Хозлгин төгәһәс уйята хойр ноха хуцл уга босад шар- вадв (3. таал.) ...уйята мөрән тәәләд, тергн деерән су- увв, бригадур йовв (Бд.А.)

уйяч; үүлч - портной; белошвейка

ул, сүүр -1) основание, фундамент 2) подошва, подмётка улавтр (улавтыр), улвр, неләвтр - красноватый

улан, нелен -1. красный, алый; румяный

улан; элсн - II. барханы, дюны

улах, неләх -1) краснеть, становиться красным 2) накаливать- ся докрасна; 3) перен. стыдиться

улвч (улывчи); түңгрцг, туңһрцг - кисет

улм (улым), даву; дәкл -1. ещё, ещё болеә, всё, всё более Тарха улм үкс гиһәд йовна (Җ.)

улм (улым), бальчг, ла - II. топь, болото

улмта (улымта), лаата - топкий, болотистый

улңтрх (улыңтырхы), урң-урң гих - мерцать; еле гореть

улс (улыс), күмн-әмтн, күмс, олн-әмтн -1. народ, люди; насе- ление

Не, кенәхмб тер ирхәр бәәсн улсчн? (Т.А.)

улс (улыс) - II. государство, держава

ульг (улиг), ульг-дольг - назойливость // назойливый, надоед- ливый

Олн үг келхлә - ульг, цөн үг келхлә - билг (Х.ү.)

умср (умсыр) см. нөөтн

унһах (унһахы), хольвлх; хайх -1) сбрасывать; сваливать

2) Пөрен. Свергать

ундасх (ундасхы), цаңһх, цөлдх; мәөртх - жаҗдать, хотеть пить ундн (ундын), зелмн, аршан - напиток

унҗһр (унҗиһыр); өндр, шавшһр -1) долговязый 2) свисающий унҗу, шавшу - висящий, висячий

унҗх, шавшх - свисать, нависать; болтаться

Минь эн агчмд дакад одак орн деерәс унҗсн альчур үзгдәд сана орулад оркв (Э.К.)

унтрх (унтырхы), бөкх -1. гаснуть, тухнуть

Сакл адһҗ фонаран унтрачкад, гүүҗ һарад, үүдән һазаһасн тееглв (Бд.А.)

унтрх (унтырхы) - II. неметь, затекать

унтсн (унтысын); нөөрссн спящий, уснувший

унтх (унтыхы); нөөрсх - спать, засыпать

унх (унхы), мордх, зәәдңнх -1. садиться, ехать верхом

унх (унхы), киисх - II. падать; опадать (о листьях); выпадать (о волосах)

164

уняр, будн; утан - мгла, дымка, марево

уңг (уңгы); уг, йозур, уңг-дәңг; уңг-тохм - корөнь; род; происхож- дение

ур, килң, цухл -1. гнев, ярость, элоба

ур - II. пар; испарения

уралан, өмәрән - вперёд

Мууха ерлә ирҗ йовхмч, уралан һарад су, Кермн (Т.А.).

Уралан орхла, эн хан нама алх (Җ.) уралһ (уралһы), шунмһа, һавшун, шудрмг, шулун - живой, ловкий, проворный

ург (урыг); элгн, садн -1. родственник, родня

ург (урыг) - II. плод, семя

урһлт (урһылты), еслт, бооҗлт - развитие, рост'

урһх (урһыхы); есх; төлҗх - расти, произрастать; всходить урд; өмн; эрт - прежде, раньше

урдк (урдыкы); емнк; эртк-1) прежний; 2) предыдущий

Урдклаһарн әдл намаг гемшәх (Б.А.) урльг (урлиг), ирү ке сәәхн - изящный; прекрасный уругшан; дорашан - вниз, книзу утлх (утылхы); керчх - резать, разрезать утх (утхы); балг, тоңһрг -1. нож утх (утхы), учр-утх- II. смысл, содержание ууһн (ууһын); түрүн, ик- первенец; старший ууһр (ууһыр), орс - русский; уйгур

Чамд орм уга гиҗ орсаһар көлхшв (Э.К.)

ууд, амһа - удила

уудлх (уудылхы), булхчх; хәәх - рыться, шарить

уудьвр (уудьвыр), үүдвр, һуньг, уйдвр, үрүдх, урудлһн - тоска, уныние

уудьх (уудьхы), урудх, үүдх - тосковать, унывать; томиться ууҗм (ууҗим), хол, алс - далекий, отдалённый

уульх (уульхы), уульх-унҗх, шукшх; орклх, бирких - плакать, рыдать; выть

Үүрләһәрн салхларн - долан җил уульдг, Төрснләһәрн салхларн - җирһлиннь туршарт уульдг (Х-ү.).

уурлх (уурылхы), цухлдх, килңнх; хорн буслх - сердиться, злиться

уурта, цухлта, килңтә - сердитый, злой уурх, зогсах - прекращаться, останавливаться уут, мишг; дорв, шууда - мешок

уутьхн (уутьхын); үүтхн, шахр - узкий, тесный

165

уух; зальгх; оочлх - пить ухалх (ухалхы), бодх, санх - мыслить, думать, рйзмышлять ухан, томан, цецн - ум

ухата, томата, цецн - умный, мудрый

үв - см. өв

Әмд йовхдан - үвен идлций, үкхләрн - ясан өрглций (Х.ү,). Би ик бичкнәснь авн үвинь белдәв (.А.).

үгсг (үгсег), чальча, олн үгтә, бурмтха - многословный, болт- ливый

үгта, үгтә-күүртә - разговорчивый, словоохотливый Үгтә-күүртө күүкн дораһар хәләҗәһәд: сеәхн цогцта күнч гиҗ санв (Көк.Э.)

үгцен, үгдән багтх, үгдән оруллһн; бооцан - сговор, уговор; со- глашение

үгцх (үгцехе) үгдән орулх; бооцх - 1) сговариваться, договари- ваться 2)дружить; ухаживать

Үгцед күүндә бәәдл медгдәд бәәхгов... (Э.К.).

үд, һал үд - полдень 0 үдин һазр - расстояние в половину дня

Үд үзг хәләһәд одв (Х.п.а.) ү-дә уга, нөг-сөг уга - неудержимый

Теднә өөгүр шурһад хортна церг ү-дэ егл уга орад ирҗ (Н.М.)

үдшәгч (үдшәгчи); хаалһч; күргүлч - проводник // провожатый үдшәх; һарһх; күргх - провожать; сопровоҗдать

- Батаг үдшөх нар кеҗәнәвидн, нәәрт иртн - гиҗ эндр хург деер бийнь зарлв (Э.К.).

үзг (үзег); чик тал - I. направлениө

Өмнүзг дулан//Ар үзг киитн... (Э.К.).

үзг(үзег) - II. 1) буква 2) перо (для письма) үзлцх (үзелцөхе); харһлцх, зөрлцх - видеться друг с другом үзмҗ (үземҗи); дүрсн, өңг-зүсн, овр; бәәдл - вид, наружность;

образ үйр (үйер), оруһин усн, дөврл - половодье, разлив; наводнение үйлх (үйелхе), әңглх -1) разделять на части тушу; расчленять

2) делить на периоды үкбр, бульш - могила, кладбище

Би түрүн байна үкәр олсн, би эзмб, - гиҗ Зурхач келнә (З.таал.)

үкл, өңгрлһн; насан барлһн, сәәһән хәәлһн -смерть, кончина Үкләс әәхлә, әмд бәәһәд керг уга. (Х.ү.)

166