Вопрос №24
Шыєыс єўн тармаєы тілдерінде «й» дыбысыныѕ орнына ќандай дыбыстар ќолданылады?
з,
д, т
б,
р, д
з,
б, т
д,
т, с
Вопрос
№25 Ќандай
дауыссыз фонемалар шыєыс єўн тілдерінде
кездеспейді?
х,
в, ќ
з,
д, т
д,
х, ќ
д,
т, х
Вопрос
№26 Шыєыс
єўн тармаєы тілдерінде ќай тілдіѕ
лексикасы кґп кездеседі?
моѕєол
парсы
араб
татар
Вопрос
№27
Якут тілінде сґз ортасында й,д.з
дыбыстарыныѕ орнына ќандай ќатаѕ фонема
ќолданылады?
т
б
д
ќ
Вопрос
№28
Алтай тілініѕ солтїстік группасы ќандай
диалектіні біріктіреді?
Жауабыныѕ
барлыєы дўрыс
туда
диалектісі
ќўманды
диалектісі
чалкан
диалектісі
Вопрос
№29 «Орал-Алтай
тіл біліміне кіріспе» атты еѕбегініѕ
авторы
Ж.Киекбаев
П.Санжеев
М.ќашќари
А.Щербак
Вопрос
№30 Тїркі
жјне моѕєол тілдері арасында неше
негізгі тарихи араласу дјуірі белгіленген?
3
4
6
8
Вопрос
№31 Ж.Киекбаевтыѕ
пікірінше Алтай тілдері Орал тілдерінен
ќашан бґлініп шыќты?
ЇІ
мыѕжылдыќта
ІЇ-ХІІ
є.є.
¯-ХІІ
є.є.
ЇІІ
мыѕжылдыќта
Вопрос
№32 Ж.Киекбаевтыѕ
«Орал-Алтай тіл біліміне кіріспе» атты
еѕбегі ќашан жарыќќа шыќты?
1972
1980
1970
1971
Вопрос
№33 Єўн
мемлекетін жан-жаќты зерттеуші єалым
А.Гумилев
В.Радлов
М.Дебец
В.Алексеев
Вопрос
№34
Тїркі халќыныѕ эпосыныѕ негізі «єўн
дјуірінде ќалыптасќан» деген пікірді
айтќан
М.Грязнов
С.Руденко
Л.Васильев
В.Нурмухамедов
Вопрос
№35 Єўн
мемлекетініѕ аќсїйектері неше топќа
бґлінеді?
5
3
7
9
Вопрос
№36 Єўн
империясыныѕ їстемдік кїшін кґрсете
білген кезеѕ
б.є.д.
Ї є.
б.є.д.
ІІІ є.
б.є.д.
ІІ є.
б.є.д.
ЇІ є.
Вопрос
№37 Тарихшы
Л.Н.Гумельевтіѕ айтуынша єўн империясыныѕ
ќўрамына неше тайпа енді?
3
6
8
9
Вопрос
№38
«Лань» ќандай маєынаны білдіреді?
ќытайша
гїл аты
адамныѕ
аты
ќоян
лауазым
иесі
Вопрос
№39
Шыєыс єўндыќтардыѕ князі Амина ќанша
адаммен жужань тайпаларыныѕ ќол астына
ґтеді?
600
500
400
300
Вопрос
№40
«Тюркиттер» деп атау енгізген кім?
Л.Гумилев
В.Радлов
Е.Малов
Котвич
Вопрос
№41 Тїркі
ќаєанатындаєы «тјгин» басќару органы
ханзада
јскербасы
салыќ
жинау
ќарапайым
халыќ
Вопрос
№42 Хара
будундар кімдер?
ќарапайым
халыќ, ќара жўрт
ел
басы
ханым
ханзада
Вопрос
№43
Табєаш-
єўн
империясыныѕ ќўрамына енген тайпалар
салыќ
жинаушы
ќаєан
јмірін орындаушы
ел
басы
Вопрос
№44
Батыс Тїркію ќаєанатыныѕ орталыєы
Жетісу
Моѕєолия
ќытай
Иран
Вопрос
№45
Шыєыс тїркію ќаєанатыныѕ орталыєы
Моѕєолия
Жетісу
ќытай
Иран
Вопрос
№46
Тоныкґкке арналєан ескерткішті кім
тапты?
Клеменц
Ядринцев
Котвич
Томсен
Вопрос
№47
Білге ќўлышарєа арналєан ескерткішті
тапќан кім?
В.Котвич
Н.Ядринцев
В.Томсен
Клеменц
Вопрос
№48 Гудулу
ханныѕ ќўрметіне ќойылєан ескерткіштіѕ
атауы
Онгин
тасы
Кїлтегін
Білге
ќаєан
Білге
ќўлышар
Вопрос
№49 Фин-угор
халыќтарымен араласып кеткен єўндардыѕ
атауы
солтїстік
єўндар
Орта
Азиядаєы єўндар
сянбилік
єўндар
ќайайпыќ
єўндар
Вопрос
№50
435.жылы єўндардыѕ кґсемі болып кім
сайланды?
Аттилла
Цезарь
Шаньюй
Моде
Вопрос
№51
Тарихи процестер нјтижесінде єўн
дјуірінде тїркі тілдерініѕ неше тармаєы
ќалыптасты?
2
3
4
6
Вопрос
№52
Византияда ІЇ-ЇІ є-да мемлекеттік тіл
ќандай тіл болды?
латын
грек
аєылшын
неміс
Вопрос
№53 Тарихшылар
«Тань империясы» деп ќай мемлекетті
атады?
ќытай
иран
араб
Византия
Вопрос
№54
Тань империясын «сауатты феодализм»
деп таєан академик
Н.И.Конрад
С.Руденко
Э.Новгородцев
Л.Васильев
Вопрос
№55
Кґне тїркі дјуірін єалымдар неше кезеѕге
бґліп ќарастырды?
3
5
4
6
Вопрос
№56
Кґне ўйєыр кезеѕі ќай арлыќты ќамтиды?
ЇІІІ-ІХ
Ї-ЇІІІ
ІХ-Х
Х-ХІ
Вопрос
№57 Кґне
ќырєыз кезеѕі ќай арлыќты ќамтиды?
ІХ-Х
Ї-ЇІ
ЇІІІ-ХІ
Х-ХІІ
Вопрос
№58 Тїкію
кезеѕі ќай аралыќты ќамтиды?
Ї-ЇІІІ
ЇІІІ-Х
Х-ХІ
Х-ХІІ
Вопрос
№59 Тїркі
тілдері арасында басќаларына кґп сјйкес
келе бермейтін тілдер ќатарына ќандай
тілдер жатады?
чуваш,
якут
ќырєыз,
ќазаќ
тїрікмен,
азербайжан
татар,
ґзбек
Вопрос
№60
Тїркі тілдерін кґне дјуірде ќалыптасќан
деп есептейтін єалым кім?
Н.А.Баскаков
В.В.Радлов
Н.А.Аристов
И.Н.Березин
Вопрос
№61
Єалымдар тїркі тілдерініѕ дамуын неше
кезеѕін бґліп кґрсетті?
6
4
2
8
Вопрос
№62
Кґне тїркі дјуірі ќай арлыќты ќамтиды?
Ї-Х
Х-ХЇ
ХЇ-ХХ
ХІЇ-ХЇ
Вопрос
№63
Орта тїркі дјуірі ќай арлыќты ќамтиды?
Х-ХЇ
ХЇ-ХХ
ХІІ-ХІІІ
Х-ХІ
Вопрос
№64
Жаѕа тїркі дјуірі ќай аралыќты ќамтиды?
ХЇ-ХХ
Х-ХЇ
ХЇ-ХІІ
ХІІ-ХІІІ
Вопрос
№65
«Орал-Алтай» теориясыныѕ негізін салушы
кім?
Ф.И.Страленберг
В.В.Радлов
Н.А.Баскаков
О.Н.Суник
Вопрос
№66
«Европа мен Азияныѕ солтїстік жјне
шыєыс бґлігі» атты еѕбегініѕ авторы
Ф.И.Стралленберг
О.Н.Бетлинк
В.Я.Владимирцев
П.Рамстедт
Вопрос
№67
Тїркітанушы єалым А.Н.Баскаковтыѕ айтуы
бойынша Орал тілдері ќандай топќа
ыдырайды?
финн-угор
жјне самодий
тїркі-моѕєол
тўѕєыс-манчжур
Жапон-корей
Вопрос
№68
Алтай тілдері неше бўтаќќа ыдырайды?
3
6
8
10
Вопрос
№69
Тїркі халыќтары жазуы кґне жазуы
екендігін, онда дауысты дыбыстардыѕ
жазылмайтындыєын, «тјѕрі» сґзі оќылу
принципін кґрсеткен єалым
В.Томсен
Н.М.Ядринцев
В.В.Радлов
Е.Клименцев
Вопрос
№70
Селенга тасы ќай кезде жазылєан?
тїрік
ќаєанатыныѕ ќўлау дјуірінде
кґне
ўйєыр мемлекетініѕ ќўлау дјуірінде
орта
єасырларда
ќайта
ґрлеу дјуірінде
Вопрос
№71 Кґне
ўйєыр мемлекетініѕ ќўлау дјуірінде
жазылєан ескерткіш
суджи
тасы
селенга
тасы
тоныкґк
кїлтегін
Вопрос
№72 Алтын
Орда јдеби тілініѕ дамуы ќай аралыќты
ќамтиды?
ХІІІ-ХІЇ
Х-ХІІ
ХІІ-ХІІІ
Ї-ЇІ
Вопрос
№73 Оєыз-ќыпшаќ
јдеби тілініѕ дамуы ќай аралыќты
ќамтиды?
ХІІ-ХІІІ
Х-ХІІ
ХІІІ-ХІЇ
ХЇ-ХІХ
Вопрос
№74
Кґне ќырєыз кезеѕінде «Ї єасырдаєы
мола поэзия» деп баєа берген кім?
С.Е.Малов
В.В.Радлов
В.Томсон
Л.Н.Гумилев
Вопрос
№75 Орта
тїркі дјуірі неше кезеѕге бґлінеді?
2
3
4
5
Вопрос
№76
Шыєыс Тїркістанды мекендеген тїркі
тілінде сґйлеген кґшпелі халыќтыѕ
атауы
ягмалар
шігілдер
ќарлўќтар
оєыздар
Вопрос
№77
«Диуани лўєат ит тїрікте» неше тїркі
тайпасыныѕ аты аталады?
29
28
26
30
Вопрос
№78 Тїркі
тілдерін орналасу территориясына ќарай
терістік жјне тїстік деп бґлген кім?
М.Ќашќари
Ќ.А.Яссауи
Јл-Фараби
Ј.Нјжіп
Вопрос
№79 Тїрік
тілдері еѕ алєаш ќай елдерде зерттеле
бастады?
араб
елдерінде
Еуропада
Россияда
шет
елдерде
Вопрос
№80 ХІ
єасырда тїрік тілдері бойынша жарыќ
кґрген тўѕєыш зерттеу еѕбегі
«Диуани
лўєат ит тїрік»
«Муккадимат
јл араб»
«Китаб-бўлєат
јл-мўштаќ фи-лўєат-ат-тїрік-ал-ќыпшаќ»
«Кодекус-Куманикус»
Вопрос
№81
«Диуани лўєат ит-тїрік» сґздігініѕ
авторы
Махмуд
Ќашєари
Жамал
ад-лин ибн Мухан
Абу
Хайян
Ахмед
Рифот
Вопрос
№82 «Китаб-бўлєат
јл-муштаќ фи-лўєат ат-тїрік вал ќыпшаќ»
( «Тїрік тілдерін, ќыпшаќ тілдерін жаќсы
оќып-їйренушілерге жазылєан кітап»)
еѕбегін зерттеген поляк тїркітанушы
єалымы
А.
Зайончковский
Т.Холошикун
Бесім
Аталай
Ш.Зияева
Вопрос
№83 «Авторы
белгісіз. Ќолжазба абади мјѕгілік» деп
аталатын сапалы, ќалыѕ ќаєазєа, араб
грамматикасыныѕ їлгісімен жазылєан.
Кґлемі 182-бет» - ќай еѕбек туралы сґз
болып отыр?
«Аттухфа-уз
захийа фил-лўєат ит-тїркия»
«Кодекус
Куманикус»
«Китаб
јл-идрак ли-лиасн јл-атрак»
«Диуани
лўєат ит-тїрік»
Вопрос
№84 Мамлїк
ќыпшаќтарыныѕ ескерткіштері ќатарына
жататын шыєарма
«Јл-ќаєанин
јл-куллия ли-дабт јл лўєат ат-тїкия»
«Ќўдатєу
білік»
«Диуани
лўєат ит- тїрік»
«Аттућфа»
Вопрос
№85
Еуропада тїркітану єылымы толыќќанды
ќашан ќалыптасты?
ХІХ
є.бастап
ХЇІІІ
є.бастап
ХЇІІІ
є.І жартысы
ХЇ
є.бастап
Вопрос
№86
Еуропада тїркі халыќтары мен олардыѕ
тілдері туралы тўѕєыш пікір айтќан
єалым?
Филипп-Иоганн
Таббер Страленберг
А.Томсен
Данил
Готлеб Мессершмид
Г.Бойер
Вопрос
№87
Тўѕєыш Енисей бойынан рух алфавитімен
жазылєан, тасќа ќашалєан кґне ескерткішті
табушы єалым
И.Стралленберг
Д.Миссершмид
Г.Бойер
В.Томсен
Вопрос
№88
«Шежіре тїрік» еѕбегін орыс, неміс
тілдеріне аударєан, «Европа мен Азияныѕ
солтїстік жјне шыєыс бґлігі» деген ґз
еѕбегі бар єалым
И.Страленберг
В.Томсен
Г.Рамстедт
В.Мюллер
Вопрос
№89 Ќуния
тас жазуларыныѕ сырын ашып, еѕ алєаш
оќыєан єалым
В.Томсен
Г.Кер
И.Страленберг
В.Мюллер
Вопрос
№90
Кґне тїркі жазуларында ќанша таѕба
ќолданылєан?
38
таѕба
28
таѕба
37
таѕба
48
таѕба
Вопрос
№91
«Сюндер тілі» еѕбегініѕ авторы
Э.Дж.Пуллиблзнк
Г.Дерфер
Дж.Клосон
А.Бомбачи
Вопрос
№92
«Алтай тілдері» бойынша јмбебап єалым.
Ол тўѕєыс -манчжур тілдері бойынша
зерттеу жазєан. «Єўндар тілі туралы»
еѕбегініѕ авторы?
Г.Дерфер
А.Фон
Габен
А.Бомбачи
И.Бенцинг
Вопрос
№93 «Орал-Алтай»
теориясы єылыми жорамалыныѕ авторы
И.Стралленберг
Ю.Мюллер
А.Бомбачи
В.Томсен
Вопрос
№94 Тїркі
тілдерініѕ Россияда зерттелуін неше
кезеѕге бґліп ќарастыруєа болады?
3
2
4
5
Вопрос
№95
«Їш теѕіздіѕ ар жаєына саяхат» атты
кїнделіктіѕ авторы:
А.Никитин
А.Н.Кононов
Н.А.Баскаков
Н.М.Карамзин
Вопрос
№96
«Сібір метрополитіне ќытай жјне моѕєол
тілдерін їйрену маќсатымен Тобыл
ќаласына ґз адамын жіберу» туралы
жарлыќты жариялаєан кім?
І
Петр
Екатерина
ІІ
Петр
Никитин
Вопрос
№97
І Петр патшаныѕ кеѕесшісі, белгілі
орыс сатиригі
Д.Контемир
В.Татишев
И.Фишер
Г.Гмелин
Вопрос
№98
Тїркі халыќтарыныѕ географиялыќ
картасын жјне тўѕєыш фин-угор, тїркі
тілдерініѕ классификациясын жасаєан
єалым?
И.Стралленберг
Ю.Мюллер
В.Томсен
А.Бомбачи
Вопрос
№99 Самара
ќаласында татар-ќалмаќ мектебін
ўйымдастырушы
В.Н.Татищев
Г.Гмелин
А.Никитин
М.Ломоносов
Вопрос
№100 Москва
университетініѕ негізін ќалаушы,
Ресейде Балтыќ теѕізін шыєарушы, Ресейде
алєаш кітап бастыру ісін енгізуші, ХІІІ
є. Сайланєан орыс патшасы
І
Петр
ІІ
Елизавета
І
Екатерина
ІІІ
Петр
Вопрос
№101 Тїркі
тілдері, соныѕ ішінде татар тілі тўѕєыш
рет ќайда оќытылды?
академиялыќ
гимназияда
лицейда
медреседе
училищеде
Вопрос
№102 І-Ќазан
гимназиясында ўстаздыќ ќызмет атќарєан
орыс тїркітанушысы:
М.А.Казем-Бек
В.Н.Татищев
А.Никитин
Г.Гмелин
Вопрос
№103
І Николай патшаныѕ жарлыєымен Ќазан
гимназиясында оќытылатын шыєыс тілдері
араб,
парсы, тїркі, татар, моѕєол,
араб,
ќыпшаќ, ноєай
ноєай,
тїркі, татар
моѕєол,
ноєай, ќыпшаќ, араб
Вопрос
№104 Ќазан
гимназиясында оќу баєдарламасы кімніѕ
авторлыєымен жасалєан?
М.А.Казем-Бек
І
Петр
Татищев
М.Ломоносов
Вопрос
№105
«Осман јулетініѕ шарыќтауы мен ќўлдырауы»
еѕбегініѕ авторы
Д.Кантемир
Муранин
В.Н.Татищев
Г.Гмелин
Вопрос
№106 Еуропада
жарыќ кґрген «кґне тїркі тілдерініѕ
грамматикасыныѕ авторы»
А.фон.Габен
Г.Дерфер
А.Бомбачи
И.Бенцинг
Вопрос
№107 Ресейдіѕ
ќай ќалаларында тўѕєыш гимназиялар
ашылды?
Астрахан,
Ќазан, Тобыл
Иркутск,
Самара
Тобыл,
Самара
Новосибирскь,
Астрахань
Вопрос
№108
«Барлыќ халыќтар мен ўлттар тілініѕ
салыстырмалы сґздігін» тўѕєыш ќўрастырєан
кім?
П.Паллас
О.Н.Бетлингк
П.Рычков
М.А.Казем-Бек
Вопрос
№109
Тїркі тілдері еѕ алдымен ќай елдерде
зерттеліне бастады?
Араб
Иран
Баку
Орта
Азия
Вопрос
№110 «Диуани
лўєат ат-тїрікті» кейінгі ўрпаќќа
кґшіріп жеткізген кім?
Јбу
Бјкір Јл-Домаски
П.Мелиоранский
Жамал
ад-дин
Јбу
Хайан
Вопрос
№111
Асир ад-дин Абу Хиен Мухаммед ибн Юсую
Јл-Гарнатидіѕ 1312 жылы Каирде жазылєан
еѕбегі
«Китаб
јл-идрак ли-лисан јл-атрак»
«Китаб-бўлєат
јл-мўштаќ лўєат ат-тїрік »
«Аттућфа
уз-закина фил-лўєат ит-тїркийа»
«Јл-Ќаєанин
јл-кїллия ли-дабт јл лўєат ат-тїркия»
Вопрос
№112
Тўѕєыш рет Енисей бойынан тїркі халќыныѕ
рун алфавитімен жазылєан, тасќа ќашалєан
кґне ескерткіштерін табушы
И.Стралленберг
В.Шотт
Г.Кастрен
Ю.Клапрот
Вопрос
№113 Иоганнес
Бенцинг ќай жылы туєан?
1913ж.
1922ж.
1920ж.
1898ж.
Вопрос
№114
Г.Дерфердіѕ еѕбегін кґрсет
«Єўндар
тілі туралы»
«Сюндер
тілі»
«Тїркі
руникалыќ жазуыныѕ шыєу тегі»
«Ќўдатєу
білік»
Вопрос
№115
Шыєыс тілдерін жетік білген, орыс
саяхатшысы
А.Никитин
П.Барында
Даниил
Д.Кантемир
Вопрос
№116
1722 жылы Петр патшаныѕ нўсќауы бойынша
Кантемир Ресейде ќай елдіѕ шрифтісіне
негізделген баспахана ашты?
араб
парсы
орыс
латын
Вопрос
№117 Тїркі
топонимикасы зерттелген кезеѕ
ХЇІІІє
ХЇІІє.
ХЇІ
є.
ХЇє.
Вопрос
№118
Самарада татар - ќалмаќ мектебін
ўйымдастырєан адам?
В.Н.Татищев
Г.Ф.Миллер
И.Э.Фишер
Г.Гмелин
Вопрос
№119
Ќай мектепте шыєыс тілдерін оќыту тґрт
тїрлі баєытта жїргізілді?
Ќазан
гимназиясында
Астрахань
мектебінде
Татар-ќалмаќ
мектебінде
Омбы
мектебінде
Вопрос
№120
1788 жылы епископ Дамаскинніѕ ўсынысы
бойынша кейбір діни семинарияларда
ќандай тілдер оќытылды?
татар
жјне чуваш тілдері
моѕєол
тілдері
оєыз-ўйєыр
тілдері
латын
тілдері
Вопрос
№121
Ќазан гимназиясында оќушыларєа арналєан
татар сґздігін ќўрастырєан автор
С.Х.Хальфин
О.Н.Бетлингк
П.Паллас
П.Рычков
Вопрос
№122
Тїркі тілдерініѕ ХЇІІІ єасырдыѕ ІІ
жартысы мен ХІХ єасырдыѕ аралыєында
Ресейде зерттелуі мынандай єылыми
баєыттармен ерекшеленеді?
Тїркі
тілдері лексикасыныѕ салыстырмалы
зерттелуі
Тїркі
тілдері бойынша грамматикалыќ
зерттелулердіѕ басталуы
Тїркі
тілдерініѕ мектептер жїйесінде оќыла
бастауы
Барлыєы
дўрыс
Вопрос
№123
Ќай жылы Россияда халыќ училищелердіѕ
уставы бекітілді?
1786ж.
1764ж.
1758ж.
1769ж.
Вопрос
№124
ХІХ єасырдыѕ еѕ ірі шыєыстанушыларыныѕ
бірі?
П.Я.Петров
А.Болдыров
В.Ф.Миллер
Ф.Ф.Фортунов
Вопрос
№125 Киев
университетініѕ профессоры, фин єалымы
кім?
М.Кастрен
О.Бетлингк
И.Н.Березин
П.А.Жирмунский
Вопрос
№126
ХІХ єасырдыѕ ІІ жартысындаєы басты
єылыми мектеп
С.-Петербург
тїкітану мектебі
Астрахань
мектебі
Москва
тїркітану мектебі
Омбы
мектебі
Вопрос
№127 Тїркітану
тарихында ќай жылдар аралыєы «Радлов
дјуірі» деп аталды?
1860-1918
1855-1910
1858-1918
1861-1819
Вопрос
№128
Негізінен грамматик-єалымды кґрсет
П.М.Мелиоранский
В.В.Радлов
С.Е.Малов
А.Е.Крымский
Вопрос
№129
Москва тїркітану мектебініѕ ґкіліне;
В.Ф.Миллер
Ф.Е.Корш
Л.Е.Крымский
Барлыєы
дўрыс
Вопрос
№130
«История Турции и ее литература» атты
еѕбектіѕ авторы:
А.Е.Крымский
С.Е.Малов
В.Ф.Миллер
В.В.Бартольд
Вопрос
№131 И.Яковлев
кім?
Чуваш
халќыныѕ аєартушысы, сол тілдіѕ жазуын
ќалыптастырып, чуваш фонетикасына
талдау жасаєан єалым
Россияда
алєашќы экспериментальдыќ фонетика
кабинетін жасаєан єалым
Лазерев
институтыныѕ тїлегі
В.В.Радлов
пен П.М.Мелиоранскийдіѕ талантты шјкірті
Вопрос
№132 Сібір
жеріндегі тїркі тілдерініѕ зерттелу
жайын Н.А.Баскаков неше орталыќќа
бґледі?
3
2
4
6
Вопрос
№133
Тїркістан шыєыс институты ќашан ашылды?
1918ж.
1916ж.
1900ж.
1905ж.
Вопрос
№134
И.Батмановтыѕ тарихи зерттеулер ќатарына
жататын еѕбегі
«Язык
Книсейских памятников древне-тюркской
письменности»
«Сказание
об огуз-кагане»
«Юсуф
Баласуганский и его «кудатгу билиг»
«Грамматика
древно-уигурского языка по сутре
«Золотой блеск»
Вопрос
№135 Ќырым
мемлекеттік университеті ќай ќалада
ашылды?
Симферопольда
Алматыда
Ленинградта
Польшада
Вопрос
№136 Тїркі
тілдері бойынша јмбебап єалым
В.В.Радлов
Н.Ф.Катанов
А.Н.Самойлович
С.Е.Малов
Вопрос
№137
«Краткая грамматика киргиз-казахского
языка» кімніѕ еѕбегі?
П.М.Мелиоранский
Н.Ф.Катанов
В.Ю.Смирнов
И.Н.Березин
Вопрос
№138
С.Е.Малов ќай халыќтыѕ ескерткіші «Алтын
жарлыќты » ашады?
ўйєыр
башќўрт
татар
чуваш
Вопрос
№139
Лазерев институтыныѕ профессоры
С.Саковтыѕ тїркітанудаєы еѕбегі
тїрік
тілі бойынша їш оќу ќўралын жариялайды
Тїркияныѕ
тарихы мен јдебиеті проблемаларын
зерттеуде їлкен еѕбек ќалдырды
Тїрік
сґйлеу тілініѕ маманы болды
Азербайжан
тілініѕ тїркі тілдері жїйесіндегі орны
мен рґлі туралы ќўнды еѕбек жазды
Вопрос
№140 Тїркі
тілдерініѕ, соныѕ ішінде татар, башќўрт,
чуваш жјне Сібір тїркі халыќтары
тілдерініѕ табысты зерттелу, ісіне ќай
мектептіѕ ќосќан їлнсі айрыќша?
Ќазан
мектебі
Омбы
мектебі
Москва
тїркітану мектебі
Астрахань
мектебі
Вопрос
№141 Лазерев
институты ќай жылєа дейін ґмір сїрді?
1918ж.
1916ж.
1913ж.
1919ж.
Вопрос
№142 Чуваш
тіл білімініѕ классигі?
Н.Л.Ашмарин
В.Богородицкий
Н.Ф.Катанов
М.Бекчурин
Вопрос
№143 М.Салиховтыѕ
1885ж. Жариялаєан кітабы?
«Новый
самоучитель татарского языка»
«Сказания
о пророках Рабгузи»
«Араб-филолог
о монголском языке»
«Краткая
грамматика киргиз-казахского языка»
Вопрос
№144 Тїркі
тілдері Сібірде ќай єасырда зерттеле
бастады?
ХІХ
є.
ХЇІІІ
є.
ХЇІІ
є.
ХЇ
є.
Вопрос
№145 Ґзбек
тілі диалектологиясы бойынша еѕбек
жазєан єалымдар
Е.Д.Поливанов,
К.Н.Юдахин
И.А.Батманов,Шукуров
А.Н.Поцелуевский
С.А.Аманжолов.
Ж.Досќараев
Вопрос №146 «Јл-Мўштаќ»-арабша
-ќыпшаќша сґздікте шамамен неше сґз
ќамтылєан?
1500-дей
1000
2000-дай
1700-дей
Вопрос
№147
Жд.Клосон кім?
1891
ж. Туєан ірі єылымын тїріктанушысы
1901ж.туєан,
кґрнекті неміс тїркітанушысы
1913ж.туєан,
алтай тілдері мјселесін зерттеуші
дўрыс
жауабы жоќ
Вопрос
№148 Тїркі
тілдері, еѕ алдымен, ќай елде, ќай
єасырдан бастап зерттеле бастады?
араб
елдерінде ЇІІє.
Орта
Азия, V є. Бастап
Араб
елд.Vє.
Европада
VI є
Вопрос
№149 Оныѕ
ќаламынан XI єасырда жарыќ кґрген бўл
сґздігі тїркі тілдері бойынша жарыќ
кґрген тўѕєыш зерттеу болып саалады?
Махмуд
Ќашќари «Диуани лўєат ит-тїркі»
Јбілќасым
Махмуд ибн Омар Замахшари «мукаддимат
јл-араб
Жамал
јд -дин ибн Мўханна «Китаби Хуллийат
јл-хайан
Жамал
јд -дин ибн Мўханна «Китаби Хуллийат
јл-хайан
Вопрос
№150
1922 жылы туылєан, аєылшын тїркітанушысы,
Лондон, Кембридж, Ванкувер университеттерінде
ќытай тілі мен Ќиыр Шыєыс јдебиетінен
дјріс берген, « Сюндер тілі» еѕбектіѕ
авторы?
Э.Дж.Пуллиблэенк
А.
Бомбачи
Жд.
Клосон
Г.
Дерфер
Вопрос
№151 8
дауысты дыбысы жјне 6-8 созылыѕќы екінші
дауыстылар тобы болады, ерін їндестігі
ерекше жоєарєы дјрежеде дамыєан, ч, ш
шўєыл дауыссыздары актив ќолданылєан
ќай топ тілдеріне тјн?
ќырєыз-ќыпшаќ
тобы
ўйєыр-оєыз
тобы
ќарлўќ
тобы
ќыпшаќ
тобы
ќыпшаќ тобы
Вопрос
№152 VI
єас.дейінгі тїркі халыќтары тілінен
мјлімет бере алатын тарихи деректер
мен ескерткіштер жоќтыѕ ќасы. Ал, Тїркі
тайпалыќ одаєыныѕ ќўрамына кірген
тїркі тайпалары тілінен мол мјлімет
бере алатын жазба ескерткіш?
Орхон-Енесей
еск.
Онгин
тасы
Тґныкґкке
арн.ескерткіш
Селенга
тасы
Вопрос
№153 Ќўрамына
кґне оєыз тілі, кґне ўйєыр, ќазіргі тува
жјне ќазіргі тофалар тілдері кіретін,
Шыєыс Єўн тармаєыныѕ негізгі тілдік
тобы деп есептеуге болатын топ?
ўйєыр
-оєыз тобы
ќыпшаќ
тобы
ќырєыз-ќыпшаќ
тобы
ќарлўќ
тобы
Вопрос
№154 Бўл
еѕбекте 29 тїркі тайпасыныѕ аты аталады,
110 жер-су атаына, 40 ел мен тайпа атауына
араб тілінде тїсініктеме береді. Екі
жјне тґрт жолдыќ 242 шумаќ бјйіт пен 262
маќал-мјтел мысал ретінде беріледі?
«Диуани
лўєат ит-тїрік»
«Ќўдатєу
білік»
«ћибат
ул Хакайк»
«Диуани
Хикмет»
Вопрос
№155 Немістіѕ
ірі лингвистері Ф.Воппердыѕ , А.Поттыѕ
шјкірті, 24 еѕбегін орыс, неміс, француз
тілдерінде шыєады. Еѕбектері «Сібір
тїркі тілдерініѕ фонетикасы», «Тїркі
тайпалары халыќ јдебиетініѕ нўсќалары»,
т.б.
В.В.
Радлов
П..М.
Мелиоранский
А.Е.
Крымский
С.Е.
Малов
Вопрос
№156
З,д дыбыстарыныѕ орнына т, й дыбыстары ауыстырылып, ќатаѕ дауыссыз дыбыстары мен сонор дауыссыз дыбыстары сараланєан, х,в,к сияќты дауыссыз дыбыстары ќалыптасќан, негізгі сґздік ќўрамында моѕєол лексикасына ќараєанда араб, парсы тілдерінен енген сґздер кґп кездесетін негізгі тілдік ерекшеліктер ќай топќа тјн?
Батыс
Єўн
Оєыз
тобы
ќарлўќ
тобы
Шыєыс
Єўн
Вопрос
№157
XV-XX є.є аралыєы тїркітану єылымында калай аталады?
Жаѕа
тїркі дјуірі
Кґне
тїркі дјуірі
Еѕ
жаѕа дјуір
Орта
тїркі дјуірі
Вопрос
№158
Бўл топќа жататын тілдердіѕ ерекшіліктері: екі еріндік ,еріндік емес жјне толыќ ќалыптаспаєан дауыстылары бар , сґз басында кейбір дауыстылардыѕ орнына дифтонгоидтар ќолданылады, сґз соѕында з~р дыбыс алмасулары кездеседі?
Бўлєар
тобы
ќыпшаќ
тобы
Ойрат-моѕєол
тобы
оєыз
тобы
Вопрос
№159
1312 ж. Каирде жазылєан еѕбек. Мазмўны - фонетика, морфология жјне сґздік. Автор тїркі тілдеріндегі дыбыстарды дауысты-дауыссыз тїрлерге бґліп, 28 дауыссыз дыбысќа сипаттама бепеді. Еѕбекте ќамтылєан 3 мыѕєа жуыќ тїркі сґздерініѕ 875-і ќазаќ тілі сґздеріне сјйкес келеді?
Абу
Хайям « Китаб јл- идрак ли-лисан јл-атрак»
Јбілќасым
Махмуд ибн Омар Замахиари «Муккаддимат
јл-араб»
Жамал
ад-дин ибн Мўханна «Китаби Хуллийат
јл-Хайан ва хулват јл -лисал»
Махмуд
Ќашќари «Диуани лўєат ит-тїрік»
Вопрос
№160
Бўл дјуір маѕызды јлеуметтік окиєаларєа толы кезеѕ болды.Тїркі тектес халыќтар жеке халыќ болып ыдырап, соныѕ негізінде бїгінгі тїркі тілдері дербес тіл ретінде ќалыптаса бастады. Шартты тїрде бўл кезеѕ 2-ге бґлінсе, ал И.А. Баскаков 4 топќа бґлуді ўсынды.
Орта
тїркі дјуірі
Жаѕа
тїркі дјуір
Кґне
тїркі дјуірі
Еѕ
жаѕа дјуір
Вопрос
№161
Тїркі тілдерініѕ Батыс Єўн тармаєынан таралып, бўл топќа кґне бўлєар, кґне хазар, ќазіргі чуваш тілдері жатады.
Бўлєар
тобы
ќыпшаќ
тобы
Оєыз
тобы
ќарлўќ
тобы
Вопрос
№162
Белгілі орыс кеѕес тїркітанушысы, тїркі тілдері бойынша 300-ге жуыќ єылыми маќала жазєан, тїркі тілдерін 6 топќа бґліп ќарастырєан єалым?
А.Н
Смайлович
Ф.Е
Корш
В.А.
Богородский
А.И.
Баскаков г) Ф.Е Корш
А.И. Баскаков
Вопрос
№163