УМК6
.pdf
2) |
t = ψ(t) |
|
|
, где t – новая переменная. Тогда |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
∫f [ψ (x)]ψ'(x) dx = ∫f (t) dt. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
Пример 2.9 Используя подстановкуx = ϕ(t) (dx = ϕ' (t) dt ), вычислить |
||||||||||||||||||||||||||||||||
интегралы. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
Решение. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
1) |
∫ |
Cos 3 |
x dx = используяподстановку x = t 3 , = ∫ |
Cos 3 |
t 3 |
3 t 2 dt = |
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
3 |
x 2 |
|
|
|
тогда |
dx = 3 t 2 dt |
|
|
|
|
|
|
3 t 6 |
|
|
|
|||||||||||||||
|
= 3 ∫ Cos t t 2 dt = 3 |
∫Cos t dt = 3 Sin t +C = 3 Sin 3 x +C. |
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
t 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Этот пример можно решить, применяя внесение функции под знак |
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
дифференциала. Так как |
dx |
= 3 d (3 x ), то |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
Cos 3 |
x |
|
|
|
|
|
3 |
x 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
∫ |
dx = 3 |
∫ |
Cos 3 |
x d (3 |
x) = 3 Sin 3 |
x +C. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
3 |
x 2 |
|
|
|
|
|
{ |
{ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
2) |
|
|
|
|
|
|
|
u |
|
u |
1 |
|
|
|
|
− dt |
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
∫ |
|
dx |
|
|
= используемподстановку x = t , = ∫1 |
|
|
t2 1 |
= |
|
||||||||||||||||||||||
|
|
x |
1+ x2 |
|
|
|
dx = −dt |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1+ |
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
тогда |
|
|
|
|
|
|
|
|
t |
|
t2 |
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
t2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= −∫ |
|
|
dt |
|
= −ln t + |
1+ t2 +C = −ln 1 + 1 |
+ 1 |
|
+C = |
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
1+ t2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
x2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
= −ln |
x + |
|
x2 +1 |
+C |
= ln |
x |
+C |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
x |
|
x2 + |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x + |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
Пример 2.10 Используя подстановку |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
t = ψ(x) |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
вычислить интегралы: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
1) |
Решение. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
x2 |
|
|
|
|
|
t = 8 + x3 |
|
= 1 |
∫dt = |
1 ln |
|
|
|
+C = 1 ln |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
∫ |
|
|
dx = |
dt = 3 x2 dx |
|
t |
|
|
8 + x3 |
|
+C |
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
8 + x3 |
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
1 dt = x2dx |
3 |
|
t |
3 |
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
81
2) |
∫ |
exdx |
= t = ex |
= ∫ |
dt |
= arcsin t |
+C = arcsin ex |
+ C |
|
|
9 −e2x |
dt = exdx |
|
9 − t2 |
3 |
3 |
|
|
|
|
|
14243 |
|
|
|
|
табличный интеграл 4
3) |
Cosxdx |
= |
|
t =Sinx |
|
= |
|
|
|||||
∫ |
4 +Sin2x |
|
dt =Cosx dx |
|
|
dt |
|
1 |
|
t |
|
1 |
Sinx |
|
||
∫ |
|
|
= |
|
arctg |
|
|
+C = |
|
arctg 2 |
+C |
4 +t2 |
2 |
2 |
2 |
||||||||
123 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
табличный интеграл3
4) |
∫(x +3)5 dx = |
|
x +3 = t |
|
= ∫t |
5dt = |
t6 |
|
+C = (x +3)6 |
+C |
|
|||||||
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
dx = dt |
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6 |
|
|
6 |
|
|
||||
5) |
∫ |
dx |
= x −3=t |
|
=∫ dt |
|
=∫t−1 2dt = t1 2 |
+C =2 |
t +C =2 |
x −3 +C.Более |
||||||||
|
|
x −3 |
dx =dt |
|
t |
|
|
|
|
1 2 |
|
|
|
|
||||
|
удачной можно считать подстановку x −3 = t 2 : |
|
|
|||||||||||||||
6) |
Получили тот же результат. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
x3 +1 = t2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
x2dx |
|
|
2 |
∫ t dt |
= 2 t +C = 2 |
|
|
|||||||||
|
∫ |
= 3x2dx = 2t dt = |
x3 +1 +C |
|||||||||||||||
|
|
x3 + |
1 |
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
t |
3 |
3 |
|
|
|
|
|
|
x2dx = 2t dt |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
7) |
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
∫eSin xCos x dx = |
|
Sin x = t |
|
|
= ∫etdt = et |
+ C = eSin x |
+ C |
|||||||||||
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
Cos x dx = dt |
|
|
|
|
|
|
|
||||
Выбор удачной подстановки имеет большое значение и достигается практикой интегрирования. В дальнейших параграфах будут даны рекомендации для замены переменных в зависимости от типа подынтегральной функции.
2.3 ИНТЕГРИРОВАНИЕ ФУНКЦИЙ, СОДЕРЖАЩИХ КВАДРАТНЫЙ ТРЕХЧЛЕН
(x ± a)2 = x 2 ± 2xa + a 2 - полный квадрат суммы (разности)
Пример 2.11 Выделить полные квадраты в следующих квадратных трехчленах:
Решение.
1) x 2 + 6x +5 = x 2 + 2 3x +9 −9 +5 = (x +3)2 − 4
1442443
82
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
3 |
|
1 |
|
2 |
|
3 |
|
9 |
|
9 |
|
1 |
|
= |
|||
2) 2x |
|
− |
3x +1 = 2 x |
|
− |
|
x + |
|
|
= 2 x |
|
− 2 |
|
x + |
|
|
− |
|
|
+ |
|
|
||||||||
|
|
2 |
|
|
4 |
16 |
16 |
2 |
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1442443 |
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
2 |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
= |
2 x − |
|
|
|
− |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
4 |
16 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3)9 + 6x −3x 2 = −3[x 2 − 2x −3]= −3[(x −1)2 − 4]= 3[4 −(x −1)2 ]
dx
1 Интеграл ∫ ax2 + bx + c находится путем выделения полного
квадрата из квадратного трехчлена, стоящего в знаменателе. В результате получается один из двух табличных интегралов (3,12):
|
|
|
dt |
= |
1 |
|
|
|
|
|
t |
+ C , ∫ |
|
|
dt |
= |
1 |
|
|
|
|
k − t |
|
+ C . |
|
|
||||||||
∫ |
|
arctg |
|
|
|
ln |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
t 2 + k 2 |
|
|
k |
|
t 2 |
− k 2 |
2k |
k + t |
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
k |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
Пример 2.12 Вычислить интеграл ∫ |
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
. |
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
x 2 + 4x |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
Решение. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
+8 |
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
∫ |
|
|
dx |
|
|
= |
|
|
x 2 + 4x +8 = |
(x + 2)2 + |
4 |
|
= ∫ |
|
|
dx |
|
= |
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
(x |
+ 2)2 |
|
|||||||||||||||||||||||||
|
x |
2 + 4x +8 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
+ 4 |
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
= ∫ |
|
d(x + 2) |
|
|
= |
1 |
arctg |
x + 2 |
+ C |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
(x + 2)2 + 4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
2 |
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
При вычислении интеграла вместо внесения функции под знак дифференциала dx = d(x + 2) можно применить метод замены переменной:
∫ |
|
|
dx |
|
|
= |
x 2 + 4x |
+8 = (x + |
2) |
2 + 4 |
= ∫ |
|
dt |
|
= |
||||
x 2 + 4x |
+8 |
x + 2 = t, dx = dt |
|
|
t |
2 + |
22 |
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
= |
|
1 |
arctg |
t |
+ C = |
1 |
arctg |
x + 2 |
+ C |
|
|
|
|
|
|
|
|||
2 |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
2 |
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
2 Для нахождения интеграла ∫ |
|
Ax + B |
|
dx |
|
следует выделить в |
||||||||||
|
|
|
ax2 + bx + c |
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
83
числителе дроби производную знаменателя и разложить полученный интеграл
на сумму двух интегралов: первый из них ∫ |
d(ax2 |
+ bx + c) |
подстановкой |
|||||||||
ax 2 |
+ bx + c |
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
ax 2 + bx + c = t сводится к табличному |
интегралу ∫ |
dt |
= ln |
|
t |
|
, а второй |
|||||
|
|
|||||||||||
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
t |
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
интеграл – это интеграл, рассмотренный в пункте 1 этого же параграфа. |
||||||||||||
Пример 2.13 Вычислить интеграл ∫ |
|
x − 2 |
dx |
|
|
|
|
|
||||
2x |
2 +5x +6 |
|
|
|
|
|
||||||
Решение. |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Вычислим производную (2x 2 + 5x + 6)′ = 4x + 5 . Выделяя в числителе |
||||||||||||
производную |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
квадратного |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
трехчлена, |
|
|
|
|
|
получим |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
x − 2 = |
|
1 |
(4x +5)− |
5 |
|
− 2 = |
1 |
(4x +5) |
− |
13 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
4 |
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
13 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 +5x |
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
d(2x |
+6) |
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x − 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(4x + 5) − |
|
|
|
|
|
|
|
|
64748 |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
(4x + 5dx |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Следовательно∫ |
|
|
|
|
dx = ∫ |
|
4 |
4 |
|
dx = |
∫ |
|
− |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
2x 2 + 5x + 6 |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2x 2 + 5x + 6 |
|
|
|
|
|
2x 2 + 5x + 6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
− |
13 |
∫ |
|
|
|
|
dx |
|
|
|
= |
|
1 |
ln(2x 2 +5x + |
6)− |
13 |
∫ |
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
4 |
|
|
|
2x 2 + 5x + 6 |
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8 |
|
|
|
x 2 + |
x + 3 |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
выделим полный квадрат в знаменателе |
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
x |
2 |
+ |
5 |
+ 3 = x |
2 |
+ 2 x |
5 |
+ |
25 |
− |
25 |
+ 3 = |
|
|
+ |
5 |
|
2 |
|
|
23 |
= |
|
5 2 |
+ |
|
23 |
2 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
2 |
|
|
4 |
16 |
16 |
|
|
x |
4 |
|
+ |
16 |
|
x + |
|
|
4 |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1442443 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
+ |
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
1 |
ln(2x 2 + 5x |
+ 6)− |
13 |
|
|
|
|
|
|
d x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
= |
|
|
∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
23 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8 |
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x + |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
+ |
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
144424443 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
табличный интеграл
=14 ln(2x
=14 ln(2x
2
2
+5x + 6)− |
13 |
|
4 |
|
x + |
5 |
|
|
arctg |
4 |
+ C = |
||||
8 |
23 |
|
|
||||
|
|
23 |
|
||||
4
+5x + 6)− 21323 arctg 4x23+5 + C
84
3 Интеграл ∫ |
|
dx |
находится с помощью выделения |
|
ax2 |
+ bx + c |
|||
|
|
полного квадрата из подкоренного выражения и сводится к табличным
интегралам вида ∫ |
|
|
|
|
|
dt |
|
|
= ln t + |
|
|
t 2 ± k 2 |
+ C, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
dt |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
t 2 ± k 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
t |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
∫ |
k 2 − t 2 |
= arcsin k + C. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
Пример 2.14 Вычислить интеграл ∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
3 − x − 2x 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Решение. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
Выделяя |
|
|
|
из |
|
|
квадратного |
|
|
трехчлена |
|
полный |
|
|
|
|
квадрат, имеем |
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
1 |
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
1 |
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
1 |
|
3 |
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
3 − x − 2x |
|
= −2 x |
|
|
+ |
|
x − |
|
|
|
= −2 x |
|
+ 2 |
|
x + |
|
|
|
− |
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
|
= |
||||||||||||||||||||||
|
|
|
2 |
2 |
|
|
4 |
16 |
16 |
2 |
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1442443 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
2 |
|
|
25 |
|
|
|
25 |
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
= −2 x + |
|
|
|
− |
|
|
|
|
|
= 2 |
|
|
|
− x |
+ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
16 |
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
16 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Вычисляем интеграл |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
= 1 |
|
|
|
|
|
d x + |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
∫ |
|
|
|
|
= ∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
= |
|||||||||||||||||
|
3 − x − 2x 2 |
|
|
|
|
|
|
|
25 |
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
2 |
|
|
2 |
|
|
5 |
|
|
2 |
|
|
|
|
1 |
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
− |
x + |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− x + |
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
16 |
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
144424443 |
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
табличный интеграл |
|
|
|||||||||||||||
|
1 arcsin x + |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
4x +1 + C |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
= |
4 |
|
+ C = |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
2 |
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 arcsin |
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ax + B |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
4 Для нахождения интеграла∫ |
|
ax2 + bx + c dx |
|
следует выделить |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
в числителе производную подкоренного выражения и разложить полученный
интеграл на сумму двух интегралов: первый из них ∫ d(ax2 + bx + c) сводится
ax2 + bx + c
85
к табличному (1) ∫ dt |
= 2 t , а второй – это интеграл, рассмотренный в пункте |
|||
t |
|
|
|
|
3 этого же параграфа. |
|
|
|
|
Пример 2.15 Вычислить интеграл ∫ |
− 4x |
+3 |
dx |
|
|
|
4x 2 + |
8x +9 |
|
Решение.
Выделим в числителе производную квадратного трехчлена, стоящего в знаменателе под знаком корня:
(4x 2 +8x +9)′ = 8x +8; − 4x +3 = − |
1 |
|
(8x +8)+ 4 +3 = − |
1 |
|
(8x +8)+ 7 |
||||||||||||||||||||||||||
|
2 |
|||||||||||||||||||||||||||||||
Тогда |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
d( x2 +8x+9) |
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− |
(8x +8)+ 7 |
|
|
|
|
|
|
|
6447448 |
|
||||||||||||
|
|
− 4x +3 |
|
|
|
2 |
|
|
|
|
1 |
|
(8x +8)dx |
+ |
||||||||||||||||||
∫ |
|
9 |
dx = ∫ |
|
|
|
9 |
dx = − |
∫ |
|||||||||||||||||||||||
|
|
4x 2 +8x + |
|
|
|
4x 2 +8x + |
|
|
|
|
|
|
2 |
|
4x 2 +8x +9 |
|
||||||||||||||||
+ 7∫ |
|
dx |
|
|
|
= − 1 |
2 4x 2 |
+8x +9 + |
7 |
∫ |
|
dx |
|
|
|
|
|
= |
|
|||||||||||||
|
|
|
4x 2 +8x + 9 |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
x 2 + 2x + |
9 |
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
выделим полный квадрат в знаменателе под знаком корня |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
2 |
|
|
9 |
|
|
2 |
|
|
|
|
9 |
= (x +1) |
2 |
|
5 |
= (x +1) |
2 |
|
|
5 |
2 |
||||||||||
x |
|
+ |
2x + |
|
|
= x |
|
+ |
2x +1 |
−1+ |
|
|
+ |
|
|
|
+ |
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
4 |
|
14243 |
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
2 |
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
= − 4x 2 +8x + 9 + |
7 ∫ |
|
d(x +1) |
|
2 = |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
(x +1) |
2 |
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
+ |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
144424443 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
табличный интеграл |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
= − 4x 2 +8x + 9 + |
7 ln x +1 + (x +1)2 + |
5 |
|
+ C |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2.4 ИНТЕГРИРОВАНИЕ ПО ЧАСТЯМ
Формула интегрирования по частям имеет вид
∫u dv = u v − ∫v du
86
Применение этой формулы предполагает, что в правой части интеграл ∫v du может быть вычислен легче, чем исходный интеграл. Прежде всего надо
установить какая функция принимается равной u и что относится к dv. 1 При нахождении интегралов вида
∫Pn (x)eax dx, ∫Pn (x)sin ax dx, ∫Pn (x)cos ax dx
принимаем u = Pn (x)− многочлен степени n
eax dx dv = sin ax dx
cos ax dx
Пример 2.16 Вычислить интеграл ∫x 2 sin x dx
Решение. |
P (x)= x 2 |
− |
|
Так как |
многочлен второй степени, формулу |
||
|
2 |
|
|
интегрирования по частям надо применить последовательно два раза.
x 2 |
sin x dx = |
|
x 2 |
= u, |
2xdx = du |
|
|
|
= |
|
|
||||||
|
sin xdx = dv, v = ∫sin xdx = −cos x |
|
|
||||||||||||||
∫{u |
14243 |
|
|
|
|
||||||||||||
|
dv |
|
|
|
|
|
|
|
|
x = u, dx = du |
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
= −x 2 cos x + |
2 |
xcos xdx |
= |
|
|
= |
|
||||||||||
|
|
|
|
|
∫{14243 |
|
|
cos xdx = dv, v = ∫cos xdx = sin x |
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
u |
dv |
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
[ |
|
|
|
∫ |
sin x dx |
] |
= −x2 cosx |
+ 2x sin x + 2 cosx + C. |
||||
= −x2 cos2 x + 2 x sin x − |
|
|
|||||||||||||||
|
2 При нахождении интегралов вида |
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
∫Pn (x)ln ax dx, |
∫Pn (x)arcsin ax dx, ∫Pn (x)arccosax dx, |
||||||||||||||
|
|
∫Pn (x)arctg ax dx, |
∫Pn (x)arcctg ax dx. |
|
|
|
|
||||||||||
принимаем dv = Pn (x)dx,
ln axarcsin ax
u = arccosaxarctgax
arcctg ax
87
Пример 2.17 Вычислить интегралы
Решение.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
u = arctgx, |
|
|
|
du = |
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
1) ∫xarctgxdx = |
|
1+ x 2 |
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
123 |
|
|
|
|
|
dv = xdx, |
|
v = ∫xdx = |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
u |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
x 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
= |
|
|
|
|
|
− |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
dx = |
|
|
|
arctgx − |
1 |
|
|
|
|
|
− |
|
|
1 |
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
arctgx |
|
|
∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
∫ 1 |
|
|
|
dx = |
||||||||||||||||||||||
2 |
|
2 |
|
x |
|
|
+ |
1 |
|
|
|
2 |
|
2 |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x 2 +1 |
||||||||||||||||||||
= |
x 2 |
|
arctgx − |
1 |
x + |
|
1 |
|
∫ |
|
|
dx |
|
|
|
|
= |
|
x 2 |
|
|
arctgx − |
x |
|
+ |
1 |
arctgx + C |
|||||||||||||||||||||||||||
2 |
|
2 |
2 |
|
x 2 + |
1 |
2 |
|
|
2 |
|
2 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
u |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
} |
|
|
|
|
ln x = u, |
|
|
|
|
= du |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
2) ∫ |
ln x |
|
dx = |
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
x3 |
|
dv = |
dx |
|
, v = ∫x −3dx = − |
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
x3 |
|
2x 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
lnx |
|
|
1 |
|
|
|
dx |
|
|
|
|
lnx |
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
= − |
|
+ |
∫ |
|
|
|
|
= − |
|
− |
|
|
|
|
+ C |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
2x 2 |
|
|
|
x x 2 |
|
|
2x 2 |
|
4x 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
3 Интегралы, в которых двукратное применение формулы интегрирования по частям приводит к исходному интегралу
∫ea x sin bx dx, ∫ea x cos bx dx
Выбор u и dv в таких интегралах произволен.
Пример 2.18 Вычислить интеграл ∫ex sin x dx
Решение.
J |
1 |
= |
ex sin xdx = |
ex = u, |
ex dx |
= du |
= |
|
||||
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
∫{123 |
sin xdx = dv, |
v = ∫sin xdx = −cos x |
|
|
||||||
|
|
|
u |
dv |
|
|
|
|||||
= −ex cos x + |
ex cos xdx = |
|
ex = u, ex dx = du |
|
= |
|||||||
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
∫{14243 |
|
dv = cos xdx, v = ∫cos xdx = sin x |
|
||||
|
|
|
|
|
x |
|
dv |
|
|
|||
= −ex cosx +[ex sin x − ∫ex |
|
sin x dx]= |
|
|
||||||||
= −ex cosx + ex sinx − ∫ex sinxdx |
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
14243 |
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
J1 |
|
|
|
|
Получили |
равенство |
J1 = ex (sin x −cos x)− J1 . Перенесем последнее |
||||||||||
слагаемое − J1 из правой части в левую, |
2 J1 = ex (sin x − cos x)+ C, |
|
||||||||||
88
J1 = ∫ex sin x dx = 12 ex (sin x − cos x)+ C
4 Интегралы от дробно-рациональных функций
Рассмотрим нетрадиционное применение формулы интегрирования по частям на примере.
Пример 2.19 Вычислить интеграл ∫ |
x 2 |
dx |
|
|
+ x 2 )2 |
||
(1 |
|||
Решение.
∫ |
|
|
x 2 dx |
|
= |
∫ |
x |
|
|
|
|
xdx |
|
= |
|
|
|||||||||||
(1 |
+ x 2 )2 |
|
{ |
|
|
(1 + x 2 )2 |
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
u |
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
14243 |
|
|
|
|||||||
|
|
u = x du = dx |
|
dv |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
dv = |
|
|
x dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
(1 + x 2 )2 |
|
|
|
|
|
|
d(x 2 +1) |
|
||||||||||||||||||
= |
V = ∫ |
|
|
|
x dx |
|
|
|
= |
|
1 |
∫ |
= |
||||||||||||||
|
(1 |
+ x 2 )2 |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 (1 + x 2 )2 |
|
|||||||||||||||
|
|
= − |
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
2(1+ x 2 ) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
= − |
|
|
|
x |
|
|
+ |
1 |
arctg x |
+ C |
|
||||||||||||||||
2(1 + x2 ) |
2 |
|
|||||||||||||||||||||||||
|
x |
1 |
|
|
dx |
|
= − |
2(1 + x 2 )+ |
|
∫ |
|
|
= |
2 |
|
1 + x 2 |
2.5 ИНТЕГРИРОВАНИЕ РАЦИОНАЛЬНЫХ ФУНКЦИЙ
2.5.1 Интегрирование простейших дробей
Рациональной |
дробью |
называется |
дробь |
вида |
||||||||
R(x)= |
P (x) |
|
a |
0 |
x m + a |
1 |
x m−1 +L+ a |
m |
|
|
|
|
m |
|
= |
|
|
|
, где Pm(x), |
Qn(x) – |
многочлен. |
||||
Qn (x) |
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
b0 x n + b1x n−1 +L+ bn |
|
|
||||||||
Рациональная дробь называется правильной, если степень Pm(x) ниже степени Qn(x) (m<n), в противном случае (m ≥ n)дробь называется неправильной.
89
Дроби |
|
x − 4 |
|
(m=1, |
n=2, m<n), |
5 |
|
(m=0, |
n=1, m<n) |
|||||||||
x 2 |
+ x −12 |
|
|
x + 6 |
|
|||||||||||||
являются правильными, дроби |
|
x3 |
|
|
(m=3, n=3, m=n), |
|
x5 − x3 |
+ 2 |
(m=5, |
|||||||||
|
3x3 −8 |
|
|
x 2 − |
1 |
|||||||||||||
n=2, m>n) – неправильными. |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
Простейшими дробями I, II, III, IV типов называются правильные |
||||||||||||||||||
рациональные дроби следующего вида: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
I. |
A |
; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x − a |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
II. |
|
A |
, где m – целое число, большее единицы; |
|
|
|||||||||||||
(x − a)m |
|
|
|
|||||||||||||||
III. |
|
Ax + B |
|
, |
|
где D = |
|
p2 |
− q < 0 , |
т.е. квадратный трехчлен |
||||||||
|
|
|
|
|
|
4 |
||||||||||||
|
x2 + px + q |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
x 2 + px + q не имеет действительных корней;
Ax + B
IV. ( ) , где n – целое число, большее единицы, и
x2 + px + q n
квадратный трехчлен x 2 + px + q не имеет действительных корней. Дроби I и II тиров интегрируются с помощью подстановки t=x-a :
∫ |
|
A |
|
dx = |
|
|
t = x −a |
|
|
|
= A∫ |
dt |
|
= A ln |
|
t |
|
+ C = A ln(x −a)+ C ; |
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
x −a |
|
|
dt = dx |
|
|
|
t |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
∫ |
|
A |
|
|
|
|
= |
|
|
|
t = x − a |
|
= A∫ |
dt |
|
= A ∫t −m dt = A |
t −m+1 |
|
|
+ C = |
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
(x −a)m |
|
|
|
dt = dx |
t m |
|
− m + |
1 |
. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
= |
|
1 |
|
|
|
|
|
A |
|
|
|
|
+ C |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
1 − m |
|
t m−1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
Пример 2.20 Вычислить интеграл ∫ |
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
Решение. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x +8 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
x + 8 = t |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
3 |
|
dx = |
|
|
= 3 |
dt |
= 3ln |
|
t |
|
+ C = 3ln |
|
x + 8 |
|
+ C |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
∫ |
x + 8 |
|
|
|
|
|
|
|
dx = dt |
|
|
∫ |
t |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
12 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
Пример 2.21 Вычислить интеграл ∫ |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
(x − 6)5 |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
90
