2. Tarmaqtí logikalíq strukturalaw

Tarmaqtı fizikalıq strukturalaw kóbinese paydalı bolsa da, ortasha hám úlken ólshemlerdegi tarmaqlardı qurıwdı bolsa logikalıq struktrukturalawsız ámelge asırıp bolmaydı. Óytkeni tarmaqtıń hár-qıylı segmentleri arasında uzatılǵan trafikti bólistiriw mashqalasın, fizikalıq strukturalaw járdeminde sheshiw múmkin emes. Úlken tarmaqlarda informaciyalar aǵımınıń bir tegis bolmawı tábiyiy halat. Úlken tarmaq kóbinese ishki toparlardıń, bólimlerdiń, kárxana filiallarınıń hám basqa administrativ dúzilislerine qaraǵanda kishirek tarmaq astı tarmaqlarınan (subnet) ibarat boladı.

Barlıq fizikalıq segmentler maǵlıwmatlardı uzatıw ushın birgelikte paydalanatuǵın jalǵız ortalıq retinde qaralatuǵın tipikalıq topologiyalı (shina, saqıyna yaki juldızsha tárizli) tarmaq dúzilisi, úlken tarmaqtaǵı maǵlıwmatlar aǵımı ushın tuwra kelmeydi. Máselen, ulıwmalıq shinalı tarmaqta maǵlıwmatlardı uzatıw ortalıǵı, qálegen eki kompyuterdiń informaciya almasıwı ushın ketken barlıq waqıt dawamında iyelep turıwı kerek boladı. Kompyuterler sanınıń asıwı bolsa tarmaqtıń intensiv informaciya almasıw imkaniyatın biraz sheklep qoyadı. Bul halattı túsindiriw ushın 7.3.-súwrette keltirilgen mısallarǵa múrajat etemiz.

7.3.-súwret. Tarmaqtıń fizikalıq hám logikalıq strukturalarınıń kórinisiniń bir qıylı emesligi.

7.3. a) – súwrette keltirilgen tarmaqtıń fizikalıq dúzilisi bólek-bólek segmentler kórinisinde bolsa da, informaciya uzatıw ortalıǵı birew. Sebebi koncentratorlar hár qanday kadrdı barlıq segmentlerge teń uzatıp beredi. Sonlıqtan A kompyuterden B kompyuterge jiberilgen kadr, 2nshi hám 3nshi bólimler kompyuterlerine kerek bolmasa da, ol bul segmentlerge de kelip túsedi. Bunda B kompyuter oǵan jiberilgen kadrdı qabıl etip almaǵansha, basqa kompyuterler tarmaq boylap maǵlıwmatlardı uzata almaydı. Bunday bolıwına sebep tarmaqtıń logikalıq strukturası jalǵızlıүǵınsha qaldı, yaǵnıy barlıq kompyuterlerdiń informaciya almasıw imkaniyatları teń bolıp qalaberedi (7.3. b. – súwret).

Qanday-da bir segment kompyuterleri ushın jiberilgen maǵlıwmatlardı, yaǵnıy trafikti, tek ǵana sol segment shegarasında ǵana tarqatıw (uzatıw) – trafikti lokalizaciyalaw dep ataladı. Tarmaqtı logikalıq strukturalaw degende bolsa – tarmaqtı lokalizaciyalanǵan trafikli segmentlerine ajıratıw (bóliw) túsiniledi.

Tarmaqtı logikalıq strukturalaw ushın tómendegi kommunikaciyalıq qurılmalar qollanıladı: kópir kommmutatorlar, marshurtizatorlar hám shlyuzlar.

Kópir (bridge) – tarmaqta barlıq kompyuterler tárepinen birgelikte paydalanatuǵın maǵlıwmatlar uzatıw ortalıǵın logikalıq segmentlerge ajıratadı. Kópir bir segmentten basqa segmentke informaciyanı uzatıw kerek bolsa ǵana uzatadı, yaǵnıy informaciya jiberilip atırǵan kompyuterdiń adresi usı segmentke tiyisli bolsa ǵana informaciya kópirden ótedi, keri jaǵday da ótpeydi. 7.4. – súwrette joqareltirilgen tarmaqtaǵı oraylıq koncentrator ornına kópir qoyılıp payda etilgen tarmaq keltirilgen.

7.4.-súwret. Kópir járdeminde qurılǵan tarmaqtıń logikalıq strukturası.

Kommutator (switch, switching hub)- maǵlıwmatlardı (kadrlardı) islew principi boyınsha kópirden parıq etpeydi. Kommutatordıń kópirden parıqlı tárepi sonda, ol ózine tán kommunikaciyalıq multiprocessor bolıp, onıń hár bir portı kópir sıyaqlı maǵlıwmatlardı qayta islew algoritmi tiykarında óz betinshe isleytuǵın arnawlı processorlar menen támiyinlengen.

Marshrutizator (router) – bul qurılma úlken tarmaqlar quramındaǵı tarmaq astı tarmaqlar (subnet) ishinde hám olar arasında uzatılıp atırǵan informaciyanı, kópirlerge qarata jáne de isenimlirek qorǵay aladı. Sebebi marshrutizatorlar quramlıq cifrlı adresler tiykarında tarmaqtı logikalıq segmentlerge ajıratadı. Bul adreslerde tarmaqtıń nomeri degen bólimi boladı. Adrestiń mine usı bólimi bir-túrde bolǵan kompyuterler, bir tarmaq astı tarmaqqa tiyisli boladı. Bunnan tısqarı marshrutizator tómendegi wazıypalardı orınlawı múmkin:

- hár qıylı texnologiyalı tarmaq astı tarmaqların bir tarmaqqa birlestiriw, máselen Ethernet hám X.25;

- informaciyalardı uzatıwda qısqa jollardı – marshrutlardı tańlaw (7.5.-súwret).

7.5.-súwret. Marshrutizatorlar járdeminde tarmaqtı logikalıq strukturalaw.

Shlyuz (gateway) – bul qurılmalardı isletiwden tiykarǵı maqset sistemalı hám ámeliy programmalıq támiynattı hár túrli tarmaq astı tarmaqlardı, bir tarmaqqa birlestiriw bolıp tabıladı.