ҚР ЕЖ 2.02-102-2022
1 - көрші ғимарат (әсер ету көзі), 2 - қорғалатын ғимарат, x-сусепкіш
3-сурет - Қорғалатын беттің параметрлерін анықтау
5.3.8.5Қорғалатын ғимарат қабырғасының бетінің биіктігі ықтимал жылу (жалын) әсерінің көзі болып табылатын көрші ғимарат бетінің биіктігіне тең болуы тиіс.
5.3.8.6Егер сусепкіштердің бір қабатынан артық қажет болса, онда ғимараттың сыртқы қабырғаларын қорғау үшін жұқа бүріккіш сумен өрт сөндіру жүйесін орнату сусепкіштерінің деңгейлері арасындағы тік арақашықтық 3,7 м аспауы тиіс.
5.3.8.7Ғимараттың сыртқы қабырғаларын қорғау үшін жұқа бүріккіш сумен өрт сөндіру жүйесін орнататын сусепкіштерді көршілес деңгейлердің сусепкіштеріне қатыстымещысуы бар шахмат тәртібімен деңгейлерде орнату қажет.
5.4 Газды өрт сөндіру жүйелерінің қондырғылары
Осы ережеде келтірілген ұсынымдарды 8-кестеде көрсетілген газды өрт сөндіргіш заттарға қолдануға жол беріледі.
8-кесте - Газды өрт сөндіргіш заттар
Сұйытылған газдар |
Сығылған газдар |
|
|
|
|
Көмірқышқыл газы (СО2) |
Азот (N2) |
|
|
|
|
Хладон 23 (CF3H) |
Аргон (Ar) |
|
|
|
|
Хладон 125 (С2F5Н) |
«Инерген» қоспасы (азот-52% (көл.), аргон-40% (көл.), |
|
|
көмірқышқыл газы-8% (көл.)) |
|
Хладон 218 (С3F8) |
||
|
||
|
|
|
Хладон 227еа (С3F7Н) |
|
|
|
|
41
ҚР ЕЖ 2.02-102-2022
Хладон 318Ц (С4F8Ц)
Алты фторлы күкірт (SF6)
5.4.1 Газды өрт сөндіру жүйелерінің қондырғыларын құрастыру
5.4.1.1 Газды өрт сөндіру жүйелерінің қондырғыларын А, В, С және Е кластарындағы өрттерді жою үшін қолдану қажет.
Ескертпе - Газды өрт сөндіргішті таңдау электр жабдығының кернеуіне байланысты.
5.4.1.2Газды өрт сөндіру жүйелері қондырғыларының жобалық құжаттамасының технологиялық бөлігінің құрамына қозғаушы жүйесін қосуға жол беріледі.
5.4.1.3Көлемі бойынша жергілікті өрт сөндіру жүйелерінің газ қондырғыларын көлемді өрт сөндіру жүйелерінің газ қондырғыларын пайдалану техникалық мүмкін емес немесе экономикалық тұрғыдан тиімсіз болған жағдайларда жекелеген агрегаттардың немесе жабдықтардың өртті сөндіру үшін қолдану қажет.
5.4.1.4Газды өрт сөндіру жүйелерін орнатумен жергілікті өрт сөндірудің есептік көлемін қорғалатын агрегаттың немесе жабдықтың биіктігінің олардың еден бетіне проекциялау алаңына көбейтіндісімен анықтау қажет.
5.4.1.5Егер газды өрт сөндіру жүйелері қондырғысының жергілікті өрт сөндіру көлемін есептеу жүргізілсе, онда қорғалатын агрегаттың немесе жабдықтың ұзындығы, ені мен биіктігі 1 м-ге ұлғайтылуы тиіс.
5.4.1.6Газды жергілікті өрт сөндіру жүйелерінің қондырғыларында көлемі бойынша көмірқышқыл газын пайдалану қажет.
5.4.1.7Газды жергілікті өрт сөндіру жүйелерінің қондырғыларындағы көмірқышқыл газының нормативтік массалық өрт сөндіру шоғырлануын көлемі бойынша 6 кг/м3 қабылдау қажет.
5.4.1.8Газды өрт сөндіру қондырғысын есептеу және жобалау үшін бастапқы деректерге кіреді:
- үй-жайларда өрт сөндіру қондырғысымен қорғалуға жататын қуыс едендер мен аспалы төбелер кеңістігінің болуы туралы деректер;
- өрт сөндіру қондырғысымен бір мезгілде қорғалуға жататын үй-жайлардың (бағыттардың) саны;
- едендердің дизайны және инженерлік коммуникациялардың орналасуы; - қоршау құрылмаларындағы тұрақты ашық саңылаулардың болуы мен ауданы және
олардың орналасуы туралы деректер; - қорғалатын үй-жайда рұқсат етілген шекті қысым;
- қорғалатын үй-жайда және қондырғының құрамдас бөліктері орналастырылатын үй-жайда температура, қысым және ылғалдылық диапазоны;
- адамдардың болуы және оларды эвакуациялау жолдары.
5.4.1.9Газды өрт сөндіру жүйелерін орнату үшін өрт сөндіргіш заттың массасын анықтау бойынша есептеулер Г қосымшасына сәйкес жүргізілуі тиіс.
Ескертпе - Газды өрт сөндіргіш заттардың массасын есептеу үшін бастапқы деректер Д қосымшасында
келтірілген.
42
ҚР ЕЖ 2.02-102-2022
5.4.1.10Азотты және аргонды өрт сөндіру жүйелерінің қондырғыларынан басқа, көлемді газды өрт сөндіру жүйелерінің қондырғыларымен қорғалатын үй-жайлардың немесе жабдықтардың стационарлық қоршау құрылмаларының герметикалық еместігінің параметрі 9-кестеде келтірілген мәндерден аспауға тиіс.
5.4.1.11Азотты және аргонды өрт сөндіру жүйелерінің қондырғыларымен қорғалатын үй-жайлардың немесе жабдықтардың стационарлық қоршау құрылмаларының герметикалығының параметрі 0,001 м-1 аспауы тиіс.
5.4.1.129-кестеде көрсетілгеннен герметикалық емес параметрінің үлкен мәндері бар үй-жайларды қорғау үшін көлемді газды өрт сөндіру жүйелерінің қондырғыларын жобалау белгілі бір объект үшін әзірленетін техникалық шарттарға сәйкес жүргізілуі қажет.
9-кесте-Стационарлық қоршау құрылмаларының герметикалық емесіне рұқсат етілген параметрлері
Герметикалық емес параметрі***, артық |
Қорғалатын үй-жайдың көлемі **, м3 |
емес, м-1 |
|
1 |
2 |
|
|
0,0440 |
10 дейін |
|
|
0,0330 |
ст. 10-дан 20-ға дейін |
|
|
0,0280 |
ст. 20-дан 30-ға дейін |
|
|
0,0220 |
ст. 30-дан 50-ге дейін |
|
|
0,0180 |
ст. 50-ден 75-ке дейін |
|
|
0,0160 |
ст. 75-тен 100-ге дейін |
|
|
0,0140 |
ст. 100-ден 150-ге дейін |
|
|
0,0120 |
ст. 150-ден 200-ге дейін |
|
|
0,0110 |
ст. 200-ден 250-ге дейін |
|
|
0,0100 |
ст. 250-ден 300-ге дейін |
|
|
0,0090 |
ст. 300-ден 400-ге дейін |
|
|
0,0080 |
ст. 400-ден 500-ге дейін |
|
|
0,0070 |
ст. 500-ден 750-ге дейін |
|
|
0,0060 |
ст. 750-ден 1000-ға дейін |
|
|
0,0050 |
ст. 1000-нан 1500-ге дейін |
|
|
43
ҚР ЕЖ 2.02-102-2022
0,0045 |
ст. 1500-ден 2000-ға дейін |
|
|
0,0040 |
ст. 2000 2500 дейін |
|
|
0,0037 |
ст. 2500-ден 3000-ға дейін |
|
|
0,0033 |
ст. 3000-нан 4000-ға дейін |
|
|
0,0030 |
ст. 4000-нан 5000-ға дейін |
|
|
0,0025 |
ст. 5000-ден 7500-ге дейін |
|
|
0,0022 |
ст. 7500-ден 10000-ға дейін |
|
|
0,0010 |
ст. 10000* |
|
|
* Тек газды өрт сөндіру жүйелерін орнату үшін ** Қорғалатын бөлменің көлемін іргелес аймақтарға (көтерілген еден, қуыс төбе және т.б.) бөлу
кезінде герметикалық емес параметрі әрбір аймақ үшін жеке анықталады.
*** Герметикалық емес параметрі іргелес аймақтар арасындағы қоршау беттеріндегі саңылауларды есепке алмай анықталады, егер олар бір мезгілде газды өрт сөндіргіштерді беруді қамтамасыз етсе.
5.4.1.13Газды өрт сөндіргіш затты беру кезінде қорғалатын үй жайда артық қысымды төгуге арналған ойықтың ауданын анықтау бойынша есептеулер осы ережелер жинағының Е қосымшасына сәйкес жүргізілуі тиіс.
5.4.1.14Технологиялық процестің қауіпсіздігін қамтамасыз ететін желдету қондырғыларынан басқа, жалпы алмасу желдету, ауаны жылыту және ауаны баптау ауа өткізгіштер жүйелерінде газды өрт сөндіру жүйелерінің қондырғыларымен қорғалатын үй-жайларда ауа ысырмаларын, жапқыштарды немесе өртке қарсы клапандарды қарастыру қажет.
5.4.1.15Егер желдету ойықтары газды өрт сөндіру жүйелерінің газ қондырғыларын жобалау кезінде тұрақты ашық ойықтар ретінде ескерілсе және желдету ағындарын тоқтату өрт сөндіргіш зат берілгенге дейін жүргізілсе, онда ауа өткізгіштерде автоматты түрде жабылатын ысырмалар мен жапқыштарды орнатпауға жол беріледі.
5.4.1.16Газды өрт сөндіру қондырғылары бар үй-жайлардағы желдету жүйелерінің ауа өткізгіштеріндегі ауа ысырмаларын, демпферлерді немесе өрт сөндіру құрылғыларын толық жабу уақыты 30 с аспауы тиіс.
5.4.1.17Газды өрт сөндіру қондырғылары бар қорғалатын үй-жайлардың жалпы желдету, ауаны жылыту және ауаны баптау жүйелерінің ауа арналарында ауа ысырмалары, демпферлер немесе өрт сөндіру құрылғылары болуы қажет.
5.4.1.18Төмен қысымды өрт сөндіру жүйелерінің көмірқышқыл газын орнатуға арналған есептеу әдісі Ж қосымшасына сәйкес болуы тиіс.
5.4.1.19Төмен қысымды көмірқышқыл газ қондырғысын қоспағанда, газды өрт сөндіру жүйелерінің қондырғыларын есептеуді Қазақстан Республикасының аумағында белгіленген тәртіппен қолдануға рұқсат етілген әдістер бойынша жүргізу ұсынылады.
5.4.1.20Газды өрт сөндіру жүйелерінің қондырғыларының стансасынан шығу сыртында, сыртына шығатын баспалдақ алаңына немесе жарылыс және өрт қауіптілігі
44
ҚР ЕЖ 2.02-102-2022
бойынша А және В санаттарындағы үй-жайлардан шығатын жолдар жоқ дәлізге қарастырылуы тиіс.
5.4.1.21Газды өрт сөндіру жүйелері стансасынан шығудан сыртқа шығатын баспалдаққа дейінгі арақашықтық 25 м-ден аспауы тиіс.
5.4.1.22Газды өрт сөндіру жүйелерін орнату стансасы мен басқа үй-жай арасындағы өрт арақабырғалары 1-ші типті болуы тиіс.
5.4.1.23Газды өрт сөндіру жүйесін орнату стансасы мен басқа бөлме арасындағы өрт төбелері 3-ші типті болуы тиіс.
5.4.1.24Изотермиялық резервуарларды газды өрт сөндіру қондырғыларының стансалық үй-жайларынан тыс жерде жауын-шашын мен күн радиациясынан қорғауға арналған шатыры бар алаңның периметрі бойынша қоршаумен орнатуға рұқсат етіледі.
5.4.1.25Өрт сөндіру модулдері немесе батареялары қолданылатын қондырғылар үшін газды өрт сөндіру жүйелерін орнатуға арналған станса бөлмесінің биіктігі кемінде 2,5 м болуы тиіс.
5.4.1.26Изотермиялық резервуарды пайдалану кезінде газды өрт сөндіру жүйелері қондырғылары стансасы үй-жайының ең төменгі биіктігін изотермиялық резервуардан төбеге дейінгі арақашықтықты кемінде 1 м қамтамасыз етуді ескере отырып, резервуардың биіктігімен анықтау қажет.
5.4.1.27Газды өрт сөндіру ауа жүйелері қондырғыларының стансаларының үйжайларындағы температура 5 °C-тан 35 °C-қа дейін болуы тиіс.
5.4.1.28Газды өрт сөндіру жүйелерінің қондырғыларының стансаларының үйжайларындағы салыстырмалы ылғалдылық 25 °C температурада 80% -дан аспауы тиіс.
5.4.1.29Газды өрт сөндіру жүйелерінің қондырғылары стансаларының үйжайларындағы жұмыс жарықтандыруы люминесцентті немесе жарықдиодты шамдармен кемінде 100 лк немесе қыздыру шамдарымен кемінде 75 лк болуы тиіс.
5.4.1.30Газды өрт сөндіру жүйелері қондырғылары стансаларының үй-жайларын ағынды-сорғылы желдету төменгі аймақтан ауа алумен кемінде екі есе ауа алмасумен болуы тиіс.
5.4.1.31Газды өрт сөндіру жүйелері қондырғылары стансаларының үй-жайларын өрт постымен байланыстыру телефон, ұялы, радиобайланыс арқылы қамтамасыз етілуі мүмкін.
5.4.1.32Газды өрт сөндіру жүйелері қондырғылары стансасының үй-жайларына кіре берісте электр ажыратқыш құрылғысыз жұмыс істейтін «Өрт сөндіру стансасы» жарық панелі орнатылуы тиіс.
5.4.1.33Газды өрт сөндіру жүйелерінің қондырғылары стансасының үй-жайларына кіретін есікте құлыптау құрылғысы болуы тиіс.
5.4.1.34Қызмет көрсету аймақтарындағы өрт сөндіргіш заты бар жабдықтар арасындағы өтудің ені кемінде 0,7 м болуы тиіс.
5.4.1.35Өрт сөндіргіші бар жабдықтың қызмет көрсетілетін бөлігі мен қабырға арасындағы өтулердің ені кемінде 0,8 м болуы тиіс.
5.4.1.36Газды өрт сөндіру жүйелері қондырғыларының стансаларының үйжайларында өрт сөндіргіш заты бар батареяларды тікелей қабырғаға орнатуға болады.
5.4.1.37Егер коллекторға екі немесе одан да көп модул қосылған болса, онда газды өрт сөндіру қондырғысының модулдері н тексеру клапаны немесе ұқсас әрекеттегі
45
ҚР ЕЖ 2.02-102-2022
құрылғы арқылы қосу ұсынылады.
5.4.1.38Егер газды өрт сөндіру жүйесі қондырғыларының жұмыс алгоритмі жалпы коллекторға қосылған барлық модулдерден бір мезгілде өрт сөндіргіш затты беруді көздесе, онда модулдер коллекторға қосылған жерлерде бақылау клапандарын орнатуға болмайды.
5.4.1.39Егер барлық модулдерден бір мезгілде өрт сөндіргіш зат жеткізілсе, онда модул де модулдер өшірілген кезде коллекторды тығыздау үшін тығындар болуы тиіс.
5.4.1.40Отын газы ретінде ауа немесе азот ұсынылады.
5.4.1.41Отын газы ретінде пайдаланылатын ауаның немесе азоттың шық нүктесі минус 40 ° C аспауы тиіс.
5.4.1.42Газды өрт сөндіру қондырғысы қорғалатын үй-жайда нормативтік өрт сөндіру шоғырлануын жасау үшін талап етілетін өрт сөндіргіш зат массасының кемінде 95% қорғалатын үй-жайда уақыт аралығынан аспайтын уақыт аралығында беруді қамтамасыз етуге тиіс:
- 10 с - өрт сөндіргіш ретінде сұйытылған газдар (көмірқышқыл газынан басқа) қолданылатын модулдық газды өрт сөндіру қондырғылары үшін;
- 5 с - өрт сөндіргіш ретінде сұйытылған газдар (көмірқышқыл газынан басқа) пайдаланылатын орталықтандырылған газды өрт сөндіру қондырғылары үшін;
- 60 с - өрт сөндіргіш ретінде көмірқышқыл газы немесе сығылған газдар қолданылатын модулдық және орталықтандырылған газды өрт сөндіру қондырғылары үшін.
5.4.1.43Өрт сөндіргіш заты бар ыдысты 20 ºС температурада сақтау кезінде өрт сөндіргіш затты сақтау уақыт аралығының номиналды мәні анықталуы қажет.
5.4.1.44Газды өрт сөндіру қондырғысының инерциясы адамдарды эвакуациялау және технологиялық жабдықты тоқтату үшін қажетті газды өрт сөндіру құрамын шығарудың кешігу уақытын қоспағанда, 15 с аспауы тиіс.
5.4.1.45Жергілікті газды өрт сөндіру қондырғысының өрт сөндіргішін беру уақыты көлемі бойынша 30 с аспауы тиіс.
5.4.1.46Өрт сөндіргіш және сығылған ауа баллондары бар жабдық жылу көздерінен кемінде 1 м арақашықтықта орнатылуы тиіс.
5.4.1.47Егер қорғалатын үй-жайларда технологиялық процестің қауіпсіздігін қамтамасыз ететін желдеткіш қондырғылар қолданылса, онда қондырғыны есептеу белгіл і бір объекті үшін әзірленген қосымша стандарттар бойынша жүргізілуі тиіс.
5.4.1.48Көтермелеу жүйелері туралы ақпаратты газды өрт сөндіру жүйелерін орнатуға арналған жобалық құжаттаманың технологиялық бөлігіне енгізуге рұқсат етіледі.
5.4.1.49Модулдері қорғалатын үй-жайлардан тыс орналасқан модулдық газды өрт сөндіру қондырғыларында жергілікті іске қосуды қамтамасыз ету ұсынылмайды.
5.4.1.50Модулдері қорғалатын үй-жайдан тыс орналастырылған газды өрт сөндіру жүйелері қондырғыларының жергілікті іске қосу элементтерін келесі шарттарды орындау кезінде қарастыруға жол беріледі:
- өрт факторларының әсерінен қауіпсіз аймақта қорғалатын үй-жайдан тыс орналасуы;
- оларға рұқсатсыз кіруді болдырмайтын құлыптау құрылғысы бар қоршаудың болуы;
46