і інш.

Адбываецца рост запытаў на інфармацыю, што абумоўлена НТП, біблітэчна-інфармацыйнай дзейнасцю бібліятэкі, інавацыйнымі тэхналогіямі, грамадска-палітычнымі рухамі.

Бібліятэкі павінны працаваць ў грамадстве з рознымі партыямі, павінны адлюстроўваць розныя ідэялогіі. Бібліятэкі павінны ўзаемадзейнічаць з міжнароднымі, замежнымі арганізацыямі.

№ 8. Асаблічасці і сруктура кіравання бібліятэчнай справай. Под структурой управления библиотекой понима­ется упорядоченная совокупность взаимосвязанных эле­ментов, находящихся между собой в устойчивых отноше­ниях, обеспечивающих их функционирование и развитие как единого целого. Элементами структуры являются от­дельные руководители, службы и другие звенья аппарата управления. Отношения между ними поддерживаются бла­годаря связям, которые принято подразделять на горизон­тальные и вертикальные, линейные и функциональные. Горизонтальные связи носят характер согласования и яв­ляются одноуровневыми, а вертикальные — это связи под­чинения, и необходимость в них возникает при иерархично­сти управления, то есть при наличии у него нескольких уровней. Линейные связи отражают движение управлен­ческих решений и информации между линейными руково­дителями. Функциональные связи имеют место по линии движения информации и управленческих решений по раз­личным функциям управления.

Структуру управления библиотекой можно рассматривать как форму разделения и кооперации управленческой деятельности. В рамках структуры управления протекает процесс, между участниками которого распределены уп­равленческие задачи и функции, права и ответственность за их выполнение, полномочия по принятию управленче­ских решений.

9. Арганізацыйная структура кір-ня б-ай: іерархічная і адаптатыўныя стр-ры іх хар-ка, разнавіднасці, магчымасці вык-ня ў сучаснай б-цы.

Под стр-ой б-ки поним-ся упорядоченная совокупность взаимосвязанных элементов, наход-ся между собой в устойчивых отно-ях, обеспеч-х их функц-ие и развитие как единого целого. Эл-ми стр-ры явл. отдельные рук-ли, службы и др. звенья аппарата. Отношения между ними подразделяют на горизонтальные и вертикальные, линейные и функциональные.

Структуры упр-ия во многих б-ах были построены в соответствии с принципами управления, сформулированными еще в нач. 20 в. В б-ах созд. так наз-ые формальные стр-ры упр-ия, кот. получили назв-и иерархические или бюрократические. В них гл. вним-ие уделялось разделению труда на отдельные фукции. Сформулиров. нем. социологом Максом Вебером как нормативная модель бюрократии, включ. в себя: четкое раздел. труда; иерархичность упр-ия; наличие формальных правил и норм, обеспеч-х однородность выпол-ия менеджерами своих задач и обязанностей; дух формальной обезличенности; осущ-ие найма на работу в соотв-ии с квалификационными требованиями данной должности.

Линейная стр-ра- встреч. чаще всего в небольших б-ах, основанная на взаимодействии руководителя и подчиненного и реализуемая в виде приказов, распоряжений, указаний.

Линейно-функциональная-сам. распр-ая. В б-ах фукциональные управленческие подразделения утрачивают права принятия решений и упр-ия нижестоящими подр-ми. Линейные руководители могут принимать упр-ие решения в пределах соей компетенции.

Линейно-штабная-создание особых координационных звеньев, получающих право воздействовать на все подразделения б-ки и функциональных руководителей. Типичным органом в линейно-штабной стр-ре упр-ия явл. совет при директоре. (ЦБС)

Дивизионная стр-ра- сочетание централизованной координации с децентрализованным урпавлением. (ЦБС)

В совр. условиях ориентация на обособленное выполнение заранее заданных функций без заинтересованности в общих результатах недопустима, и поэтому в библиотеках осуществл. переход к более гибким стр-ам, лучше приспособленным к изменениям - к органическим или адаптивным стр-ам- хар-ся индивидуальной ответственностью каждого за общий результат. Отвергает необходимость в детальном разделении труда по видам работ, формирует такие отношения между участниками процесса упр-ия, кот. диктуются не стр-ой, а хар-ом решаемой проблемы. Это децентрализованная стр-ра упр-ия, для кот. хар-но: отказ от формализации отношений; сокр-ие числа иерархических уровней; высокий уровень горизонтальной интеграции между персоналом; ориентация культуры взаимоотношений на кооперацию, взаимную инф-ть и самодисциплину.

Программно-целевое упр-ие. Цель-организация инф.-регулирующего взаимод-ия на гориз. уровне. Данная стр-ра образуется внутри с-мы на время реализации конкр. программы и хар-ся непосредственным подчинением всех эл-ов стр-ры руководителю пр-мы.

Проектные-формир. при разраб. проектов, под кот. понимаются любые процессы целенаправленных изменений в с-ме. При этом объедин-ся материальн., трудовые и финанс. ресурсы б-ки.

Матричная стр-ра строится на принципе двойного подчинения исполнителей: с одной стороны-непосредственному рук-лю фукцион-ой службы, кот. предоставляет персонал и техн. помощь рук-лю проекта, а с другой-руководителю проекта.

Бригадная стр-ра-взаимоотношения между трудовым коллективом и администрацией