5.1.3. Β – адреномиметиктер

Изопреналин (Isoprenalinum), изадрин, изопротеренол. Изопреналин – шеткі тамырлардың тарылуын туғызбастан және артериалды қысымды жоғарлатпастан бронхтардың босансуына ықпал етеді. Оның бұл әсері β – адренорецепторларға әсер етуімен байланысты. Препарат күшті бронхты босататын ықпалға ие, жүректің жиырылуын жиілетеді және күшейтеді, жүрек лақтырысын және миокардтың оттегіге қажеттілігін күшейтеді.

Қолдану көрсеткіштері мен мөлшерленуі. Бронх демікпесінің ұстамаларын шеттету мен алдын алу үшін, демікпелі және эмфизематоздық бронхит кездерінде, пневмосклерозда және басқа да бронх өткізгіштігі нашарлауымен жүретін жағдайларда қолданылады. 0,5% ерітіндісін ингаляция түрінде тағайындайды немесе 0,005 г. таблеткасын тілдің астына қолданады.

Кері көрсеткіштері. Жүктіліктің бірінші 3 айында.

Жанама әсерлері. Тахикардия, қарыншалардың фибриляциясының қаупі бар экстрасистолияда, лоқсу, қолдың дірілдеуі, ауыз құрғауы.

Шығарылу түрі. 5 мг тіл астына арналған таблеткалар.

Рецепт үлгісі. Rp.: Sol. Isadrini 0,5% - 25 ml

D.S. 5-6 тамшыдан ингалятор арқылы.

#

Сальбутамол (Salbutamolum), вентолин, саламол, сальгим, сальтос. Сальбутамол ұзақ әсер ететін β₂ – адреномиметик болып табылады, айрықша бронхты кеңейткіш және токолитикалық әсері бар. Миометрияның тонусын және жиырылу белсенділігін төмендетеді.

Қолдану көрсеткіштері мен мөлшерленуі. Бронх демікпесі және басқа да тыныс жолдарының аурулары, бронх тарылу жағдайлары, түсік қауіпі, алдын ала босанудың шеттету. Аэрозол түрінде (0,025-0,1 мг/мөлшерде), ерітінді (0,1% ингаляция үшін), капсула мен ұнтақ ротадиск (0,2-0,4 мг-мен күніне 3-4 рет ингаляция жасайды), таблетка (4-8 мг), балалар тәжірибесінде шырын түрінде (0,04%) және 0,1% ерітінді егу үшін ампулада 5 мл.

Кері көрсеткіштері және жанама әсерлері. Миокардиттер, стенокардия, аритмия, бүйрек және бауыр жеткіліксіздігі, қант диабеті, гипертиреоз, феохромоцитоз.

Жанама әсерлері. Дірілдеу, мазасыздану, бас ауыру, бас айналу, қысқа мерзімді тырысулар, гипокалиемия, аллергиялық реакциялар. Ұрықта тахикардия мен гипогликемия.

Шығарылу түрі. Мөлшерленген аэрозоль 25 және 100 мкг/мөлшер (120, 200 және 400 мөлшер) флаконда; ингаляция арналған 0,1% ерітінді 2,5 мл ампулада және 2,5; 5, 10 және 50 мл флаконда; 2, 4, 6 және 7 мг таблеткалар N. 14, 30, 56, 60; 2 мг капсулада; 0,04% шырын; көктамырға егуге арналған 0,1% ерітінді 5 мл ампулада; инфузионды ерітіндіге арналған 1% концентрат 5 мл ампулада.

Рецепт үлгісі. Rp.: Sol. Salbutamoli 0,1% - 10 ml

D.S. 1-2 мөлшерді (0,1-0,2 мг) аэрозол тәулігіне 6 реттен артық емес.

#

Фенотерол (Fenoterolum), беротек. Фенотерол таңдамалы β₂-адренорецепторларды ынталандырушы болып табылады және бронх тарылуы кезінде айқын таңдамалы, күшті, ұзақ әсер көрсетеді. Сонымен қатар, фенотерол жатырдың бұлшық етіне босансытатын әсер көрсетеді. Акушер тәжірибесінде «Партусистен» атымен шығарылады.

Қолдану көрсеткіштері мен мөлшерленуі. Бронх демікпені емдеу және алдын алу шаралары үшін, созылмалы обструктивті бронхит және басқа да бронх тарылуымен жүретін бронх-өкпелік ауруларда (0,1-0,6 мг мөлшерде аэрозоль ретінде немесе 10-30 тамшыда 0,1% ерітіндіні ішке тәулігіне 1-4 рет), ерте босанудың қаупін жою үшін (5 мг мөлшерде ішке әр 2-3 сағат сайын 40 мг тәулігіне немесе көктамырға 0,5 мг 250-300 мл еріткіште минутына 15-20 тамшы жылдамдықпен енгізу).

Кері көрсеткіштері. Жүрек ақауы, аритмия, жүректің ишемиялық ауруы, глаукома, қант диабеті, тиреотоксикоз, жүктілік.

Жанама әсерлері. Бас ауыруы, ашушандық, дірілдеу, тахикардия, аритмия, лоқсу, құсу, тершендік, миалгия, аллергиялық реакциялар.

Шығарылу түрі. 0,2 мг ингаляцияға арналған капсуладағы ұнтақ; 0,1% ерітінді 20, 40 және 100 мл ингаляцияға арналған флакон-тамшыда; 5 мг таблетка N.10, 20, 50, 100; 0,005% ерітінді 10 мл инфузияға арналған ампулада; мөлшерленген аэрозоль 100 және 200 мкг/мөлшер – 200 және 300 мөлшерде 10, 15 және 20 мл баллонда.

Рецепт үлгісі. Rp.: Fenoteroli 0,2

D.t.d. N. 20 in caps.

S. Ингаляцияға арналған ұнтақ.

#

Партусистен (Partusistenum) β₂ - адреномиметикалық зат, токолитикалық және бронхолитикалық әсері бар.

Шығарылу түрі. Таблеткада 5 мг N.10, 50; 0,005% ерітіндісі 10 мл (50мкг/мл) инфузияға арналған ампулада.

Тербуталин (Terbutfllinum) химиялық құрылымы бойынша және фармакологиялық қасиеті бойынша сальбутамолға ұқсас, бронхолитикалық және токолитикалық әсері бар.

Қолдану көрсеткіштері мен мөлшерленуі. Бронхиалды демікпе, обструктивті бронхит, ерте босану қаупі болғанда. Ішке 2,5-5 мг тәулігіне 3-4 реттен тағайындайды; тері астына 0,25 мг; аэрозоль түрінде ингаляцияға 0,25-1,5 мг 4 -ден 24 ретке дейін тәулігіне.

Кері көрсеткіштері. Жүктілік, емшекпен емізу, 12 жасқа дейінгі балаларға.

Жанама әсерлері. Ұйқысыздық, мазасыздық, дірілдеу, тахикардия, аритмия, мидриаз, диспепсиялық бұзылыстар, қуық атониясы, аллергиялық раекциялар.

Шығарылу түрі. 2,5 мг таблеткада N.10, 20, 100; 0,05% ерітінді 1 мл ампулада; ұнтақ ретінде 0,5 мг/мөлшер – 200 мөлшерде ингаляцияға арналған; мөлшерленген аэрозоль 0,25 мг/мөлшер – 400 мөлшерде.

Рецепт үлгісі. Rp.: Aerosolum Terbutfllinі 0,00025

D.S. 3 - 4 аэрозольдық мөлшермен күніне 5-6 рет.

#

Добутамин (Dobutaminum), добутрекс. Добутамин β₁ – адреномиметик болып табылады және дофаминге ұқсас (катехоламин –дофаминергиялық жүйенің медиаторы) миокардтың β₁-адренорецепторларын таңдамалы ынталандырғыш әсер көрсетеді.

Қолдану көрсеткіштері мен мөлшерленуі. Жүрек қызметінің декомпенсациясы кезінде, кардиогенді және септикалық шок кезінде қысқа мерзімді әсер ететін кардиотониялық зат болып табылады (миокард инфарктісі, кардиомиопатия). Көктамырға минутына 2,5 нан 10 мкг/кг дейін 5% глюкоза ерітіндісінде енгізу қажет

Кері көрсеткіштері. Идиопатиялық гипертрофиялы субаорталды стеноз кезінде.

Жанама әсерлері. Тахикардия, артериялық қан қысымының жоғарылауы, эктопиялық қарыншалық аритмиялар, сонымен қатар лоқсу, бас ауыруы, жүрек тұсының ауыруы.

Шығарылу түрі. 250 мг лиофилизирленген флакондағы ұнтақ; 0,5% ерітінді 50 мл, 1,25% 20 мл ерітінді және инфузияға арналған ампуладағы 2,5% 10 мл ерітінді.

Рецепт үлгісі. Rp.: Sol. Dobutamini 0,5% - 5 ml

D.t.d. N. 6 in amp.

S. Көктамырға 5% глюкоза ерітіндісімен енгізу қажет.

#