2-РК ЖЭА для студ
.docА) панспермиялар
В) тұрақты күй
С) креационизм
Д) абиогенез
Е) ғарыштық
93. А. И. Опарин Жерде химия эволюциясының молекулалардың күрделi химия өрнектеулерiнiң нәтижесінде тiрi емес материясынан тіршілік пайда болған туралы жорамалды қай жылы айтты?
А) 1924 жылы
В) 1934 жылы
С) 1944 жылы
Д) 1964 жылы
Е) 1974 жылы
94. Жерсiндiру (акклиматизация) – бұл:
А) жаңа тұрықтарда жасанды қоныс аудару немесе тірі организмдардың енгiзуiн анықтайтын процесс
В) экологиялық фактор кешенін қамтитын территория
С) өзара тиiмдi, бiрақ пайдасын барлық қатысушылар алатын организмдардың қатар өмiр сүруi мүмкін емес
Д) аудан немесе көлемнiң бiрлiгіне келетiн популяцияның түр немесе биомасса саны Е) эволюцияның ең маңызды процестерiнiң табиғи таңдауларының бiрi
95. Жер өзегін қоршап жатқан қабат қалай аталады?
А) Мантия
В) Ядро
С) Литосфера
Д) Биосфера
Е) Географиялық қабық
96. Қандай экологиялық құралы өндірістің табиғатты сіңірілуі туралы нормативі анықтау фактографиялық және есеп беру ақпараттарынан тұрады?
А)Экологиялық паспорт
В)Экологиялық сараптама
С)Аймақтың географиялық картасы
Д) «Қоршаған ортаны қорғау» заңы
Е) Қызыл кітап
97. Құрлықтың теңіз толқындары әсерінен құртылуы мен жемірілуі қалай аталады? А) абразия
В) рекултивация С) мелиорация
Д) популяция
Е) аэрация
98. Қоршаған ортаның ресурсты-экологиялық мүмкіндіктеріне сәйкес келмейтінін білдіретін өндірістің дамуы және адамның өмір сүруіне қауіп төндіретін қоршаған ортаның дағдарыс жағдайы қалай аталады?
А) экологиялық дағдарыс
В) ландшафттың дағдарыс жағдайы
С) қауіпті экологиялық жағдай
Д) жергілікті ластану
Е) табиғи ортаның дағдарысы
99. Экологиялық бұзылыс – бұл:
А) экожүйенің әдеттегі жағдайдан өзгеруі
В) биосферының ластануы
С) атмосферының ластануы
Д) сулардың ластануы
Е) сантропогенді салмақ
100. Климаттың шектеуші факторларына нелер жатады?
А) ауаның температурасы, күн сәулесі, жылу, ағын, жел және атмосфералық қысым
В) өзен, көлдер, жер асты және жер беті сулары, мұхит
С) радиация, ластанулар (физикалық, биологиялық, химиялық), жарылыстар, лаңкестік істер
Д) биосфера, гидросфера, атмосфера және литосфера
Е) күн сәулесі, радиация
101. Биологиялық нормамен салыстырғанда ағзаның кейбір бөліктері мен органдарының дамуының жылдамдауы.
А) мутагендер
В) жасару
С) канцерогендер
Д) акселерация
Е) аллергизация
102. Қыс мезгілінде ауа-райының жағымсыз шарттары нәтижесінде немесе ірі өндірістік қалаларда шаң, тұман және түтіннің улы қоспасының түзілуі қалай аталады?
А) Лондондық
В) Калифорниялық
С) Американдық
Д) Лос-анджелестік
Е) Қарағандылық
103. Экосфера - бұл?
А) биосфера - техносфера
В) ноосфера – биосфера
С) заман биосферасы – техносфера
Д) барлық тірі ағзалардың біріктірілген жүйесі.
Е)ноосфера
104. Жер астындағы арнаулы қуыстарға өндiрiс қалдықтарын орналыстыру экологиялық проблемаларының iшiндегi ең қиыны болып табылады, бұл процесс қалай аталады?
А) қалдықтарды көму
В) қалдықрды шiрiту
С) рециркуляция
Д) залалсыздандыру
Е) қалдықтарды өртеу
105. Барлық организмдерді қамтитын және физикалық орта мен энергия ағыны белгілі бір трофикалық құрылым, үздіксіз өзгеріп тұратын кез – келген біртұтастық: <variant> А) Биотоп
В) Биоценоз
С) Биогеценоз Д) Экотоп Е) Экожүйе
106. Қардың тез еруінен , көп мөлшерде жауған жаңбырдан,өзендегі судың тұрақсыз және қысқа уақытқа көтерілуін қалай атайды?
А) тасқын
В) сел
С) су тасуы
Д) жаңбыр
Е) суға бату
107. Дефляция нені білдіреді?
А) топырақтың желден эрозияға ұшырауы
В) топырақтың судан эрозияға ұшырауы
С) радиоактивті заттардан топырақтың эрозияға ұшырауы
Д) топыраққа қышқылды жауындардың әсері
Е) Топырақтың шаңнан эрозияға ұшырауы
108. Ноосфера концепциясын кім енгізген?
А) В. И. Вернадский
В) Э. Зюсс
С) С. С. Шварц
Д) Ю. Одум
Е) Ю. Либих
109. Тірі ағзаға әсер ететін ортаның элементтері қалай аталады?
А) Экологиялық факторлар
В) Экологиялық пирамида
С) популяция
Д) зооценоз
Е) гидробионттар
110. Өсімдіктер мен топырақтағы химиялық үдерістерді зерттейтін сала қалай аталады?
А) агрохимия
В) агробиоценоз
С) агроэкология
Д) агроценоз
Е) агробиология
111. Литосфера мен ғарыштың жер айналасындағы тірі организмдер мен биогенді заттар ықпалына ұшырамаған қабат қалай аталады?
А) абиоқабық
В) абиссаль
С) абразия
Д) адаптация
Е) агломерация
112. Жер бетінде минералдық заттар мен органикалық қалдықтардың шоғырлану қалай аталады? А) аккумуляция
В) акклимация
С) аквабионт
Д) дезадаптация
Е) алармизм
113. Табиғи орта мен халықтың денсаулығына залал келтіру қатері болмайтын жағдайдағы жай-күй қалай аталады?
А) экологиялық қауіпсіздік
В) экологиялық дағдарыс
С) экологиялық бұзылыс
Д) экологиялық қауіп
Е) экологиялық апат
114. Жер бетіндегі тіршілік қауымдастығының қалыптасу,даму мен әрекет ету заңдылықтарын зерттейтін ғылыми пән қалай аталады?
А) биогеоценология
В) табиғатты пайдалану
С) табиғатты қорғау
Д) биогеоценоз
Е) биоэкология
115. Жекелеген жер тарабынан бастап тұтастай ғаламшарға дейінгі ғаламат географиялық кеңістіктегі климат қалай аталады?
А) макроклимат
В) микроклимат
С) мезоклимат
Д) маринбионт
Е) магма
116. Шағын аумақтың не жасанды жолмен жасалған жердің климаты қалай аталады?
А) микроклимат
В) микроклимат
С) мезоклимат
Д) маринбионт
Е) магма
117. Атом, молекула және басқалары ұсақ көлемдердің әлемі қалай аталады?
А) микрокосм
В) макрокосм
С) мезокосм
Д) маринбионт
Е) миофаг
118. Астрономиялық, магниттік, сейсмикалық және метеорологиялық тұрақты бақылау жасайтын арнайы ғылыми мекеме қалай аталады?
А) обсерватория
В) акватория
С) навигация
Д) миофаг
Е) лиана
119. Теңіз суының деңгейі арасындағы ең төменгі қайтуының және су деңгейінің ең қатты құйылуының экологиялық аймағы қалай аталады?
А) литораль
В) абразия
С) абиссаль
Д) лихенология
Е) лагуна
120. Топырақ жасауда бастауыш қызмет атқаратын зат ?
А) Биологиялық қайраткерлік
В) Химиялық элементтер
С) Химиялық қайраткерлік
Д) Энергия
Е) Физикалық қайраткерлік
121. Табиғи апаттарға не жатады?
А) қарлы боранның басуы
В) топырақтың құлдырап тозуы
С)биосфераның сапалық өзгеруi
Д)көлiктiң iстен шығуы, бұзылуы
Е)адамдардың өзгеруі
122. Төтенше жағдай кезiндегi халықты қорғаудың негiзгi әдiстерi қайсысы?
А)эвакуация
В)жұмысшылардың жақсы сезiнуiн қамтамасыз ету
С)қауiптi аймақтың түзiлуiн болдырмау, ескерту
Д)қауiптi аймақты жою
Е)өте қолайлы жағдай жасау
123. Қауiптi табиғат құбылыстардың негізінде тұрғындардың қалыпты тіршілігінің бұзылуына әкелiп соқтыратын төтенше жағдай қалай аталады?
А)табиғи апат
В)техногендiк апат
С)антропогендiк апат
Д)экономикалық жағдайдағы апат
Е)әлеуметтік жағдайдағы апат
124. Бұрқасынмен, қарлы боранмен тығыз байланысқан табиғаттың тосын күштері көрінісінің бірі қалай аталады?
А) қар басу
В) сел
С) су тасқыны
Д) дауыл
Е) опырылма
125. Күшті жел салдарынан жер бетінен шанның, құмның, топырақтың, тұздың ауаға ұшуы қалай аталады?
А) шаңдақ дауыл
В) опырылма
С)қар басу
Д) боран
Е) дауыл
126. Өзен, көл немесе теңіз суының көтерілу нәтижесінде жердің белгілі-бір бөлігінің су астында қалуы қалай аталады?
А) су басу
В) сел
С) қар басу
Д) дауыл
Е) қар көшкіні
127. Топырақ микроорганизмдері қоректік заттардың айналымында үлкен рөл атқарады, қалдықтардың топырақта ыдырауына, ластағыштардың детоксикациясы мен микроорганизмдердің патогенді формаларының дамуын тежейді,бұл құбылыс қалай аталады?
А) топырақтың биологиялық деградациясы
В) топырақтың химиялық деградациясы
С) топырақтың физикалық деградациясы
Д) топырақтың экологиялық деградациясы
Е) топырақтың эволюциялық деградациясы
128.Тіршілік етуге қабілетті адамның қоршаған ортасын құру үшін жасалатын кешенді жоба қалай аталады?
А) пермамәдениет
В) экомәдениет
С) экологиялық сауаттылық
Д) экологиялық тәрбие
Е) пермаәлеуметтану
129. Табиғат ресурстерін тиімді пайдалануды және халық шаруашылығының даму қарқынын перспективалы тұрғыда есепке алатын, ұдайы өндіру мен адамдар денсаулығын қорғауға шақыратын іс-әрекеттер жүйесі қалай аталады?
А) табиғатты тиімді пайдалану
В) табиғатты тиімсіз пайдалану
С) экологиялық сауатттылық
Д) экологиялық жобалау
Е) экологиялық моделдеу
130. Тұйық циклді технологиялық процеске жақын қалдықсыз технологияны құрудың алдындағы аралық саты қалай аталады?
А) аз қалдықсыз технология
В) табиғатты тиімсіз пайдалану
С) қалдықсыз технология
Д) экологиялық жобалау
Е)экологиялық моделдеу
131.Адам қажеттілігін қанағаттандыру бағытында табиғи ресурстерді тиімді пайдалану және ластануға тыйым салу үшін барлық білімімізді, әдістер мен тәсілдерді практикалық тұрғыда пайдалану қалай аталады?
А) қалдықсыз технология
В) табиғатты тиімсіз пайдалану
С) табиғатты тиімді пайдалану
Д) экологиялық жобалау
Е) экологиялық моделдеу
132. Ресурстарды қайта балқыту немесе қайта өңдеу арқылы жаңа өнім алу –бұл:
А) рециркуляция
В) регенерация
С) рекултивация
Д) утилизация
Е) дезадаптация
133. Адам іс-әрекетінің салдарынан табиғаттағы экологиялық байланыстардың бұзылуы қалай аталады?
А) қоршаған ортаның деградациясы
В қоршаған ортаның регенерациясы
С) қоршаған ортаның рекултивациясы
Д) қоршаған ортаның мелирациясы
Е) қоршаған ортаның дезадаптация
134. Кез келген ауаның, судың немесе азық-түліктің адамның денсаулығына, өміршеңдігіне немесе адам іс-әрекетіне жағымсыз әсер ететін өзгерістер қалай аталады?
А) ластану
В) залалсыздану
С) зарарсыздандыру
Д) таралу
Е) бейімделу
135. Адамның денсаулығы мен (немесе) қоршаған орта жағдайының өзгеруін және белгіленген мөлшерден ауытқуын туғызатын ұнамсыз құбылыс қалай аталады?
А) экологиялық қауіп-қатер
В) экологиялық залалсыздану
С) экологиялық бейімделу
Д) экологиялық таралу
Е) экологиялық ластану
135. Тірі ағзаны жасушалық деңгейде зерттейтін ғылым саласы қалай аталады?
А) цитология
В) генетика
С) геронтология
Д) эмбриология
Е) молекулярная биология
136. Өсімдіктермен бірге экожүйенің бірінші реттік өнімін құруға қатысатын обьект қайсысы?
А) микроорганизм
В) саңырауқұлақтар
С) жәндіктер
Д) құстар
Е) жануарлар
137. Экология ғылымдарының ең басты мақсатын көрсет:
А) биосфера шегіндегі әлемдік жағдайды бақылай отырып, ондағы тіршіліктің
тұрақтылығын сақтау.
В) жануарлар дүниесінің алуантүрлілігін сақтау.
С) өсімдіктер дүниесінің биосферадағы маңызын айқындау
Д) экологиялық ахуалдың өзгерісін бақылау
Е) популяцияның тұрақтылығын сақтау
138. Адам-қоғам-биосфера арасындағы әлеуметтік, экономикалық және экологиялық жағдайлардың, қарым-қатынастары бір-бірімен үйлестіре зерттей отырып, соның нәтижесінде адамзат баласының парасатты ақыл – оймен, сана-сезімімен байланысты проблемаларды зерттейтін экология қандай саласы?
А) Нооэкология
В) Аутэкология
С) Адам экологиясы
Д) Эйдэкология
Е) Геоэкология
139. Биосферада радиоактивті нуклидтердің таралуын, мөлшерін, иондау сәулелердің организмге, олардың популяциясына, биоценозға тигізетін әсерін зерттейтін қандай сала?
А) Радиациялық экология
В) Әлемдік экология
С) Нооэкология
Д) Эйдэкология
Е) Биосфера экологиясы
140. Тірі ағзалардың тіршілік әрекетінің нәтижесінде құрлықта литосфераның жоғары қабаттары біртіндеп топыраққа айналуы қалай аталады?
А) Биокостық дене
В) Гидробионт
С) Биогеоценоз
Д) Нектон
Е) Эктопаразит
141. Экология терминін ғылымға енгізген кім?
А) Э. Геккель
В) В. И. Вернадский
С) А. Леруа
Д) Ж. Б. Ломарк
Е) К. Мебиус
142. Жасанды факторлардың әсерін білуге мүмкіндік беретін қандай әдіс?
А) тәжірибелік
В) математикалық
С) далалық
Д) модельдеу
Е) антропогендік
143. Микроорганизмдердiң көбеюi нәтижесiнде туындайтын ластану қайсысы?
А) биологиялық ластану
В) физикалық ластану
С) механикалық ластану
Д) жергiлiктi ластану
Е) антропогендiк ластану
144. Вулкан атқылауы нәтижесiнде ауаның ластануы қай ластануға жатады?
А) табиғи
В) адамның iс -әрекетi нәтижесiнде
С) биотикалық факторлар әсерiнен
Д) абиотикалық факторлар әсерiнен
Е) iшкi және сыртқы факторлар әсерiнен
146. Математикалық белгілердің көмегімен зерттеуге алынған жүйенің кейбір көрсеткіштерінің мәндерін өзгерту арқылы соңғы нәтиженің қалай өзгеретін анықтауға мүмкіндік беретін қандай әдіс?
А) математикалық
В) лабораториялық
С) далалық
Д) тәжірибелік
Е) антропогендік
147. Берілген ареалдың қолайсыздау бөліктеріне популяцияның бір бөлігінің орнын ауыстыруы қалай аталады?
А) Эмиграция
В) Адаптация
С) Ассимиляция
Д) Миграция
Е) Анабиоз
148. Экология ғылымы жүргізген ғылыми- зерттеу жұмыстарынан қорытындыларды қалай пайдаланудың тәсілдерін көрсетіп беруді қарастыратын қай сала?
А) Қолданбалы экология
В) Нооэкология
С) Геоэкология
Д) Адам экологиясы
Е) Өнеркәсіптік экология
149. «Ноосфера» ұғымын ұсынған кім, қай жылы?
А) 1927жылы Э.Леруа
В) 1749жылы К.Линней
С) 1869жылы Э.Геккель
Д) 1942жылы В.Н.Сукачев
Е) 1802жылы Ж.Б.Ломарк
150. Дүниежүзі табиғатты қорғау қай күн?
А) 5 маусым
В) 6 қазан
С) 15 ақпан
Д) 7 маусым
Е) 1 мамыр