Вопрос №257

Тїркі халыќтарыныѕ тарихы мен јдебиетін, тілі мен мјдениетін зерттейтін кешенді єылымдардыѕ бірі

тїркітану

јдебиеттану

абайтану

арабтану

Вопрос №258 «Тїрі халыќтары біздіѕ жылсанауымызєа дейінгі V єасырдыѕ ґзінде ќазіргі ќоныстанєан жерлерін, тіпті одан да їлкен территорияны билеген. Яєни, кґне дјуірдіѕ ґзінде тїркі халыќтары Ќытайдан Дунайєа дейінгі аралыќты жайлаєан»,- деп айтќан тїркітанушы

Л.Н.Гумилев

В.М.Жирмунский

С.Е.Малов

А.Н.Кононов

Вопрос №259 «Грамматика турецкого татарского языка» атты кітаптыѕ авторы кім

М.А.Казем -Бек

С.Е.Малов

В.В.Бартольд

В.В.Радлов

Вопрос №260 Тїркі тілдерініѕ Россияда зерттелуін немесе кезеѕге бґліп ќарастыруєа болады їш кезеѕ

тґрт кезеѕ

екі кезеѕ бес кезеѕ

Вопрос №261 «Сібір тїркі тілдерініѕ фонетикасы», «Кумандар тілі», «Јдбиет нўсќаулары» атты еѕбек жазєан орыс тїріктанушысы

В.В.Радлов

Н.Ф.Катанов

А.Е.Крымский

С.Е.Малов С.Е.Малов

Вопрос №262 Н.И.Ильминскийдіѕ тїркітану саласына ќосќан сїбелі еѕбегініѕ аты

«Материалы к изучению киргизского наречия»

«Тїрік татар тілдерініѕ жалпы грамматикасы»

«Татар тілініѕ ќысќаша грамматикасы»

«Алтай тілі грамматикасы»

Вопрос №263 Сібір жеріндегі тїркі тілдерініѕ зерттелу жайын Н.А.Баскаков неше орталыќќа бґлді їш

бес бір тґрт

Вопрос №264 М.А.Кастрен, В.В.Бартольд, В.В.Радлов, П.Мелеранский, С.Е.Малов жјне басќа тїркі тідері дамуыныѕ негізгі неше кезеѕін белгілейді

алты кезеѕге

екі кезеѕге

їш кезеѕге

бес кезеѕге

Вопрос №265 «Орал тілдері одан јрі фини угор жјне самодий топтарына ыдырайды. Ал Алтай тілдері їш бўтаќќа тармаќталады;Тїркі монєол, тўѕєыс манчжїр жјне жапон корей деп айтќан тїркітанушы єалым

А.Н.Баскаков

В.В.Радлов

С.Е.Маслов

В.В.Бартольдт

Вопрос №266 «Дґѕгелек жїзді европалыќтардыѕ Азияєа соныѕ ішінде Орта Азия мен Тїркістан жеріне,одан јрі Монєолияєа дейін тараандыєын, олардыѕ бїгінгі ќазаќ пен ќырєызєа ўќсас екендігін айтќан єалым

В.П.Алексеев

Н.Конрадт

Г.Ф.Дебец

Л.Гумилев

Вопрос №267 «Єўндар ќозєалысы Орта Азияны, Орталыќ Азияны жјне Оѕтїстік Шыєыс Европаны мекендеген сан мыѕдаєан тайпалардыѕ їдере кґшуіне себепші болды деп жазєан академик

Н.Конрадт

В.П.Алексеев

Г.Санжеев Г.Санжеев

А.М.Щербак

Вопрос №268 «Моде Шанью кезіндегі Єўн империясыныѕ ќўрамы їш тайпадан Хунянь (ќоян), Сюнбу (шет, жаєа) жјне Лань (гїл аты) тайпасынан тўрєан», деп жазєан белгілі тарихшы

Л.Н.Гумилев

К.Птоломей

М.Грязнев

Л.Васильев

Вопрос №269 Орта тїркі дјуірі ќай єасырлар аралыєын ќамтиды

Х -ХV єасыр

Х -ХІ єасыр

ІХ -V єасыр

ХІ -ХІІ єасыр

Вопрос №270 Орыс тїркітанушысы Н.А.Баскаков орта тїркі дјуірі ескерткіштерін ќанша топќа бґліп ќарастыруды ўсынды тґрт

екі їш бес

Вопрос №271 ХІ єасырда Ќарахандыќтар дјуірінде жазылєн М.Ќашќаридыѕ еѕбегі

«Диуани лўєат ит тїрік»

«Ќўдаєту білік»

«Хикмет»

«Оєызнаме»

Вопрос №272 М.Ќашќари тїркі тілдерін орналасу территориясына ќарай ќалай бґлді

терістік жјне тїстік

ќыпшаќ жјне оєыз

башќўрт жјне басмыл

тухси жјне шігіл

Вопрос №273 Тїркі тілдерініѕ ішіндегі еѕ жеѕіл тіл

Оєыз

Ќыпшаќ

Башќўрт

Печенег

Вопрос №274 М.Ќашќариды «ХІ єасырдыѕ Радловы» деп баєалаєан белгілі тїркітанушы

А.Н.Самайлович

А.Н.Самайлович

А.Н.Баскаков

А.Н.Кононов

С.Е.Малов

Вопрос №275 «Ќўдаєту білік тїркі жазба јдеби тілінде жазылєан тўѕєыш кґркем шыєарма» деп баєалаєан єалым

Р.Сыздыќова

Ќ.Жўмалиев

Ж.Досќараев

ААманжолов

Вопрос №276 Ќожа Ахмет Яссауидіѕ ХІІ єасырдыѕ ортасында жазылєан діни сопылыќ кітабы

«Диуани хикмет»

«Ќўдаєту білік»

«Хибат ул хакайк»

«Диуани лўєат ит тїрік»

Вопрос №277 «Хорезмидіѕ Мўхаббат намесініѕ тілі ќазіргі ќазаќ тілінен онша алыс емес» деген єалым

С.Исаев

М.Јуезов

Ќ.Жўмалиев

З.Ќабдолов

Вопрос №278 М. Ќашќари тїркі тілдерін басќа тілдермен ќарым ќатынасќа тїсу дјрежесі бойынша ќалай бґлді

таза жјне аралас

терістік жјне тїстік

ќыпшаќ жјне оєыз

яєма жјне тухси

Вопрос №279 А.Н.Самайлович тїркі тілдерін неше топќа бґліп ќарастырды

алты їш

екі тґрт

Вопрос №280 М.Ќашќариды «тїркі тілдерін салыстыра зерттеудіѕ пионері» деп есептеген єалым

А.Н.Баскаков

А.Н.Самайлович

В.В.Радлов

С.Е.Малов

Вопрос №281 Яссауидіѕ шјкірті Ахмет Юєнакидіѕ еѕбегі

«ћибат ул хакайак»

«ќўдаєту білік»

«Диуани лўєат ит тїрік»

«диуани хикмет»

Вопрос №282 «Монєол шапќыншылыєы монєолдарєа ќараєанда, тїркілер таєдырына кґп ыќпалын тигізді» , деп жазєан єалым

В.В.Бартольд

В.В.Радлов

С.Е.Малов

А.Н. Баскаков

Вопрос №283 ХІV єасырда жазылєан Хорезмидіѕ еѕбегі

«Мўхаббат наме»

Хўсырау мен шырын»

«Кодекс куманикус»

«Хиса сїл анбия»

Вопрос №284 Орта тїркі дјуіріндегі авторы белгісіз «Аттућфаны» ґзбек тіліне тјржімалаєан єалым

С.Мїталлибов

Т.Арынов

Ј.Нјжіп

С.Исаев

Вопрос №285 Ј.Науаидыѕ парсы тјжік тілімен тїркі тілдерін салыстыра зерттеуге арналєан еѕбегі

«Мїхакамат ул лўєатаин»

«Аттућфа»

«Мўхаббат наме»

«Хикмет»

Вопрос №286 Жаѕа тїркі дјуірі ќай єасырлар аралыєын ќамтиды

ХV -ХХ єасыр

ХV -ХVІ єасыр

ХV -ХІХ єасыр

ХV -ХVІІІ єасыр

Вопрос №287 «Тїркі халыќтары біздіѕ жылсанауымызєа дейінгі V єасырдыѕ ґзінде ќазіргі ќоныстанєан жерлерін, тіпті одан да їлкен территорияны билеген. Яєни, кґне дјуірдіѕ ґзінде тїркі халыќтары Ќытайдан Дунайєа дейінгі аралыќты жайлаєан»,- деп айтќан тїркітанушы

С.Е.Малов

В.М.Жирмунский

Л.Н.Гумилев

А.Н.Кононов

Вопрос №288 Тїркітану дербес єылым ретінде ќай єасырда пайда болды?

ХVІІІ єасыр

ХV єасыр

Х єасыр

ХVІ єасыр

Вопрос №289 «Грамматика турецкого татарского языка» атты кітаптыѕ авторы кім

М.А.Казем -Бек

С.Е.Малов

В.В.Бартольд

В.В.Радлов

Вопрос №290 «Јдебиеттіѕ маќсаты адамзат ќўбылысын тану. Бўл істе тарихсыз жетістікке жету мїмкін емес» деген ўлы ойшыл, ќарымды ќаламгер

Ш.Айтматов

М.Јуезов

Є.Мїсірепов

М.Шаханов

Вопрос №291 Тїркі тілдері бойынша Жамал ад дин ибн Мўанныѕ кґлемді еѕбегі

«Китаби Хуллийат јл хайан ва хульват јл лисан»

«Муккаддимат јл араб»

«Диуани лўєат ит тїрік»

«Китаб таржуман парси ва турки ва монгол»

Вопрос №292 Еуропада тїркі халыќтары мен олардыѕ тілдері туралы алєашќы сындарлы пікір айтќан швед офицері

Т.Страленберг

В.Томсен

Ф.Мюллер

О.Стейн

Вопрос №293 Тїркі тілдері еѕ алдымен ќай елде, ќай єасырдан бастап зерттеле бастады?

Араб елдерінде VII є

Орта Азия, V є. Бастап

Араб елд.Vє.

Европада VI є

Вопрос №294

1922 жылы туылєан, аєылшын тїркітанушысы, Лондон, Кембридж, Ванкувер университеттерінде ќытай тілі мен Ќиыр Шыєыс јдебиетінен дјріс берген, « Сюндер тілі» еѕбектіѕ авторы?

Э.Дж.Пуллиблэенк

Г. Дерфер

А. Бомбачи

Жд. Клосон

Вопрос №295

8 дауысты дыбысы жјне 6-8 созылыѕќы екінші дауыстылар тобы болады, ерін їндестігі ерекше жоєарєы дјрежеде дамыєан, ч, ш шўєыл дауыссыздары актив ќолданылєан ќай топ тілдеріне тјн?

ќырєыз-ќыпшаќ тобы

ўйєыр-оєыз тобы

ќарлўќ тобы

ќыпшаќ тобы

Вопрос №296

VI єас.дейінгі тїркі халыќтары тілінен мјлімет бере алатын тарихи деректер мен ескерткіштер жоќтыѕ ќасы. Ал, Тїркі тайпалыќ одаєыныѕ ќўрамына кірген тїркі тайпалары тілінен мол мјлімет бере алатын жазба ескерткіш?

Орхон-Енесей еск.

Селенга тасы

Онгин тасы

Тґныкґкке арн.ескерткіш

Вопрос №297

Ќўрамына кґне оєыз тілі, кґне ўйєыр, ќазіргі тува жјне ќазіргі тофалар тілдері кіретін, Шыєыс Єўн тармаєыныѕ негізгі тілдік тобы деп есептеуге болатын топ?

ўйєыр -оєыз тобы

ќыпшаќ тобы

ќырєыз-ќыпшаќ тобы

ќарлўќ тобы

Вопрос №298

Бўл еѕбекте 29 тїркі тайпасыныѕ аты аталады, 110 жер-су атаына, 40 ел мен тайпа атауына араб тілінде тїсініктеме береді. Екі жјне тґрт жолдыќ 242 шумаќ бјйіт пен 262 маќал-мјтел мысал ретінде беріледі?

«Диуани лўєат ит-тїрік»

«Ќўдатєу білік»

«ћибат ул Хакайк»

«Диуани Хикмет»

Вопрос №299

Немістіѕ ірі лингвистері Ф.Воппердыѕ , А.Поттыѕ шјкірті, 24 еѕбегін орыс, неміс, француз тілдерінде шыєады. Еѕбектері «Сібір тїркі тілдерініѕ фонетикасы», «Тїркі тайпалары халыќ јдебиетініѕ нўсќалары», т.б.

В.В. Радлов

С.Е. Малов

П..М. Мелиоранский

А.Е. Крымский

Вопрос №300

З,д дыбыстарыныѕ орнына т, й дыбыстары ауыстырылып, ќатаѕ дауыссыз дыбыстары мен сонор дауыссыз дыбыстары сараланєан, х,в,к сияќты дауыссыз дыбыстары ќалыптасќан, негізгі сґздік ќўрамында моѕєол лексикасына ќараєанда араб, парсы тілдерінен енген сґздер кґп кездесетін негізгі тілдік ерекшеліктер ќай топќа тјн?

Батыс Єўн

Оєыз тобы

ќарлўќ тобы

Шыєыс Єўн

Вопрос №301

Бўл топќа жататын тілдердіѕ ерекшіліктері: екі еріндік ,еріндік емес жјне толыќ ќалыптаспаєан дауыстылары бар , сґз басында кейбір дауыстылардыѕ орнына дифтонгоидтар ќолданылады, сґз соѕында з~р дыбыс алмасулары кездеседі?

Бўлєар тобы

ќыпшаќ тобы

Ойрат-моѕєол тобы

оєыз тобы

Вопрос №302

1312 ж. Каирде жазылєан еѕбек. Мазмўны - фонетика, морфология жјне сґздік. Автор тїркі тілдеріндегі дыбыстарды дауысты-дауыссыз тїрлерге бґліп, 28 дауыссыз дыбысќа сипаттама бепеді. Еѕбекте ќамтылєан 3 мыѕєа жуыќ тїркі сґздерініѕ 875-і ќазаќ тілі сґздеріне сјйкес келеді?

Абу Хайям « Китаб јл- идрак ли-лисан јл-атрак»

Махмуд Ќашќари «Диуани лўєат ит-тїрік»

Жамал ад-дин ибн Мўханна «Китаби Хуллийат јл-Хайан ва хулват јл -

Јбілќасым Махмуд ибн Омар Замахиари «Муккаддимат јл-араб»

Вопрос №303

Бўл дјуір маѕызды јлеуметтік окиєаларєа толы кезеѕ болды.Тїркі тектес халыќтар жеке халыќ болып ыдырап, соныѕ негізінде бїгінгі тїркі тілдері дербес тіл ретінде ќалыптаса бастады. Шартты тїрде бўл кезеѕ 2-ге бґлінсе, ал И.А. Баскаков 4 топќа бґлуді ўсынды.

Орта тїркі дјуірі

Еѕ жаѕа дјуір

Жаѕа тїркі дјуір

Кґне тїркі дјуірі

Вопрос №304 Тїркі тілдерініѕ Батыс Єўн тармаєынан таралып, бўл топќа кґне бўлєар, кґне хазар, ќазіргі чуваш тілдері жатады.

Бўлєар тобы

Оєыз тобы

ќыпшаќ тобы

ќарлўќ тобы

Вопрос №305

Белгілі орыс кеѕес тїркітанушысы, тїркі тілдері бойынша 300-ге жуыќ єылыми маќала жазєан, тїркі тілдерін 6 топќа бґліп ќарастырєан єалым?

А.Н Самайлович

Ф.Е Корш

В.А. Богородский

А.И. Баскаков

Вопрос №306