Голова и шея (топография, кровеносные сосуды и иннервация). Учебно-методическое пособие для самостоятельной работы студентов лечебного, медико-профила
.pdf
B. |
|
CAVUM NASI |
|
||
1. |
Apertura piriformis |
|
|
|
|
2. |
Choanae |
|
|
|
|
3. |
Foramen sphenopalatinum |
rr. nasales posteriores (n. petrosus profundus) |
|
a. sphenopalatina (a. maxillaris) |
v. sphenopalatina |
|
(plexus pterygoideus) |
||||
|
|
|
|
|
|
4. |
Meatus nasi superior |
|
Cellulae ethmoidales posteriores |
|
|
5. |
Maetus nasi medius |
Infundibulum (sinus frontalis); hiatus maxillaris; cellulae ethmoidales anteriores et mediae |
|||
6. |
Meatus nasi inferior |
Foramen inferius canalis nasolacrimalis |
|
||
7. |
Apertura sinus sphenoidalis |
Recessus sphenoethmoidalis, meatus nasi superior |
|
||
C. |
|
PALATUM OSSEUM |
|
||
1. |
Foramen incisivum |
n. nasopalatinus (ganglion pterygopalatinum) |
a. palatina descendens (a. maxillaris) |
− |
|
2. |
Foramen palatinum majus |
n. palatines anterior |
a. palatina major (a. palatina descendens) |
v. palatina (v. facialis) |
|
(ganglion sphenopalatinum) |
|||||
|
|
|
|
||
3. |
Canalis palatini minores |
nn. palatini (ganglion sphenopalatinum) |
aa. palatinae minores |
v. palatina (v. facialis) |
|
(a. palatina descendens) |
|||||
|
|
|
|
||
D. |
|
FOSSA PTERYGOPALATINA |
|
||
1. |
Canalis palatinus majus |
n. palatinus anterior |
a. palatina major (a. palatina descendens) |
v. palatina (v. facialis) |
|
(ganglion sphenopalatinum) |
|||||
|
|
|
|
||
2. |
Foramen sphenopalatinum |
rr. nasales posteriores (n. petrosus profundus) |
a. sphenopalatina (a. maxillaris) |
v. sphenopalatina |
|
(plexus pterygoideus) |
|||||
|
|
|
|
||
3. |
Foramen rotundum |
n. maxillaris (n. trigeminus) |
− |
− |
|
4. |
Fissura orbitalis inferior |
n. zygomaticus (n. maxillaris); |
a. infraorbitalis (a. maxillaris) |
v. ophthalmica inferior |
|
n. infraorbitalis (n. maxillaris) |
(sinus cavernosus) |
||||
|
|
|
|||
5. |
Canalis pterygoideus |
n. canalis pterygoidei |
a. canalis pterygoidei (a. maxillaris) |
v. canalis pterygoidei |
|
(n. petrosus major + n. petrosus profundus) |
(plexus pterygoideus) |
||||
|
|
|
|||
11
E. |
|
FOSSA TEMPORALIS |
|
|
|
1. |
Foramen |
n. zygomaticotemporalis (n. zygomaticus) |
|
− |
− |
zygomaticotemporale |
|
||||
|
|
|
|
|
|
F. |
|
FOSSA INFRATEMPORALIS |
|
||
1. |
Fissura orbitalis inferior |
n. zygomaticus (n. maxillaris); |
a. infraorbitalis (a. maxillaris) |
v. ophthalmica inferior |
|
n. infraorbitalis (n. maxillaris) |
(sinus cavernosus) |
||||
|
|
|
|||
2. |
Foramina alveolaria |
nn. alveolares posteriores (n. infraorbitalis) |
aa. alveolares posteriores superiores |
− |
|
posteriora |
(a. maxillaris) |
||||
|
|
|
|||
G. |
|
MANDIBULA |
|
||
1. |
Foramen mentale |
n. mentalis (n. alveolaris inferior) |
a. mentalis (a. alveolaris inferior) |
v. alveolaria inferior |
|
(plexus pterygoideus) |
|||||
|
|
|
|
||
2. |
Foramen mandibulare |
n. alveolaris inferior (n. mandibularis) |
a. alveolaris inferior (a. maxillaris) |
vv. mandibulares |
|
(plexus pterygoideus) |
|||||
|
|
|
|
||
H. |
|
|
MAXILLA |
|
|
1. |
Foramen infraorbitale |
n. infraorbitalis |
|
a. infraorbitalis (a. maxillaris) |
v. ethmoidalis |
|
(plexus pterygoideus) |
||||
|
|
|
|
|
|
I. |
|
OS ZYGOMATICUM |
|
|
1. |
Foramen zygomaticofaciale |
n. zygomaticofacialis (n. zygomaticus) |
− |
− |
|
|
NEUROCRANIUM |
|
|
|
|
CALVARIA (FORNIX CRANII) |
|
|
|
|
|
|
v. emissaria occipitalis |
1. |
Foramen occipitale |
− |
− |
(соединяет v. occipitalis с |
|
|
|
|
confluens sinuum) |
|
|
|
|
v. emissaria parietalis |
2. |
Foramen parietale |
− |
r. meningeus (a. occipitalis ) |
(соединяет sinus sagittalis |
|
|
|
|
superior с v. occipitalis) |
12
BASIS CRANII
A. |
|
BASIS CRANII EXTERNA |
|
||
|
|
|
|
Medulla oblongata |
|
1. |
Foramen magnum |
|
|
aa. vertebrales (a. subclavia); |
|
nn. accesorii; nn. spinales |
|
aa. spinales anteriores et posteriores |
Plexus venosus basilaris |
||
|
|
|
|||
|
|
|
|
(a. vertebralis); rr. maningei a. vertebralis |
|
|
|
|
|
|
v. emissaria condyloidea |
2. |
Foramen condyloideum |
− |
|
− |
(соединяет sinus sigmoideus с |
|
plexus venosus vertebralis |
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
cervicalis) |
3. |
Canalis nervi hypoglossi |
n. hypoglossus |
|
− |
rete venosus canalis nervi |
|
hypoglossi |
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
a. meningea posterior |
v. emissaria mastoidea |
4. |
Foramen mastoideum |
− |
|
(a. pharyngea ascendens); |
(соединяет sinus sigmoideus с |
|
|
|
|
a. occipitalis (a. carotis externa) |
v. occipitalis) |
5. |
Foramen jugulare |
n. glossopharyngeus; n. vagus; n. accessorius; |
|
− |
v. jugularis interna |
r. meningeus nervi vagi |
|
||||
|
|
|
|
|
|
6. |
Canalis mastoideus |
r. auricularis nervi vagi |
|
− |
− |
7. |
Fissura petrotympanica |
Chorda tympany (n. intermedius) |
|
a. tympanica anterior (a. maxillaris) |
vv. tympanicae |
|
(plexus pterygoideus) |
||||
|
|
|
|
|
|
8. |
Foramen stylomastoideum |
n. facialis |
|
a. stylomastoidea |
v. stylomastoidea |
|
(a. auricularis posterior) |
(plexus pterygoideus) |
|||
|
|
|
|
||
|
|
|
tuba auditiva; m. tensor tympany |
|
|
9. |
Foramen lacerum |
n. petrosus major (n. intermedius); |
|
|
v. emissaria foramini laceri |
n. petrosus minor (n. glossopharyngeus); |
|
a. carotis interna |
(соединяет sinus cavernosus с |
||
|
|
|
|||
|
|
n. musculi tensoris tympany (n. mandibularis) |
|
|
plexus pterygoideus) |
10. |
Foramen caroticum |
Plexus caroticus internus (n. sympathicus) |
|
a. carotis interna |
Plexus venosus caroticus internus |
internum |
|
||||
|
|
|
|
|
|
13
11. |
Canaliculi |
nn. caroticotympanici |
rr. caroticotympanici (a. carotis interna) |
− |
|
caroticotympanici |
(plexus sympathicus caroticus internus) |
||||
|
|
|
|||
12. |
Apertura inferior canaliculi |
n. tympanicus (n. glossopharyngeus) |
a. tympanica inferior |
− |
|
tympanici |
(a. pharyngea ascendens) |
||||
|
|
|
|||
13. |
Foramen spinosum |
Plexus sympathicus meningeus |
a. meningea media (a. maxillaris) |
vv. meningeae mediae |
|
(plexus pterygoideus) |
|||||
|
|
|
|
||
|
|
|
|
Rete venosus foraminis ovalis |
|
14. |
Foramen ovale |
n. mandibularis |
− |
(соединяет sinus cavernosus c |
|
|
|
|
|
plexus pterygoideus) |
|
B. |
|
BASIS CRANII INTERNA |
|
||
I. |
|
FOSSA CRANII ANTERIOR |
|
||
1. |
Foramen caecum |
|
Processus durae matris |
|
|
− |
− |
− |
|||
|
|
||||
2. |
Foramina laminae cribrosae |
n. ethmoidalis anterior (n. nasociliaris) |
a. ethmoidalis anterior (a. ophthalmica) |
v. ethmoidalis anterior |
|
(v. ophthalmica superior) |
|||||
|
|
|
|
||
II. |
|
FOSSA CRANII MEDIA |
|
||
1. |
Foramen opticum |
n. opticus |
a. ophthalmica (a. carotis interna) |
− |
|
2. |
Foramen caroticum |
Plexus sympathicus caroticus internus |
A. carotis interna |
Plexus venosus foraminis carotici |
|
internum |
interni |
||||
|
|
|
|||
|
|
|
|
Rete venosus foraminis ovalis |
|
3. |
Foramen ovale |
n. mandibularis |
− |
(соединяет sinus cavernosus c |
|
|
|
|
|
plexus pterygoideus) |
|
4. |
Foramen spinosum |
Plexus sympathicus meningeus |
a. meningea media (a. maxillaris) |
vv. meningeae mediae |
|
(plexus pterygoideus) |
|||||
|
|
|
|
||
5. |
Hiatus canalis nervi petrosi |
n. petrosus major (n. intermedius) |
− |
− |
|
majoris |
|||||
|
|
|
|
||
6. |
Hiatus canalis nervi petrosi |
n. petrosus minor (n. glossopharyngeus) |
− |
− |
|
minoris |
|||||
|
|
|
|
||
14
III. |
|
FOSSA CRANII POSTERIOR |
|
||
|
|
|
Medulla oblongata |
|
|
1. |
Foramen magnum |
|
aa. vertebrales (a. subclavia); aa. spinales |
|
|
nn. accesorii; nn. spinales |
anteriores et posteriores (a. vertebralis); |
Plexus venosus basilaris |
|||
|
|
||||
|
|
|
rr. maningei a. vertebralis |
|
|
2. |
Porus acusticus internus |
n. vestibulocochlearis; n. facialis; |
a. labyrinthi (a. basilaris) |
v. labyrinthi (sinus petrosus |
|
n. intermedius |
inferior seu sigmoideus) |
||||
|
|
|
|||
3. |
Foramen jugulare |
n. vagus; n. glossopharyngeus; n. accesorius; |
− |
v. jugularis interna |
|
r. meningeus n. vagi |
|||||
|
|
|
|
||
4. |
Canalis nervi hypoglossi |
n. hypoglossus |
− |
Rete venosus canalis nervi |
|
hypoglossi |
|||||
|
|
|
|
||
|
|
|
|
v. emissaria condyloidea |
|
5. |
Canalis condyloideum |
− |
− |
(соединяет sinus sigmoideus с |
|
plexus venosus vertebralis |
|||||
|
|
|
|
||
|
|
|
|
cervicalis) |
|
|
|
|
a. meningea posterior |
v. emissaria mastoidea |
|
6. |
Foramen mastoideum |
− |
(a. pharyngea ascendens); |
(соединяет sinus sigmoideus с |
|
|
|
|
a. occipitalis (a. carotis externa) |
v. occipitalis) |
|
15
Кровоснабжение органов головы и шеи
№ |
Орган |
Артерии |
Вены |
Иннервация |
Отток лимфы |
1. |
Кожа головы |
a. facialis; |
v. facialis; |
n. supraorbitalis (n. ophthalmicus, V); |
Lnn. faciales, |
|
|
a. temporalis superficialis |
v. temporalis superficialis; |
n. infraorbitalis + n. zygomaticus |
occipitales, mastoidei, |
|
|
a. occipitalis |
v. retromandibularis |
(n. maxilaris, V); |
parotidei, |
|
|
a. auricularis posterior |
(v. jugularis interna); |
n. mentalis + n. auriculotemporalis + |
submandibulares, |
|
|
|
v. supraorbitalis; |
n. buccalis (n. mandibularis, V); |
submentales |
|
|
|
v. ophthalmica superior; |
ramus auricularis nervi vagi X; |
|
|
|
|
v. infraorbitalis; |
n. occipitalis minor (r. dorsalis CII); |
|
|
|
|
plexus venosus pterygoideus; |
n. auricularis magnus |
|
|
|
|
v. mentalis; |
(plexus cervicalis) |
|
|
|
|
v. alveolaris inferior; |
|
|
|
|
|
v. occipitalis; |
|
|
|
|
|
v. auricularis posterior |
|
|
2. |
Кожа шеи |
a. lingualis (a. carotis externa); |
v. jugularis anterior; |
n. transversus colli, |
Lnn. cervicales |
|
|
a. thyreoidea inferior; |
v. jugularis posterior; |
nn. supraclaviculares |
superficiales |
|
|
a. cervicalis ascendens; |
v. jugularis interna; |
(plexus cervicalis); |
|
|
|
a. suprascapularis; |
(vv. thyreoideae superior, inferior, |
rr. dorsales nn. spinalium cervicalium |
|
|
|
a. cervicalis superficialis |
media) |
(CIII-CVI) |
|
|
|
(a. subclavia) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3. |
Суставы |
a. vertebralis (a. subclavia) |
Plexus venosus vertebralis → v. |
rr. posteriores nn. spinalium |
Lnn. occipitales, |
|
шейного отдела |
|
vertebralis → v. brachiocephalica |
cervicalium |
retroauriculares, |
|
позвоночного |
|
|
|
cervicales profundi |
|
столба |
|
|
|
|
4. |
Атлантоза- |
a. vertebralis (a. subclavia) |
Plexus venosus vertebralis → v. |
n. suboccipitalis |
Lnn. occipitales, |
|
тылочный |
|
vertebralis → v. brachiocephalica |
(r. dorsalis I шейного нерва) |
retroauriculares, |
|
сустав |
|
|
|
cervicales profundi |
16
5. |
Височно- |
a. maxillaris |
v. retromandibularis → v. jugularis |
n. auriculotemporalis (n. mandibularis) |
Lnn. parotidei – lnn. |
|
нижнечелюст- |
|
interna |
|
laterales profundi |
|
ной сустав |
|
|
|
|
6. |
Поверхност- |
a. sternocleidomastoidea; |
v. jugularis anterior, |
A) n. facialis; |
Lnn. cervicales |
|
ные мышцы |
a. occipitalis; |
v. jugularis externa (v. subclavia) |
B) n. accessorius, ansa cervicalis |
superficiales |
|
шеи: |
a. thyreoidea superior |
|
|
(anterior et lateralis) |
|
А. m. platysma |
(все – из a. carotis externa) |
|
|
|
|
B. m. |
|
|
|
|
|
sternocleidomast |
|
|
|
|
|
oideus |
|
|
|
|
7. |
Средняя группа мышц шеи: |
|
|
|
|
|
1.Выше |
a. lingualis; |
v. facialis; |
а) n. mylohyoideus |
Lnn. superficiales |
|
подъязычной |
a. facialis; |
v. lingualis; |
(n. alveolaris inferior, V) |
cervicales |
|
кости |
a. occipitalis; |
v, thyreoidea superior; |
б) n. hypoglossus XII |
(anteriores et |
|
а) m. |
a. auricularis posterior |
v. thyreoidea media → v. jugularis |
в) n. facialis (venter posterior), |
laterales) |
|
mylohyoideus; |
(a. carotis externa) |
interna; |
n. mandibulais (V) (venter anterior) |
|
|
б) m. |
|
v. thyreoidea inferior; |
г) n. facialis |
|
|
geniohyoideus; |
|
v. thyreoidea ima → vv. mediastenales |
|
|
|
в) m. |
|
|
|
|
|
digastricus; |
|
|
|
|
|
г) m. |
|
|
|
|
|
stylohyoideus |
|
|
|
|
17
|
2. Ниже |
a. thyreoidea superior |
|
Ansa cervicalis |
|
|
подъязычной |
(a. carotis externa); |
|
(n. hypoglossus + plexus cervicalis); |
|
|
кости |
a. thyreoidea inferior |
|
г) n. hypoglossus |
|
|
а) m. |
(a. subclavia); |
|
|
|
|
sternohyoideus; |
a. cervicalis ascendens |
|
|
|
|
б) m. |
(a. carotis externa) |
|
|
|
|
omohyoideus; |
|
|
|
|
|
в) m. |
|
|
|
|
|
sternothyreoideu |
|
|
|
|
|
s; |
|
|
|
|
|
г) m. |
|
|
|
|
|
thyreohyoideus |
|
|
|
|
8. |
Жевательные |
a. facialis; |
v. facialis; |
n. mandibularis (3 ветвь n. trigeminus) |
Lnn. mandibulares, |
|
мышцы: |
a. temporalis superficialis; |
vv. temporales media et superficialis; |
|
parotidei, |
|
m. masseter; |
a. maxillaris |
v. retromandibularis; |
|
cervicales laterales |
|
m. temporalis; |
|
plexus venosus pterygoideus |
|
profundi |
|
m. pterygoideus |
|
|
|
|
|
lateralis; |
|
|
|
|
|
m. pterygoideus |
|
|
|
|
|
medialis |
|
|
|
|
18
9. |
Мимические |
a. facialis, |
v. facialis; |
n. facialis (VII): |
Lnn. faciales |
|
мышцы |
a. temporalis superficialis, |
v. temporalis superficialis; |
n. auricularis posterior; |
(buccales, |
|
|
a. occipitalis, |
v. retromandibularis |
rr. temporales; |
nasolabiales); |
|
|
a. auricularis posterior |
(v. jugularis interna); |
rr. zygomatici; |
mandibulares, |
|
|
(a. carotis externa) |
v. supraorbitalis; |
rr. buccales; |
submandibulares; |
|
|
|
v. ophthalmica superior; |
r. colli; |
parotidei |
|
|
|
v. infraorbitalis; |
r. marginalis mandibulae |
|
|
|
|
plexus venosus pterygoideus; |
|
|
|
|
|
v. mentalis; |
|
|
|
|
|
v. alveolaris inferior; |
|
|
|
|
|
v. occipitalis; |
|
|
|
|
|
v. auricularis posterior |
|
|
10. |
Головной мозг |
a. carotis interna: |
Поверхностные вены мозга |
− |
− |
|
|
a. cerebri anterior, |
вливаются в синусы твердой |
|
|
|
|
a. cerebri media, |
оболочки, глубокие → сливаются в |
|
|
|
|
a. chorioidea, |
v. cerebri magna → sinus rectus |
|
|
|
|
a. communicans posterior; |
|
|
|
|
|
a. basilaris: |
|
|
|
|
|
a. cerebri posterior, |
|
|
|
|
|
aa. cerebelli superior, anterior, |
|
|
|
|
|
inferior; |
|
|
|
|
|
a. vertebralis: |
|
|
|
|
|
a. cerebelli inferior posterior |
|
|
|
11. |
Спинной мозг |
a. vertebralis: |
Вены впадают в plexus venosi |
− |
− |
|
|
a. spinalis anterior, |
vertebralis interni → v. vertebralis → |
|
|
|
|
aa. spinals posteriores; |
v. brachiocephalica, самостоятельно |
|
|
|
|
a. subclavia: |
или слившись с v. cervicalis profunda |
|
|
|
|
a. cervicalis ascendens |
|
|
|
19
12. |
Твердая |
|
|
|
|
|
оболочка |
|
|
|
|
|
головного |
|
|
|
|
|
мозга |
|
|
|
|
|
Передняя |
a. meningea anterior |
vv. meningeae |
n. ophthalmicus (n. trigeminus, V) |
|
|
черепная ямка |
(a. ophthalmica) через |
(сопровождающие соответствующие |
|
|
|
|
lamina cribrosa |
артерии, обычно по две) → синусы |
|
|
|
Средняя |
a. meningea media (a. maxillaris) |
и plexus venosus pterygoideus |
n. maxillaris (n. trigeminus, V) |
|
|
черепная ямка |
через foramen spinosum |
|
|
|
|
Задняя |
a. vertebralis через foramen |
|
n. mandibularis (n. trigeminus, V); |
|
|
черепная ямка |
magnum; |
|
r. meningeus nervi vagi |
|
|
|
a. occipitalis – foramen |
|
|
|
|
|
mastoideum; |
|
|
|
|
|
a. pharyngea ascendens – foramen |
|
|
|
|
|
jugulare |
|
|
|
13. |
Полость носа |
a. sphenopalatina (a. maxillaris); |
v. sphenopalatina → plexus |
n. nasociliaris (n. ophthalmicus, II); |
Nodi lymphatici |
|
|
aa. ethmoidales anterior et |
pterygoideus; |
rr. nasales posteriores |
retropharyngeales, |
|
|
posterior (a. ophthalmica) |
v. facialis; |
(парасимпатические – |
cervicales profundi, |
|
|
|
v. ophthalmica |
n. petrosus major, ganglion |
anteriores |
|
|
|
|
pterygopalatinum; |
|
|
|
|
|
чувствительные – n. maxillaris); |
|
|
|
|
|
tr. sympathicus |
|
14. |
Гортань |
a. laryngea superior |
Plexus venosus laryngeus; |
n. laryngeus superior (n. vagus, X); |
lnn. cervicales |
|
|
(a. thyreoidea superior); |
vv. thyreoideae superiores et mediae |
n. laryngeus inferior |
profundi anteriores |
|
|
a. laryngea inferior |
(v. jugularis interna); |
(n. laryngeus recurrens – n. vagus, X); |
(предгортанные, |
|
|
(a. thyreoidea inferior) |
v. thyreoidea inferior → v. |
tr. sympathicus |
паратрахеальные) |
|
|
|
brachiocephalica sinistra |
|
|
20
