Muratbay Nızanov - Jaqında qızıq boladı

Muratbay Nızanov - Jaqında qızıq boladı

—Sonda mennen norma soramaydı.

—Aparayıq qaraǵım, áytewir seniń kewliń jay bolsa bolar.

Qızımızdıń oqıwǵa kirgenine qońsı-qobaǵa shashıw bereyin dep baylap qoyǵan bir qoyımız bar edi, erteńine mashınǵa salıp, Gúlnaranıń bergen adresi boyınsha muǵallimniń qorasına aparıp bayladıq.

—Muǵallim raxmet aytıp atır, — dedi taǵı bes kúnnen keyin qızımız qońıraw etip.

—Aparıp bergenimizdi esitip pe?

—Kúnde telefonnan sóylesip tur ǵo! Sonnan beri norma soraǵandı qoydı. Basqalardı traktordıń sveti menen tergizip atır. Endi izimnen qashan kelesiz?

—Endigi hápte barsaq bolama?

—Boladı.

—Qanday awqat aparayıq?

—Maǵan qanday awqat bolsa da bola beredi. Biraq, muǵallimge bir túyetawıqtı pútini menen pisirip, qasına eki shiyshe «Napoleon» qosıp alıp keliń.

—Haw, keshe qoy berdik ǵo.

—Ol-úyine, bul-paxtaǵa?

—Alla bárekella! Ushıraǵan ekenbiz. Usınnan barmasaq qızımız qapa boladı. Barayın desek kelte jip gúrmewge kelmeydi. Ilaj joq. Azamattıń napaqasıp

ózine úsh dóńgelek velosiped ápereyin dep túyip qoyǵan edik, tabılmaǵanı qayım bolǵan eken, kúnimizge jaradı, bir túye tawıq boldı. Jetpegen jaǵına keńseden qarız alıp, Gúlnaranıń izinen barıp qayttıq.

Basıńdı awırtıp ne qılayın, paxta tamam bolaman degenshe iytten bir súyek qarızlı boldıq.

81

Muratbay Nızanov - Jaqında qızıq boladı

Oqıw baslandı. Aradan on kún ótip edi, qızımız taǵı pul soradı. Júz som kerek eken.

—Geografiya muǵallimimiz kitap shıǵarıptı. Sonı satıp alıwımız kerek.

—Sabaqlıq pa?

—Yaq.

—Onda ne keregi bar?

—Kerek bolmasa da alamız. Jaqında zachet boladı. «Qolıńızda bir-birden kitap bolmasa, auditoriyaǵa kirmeysiz» — dedi.

Ilaj qansha? Júz som menen jarlı túsip qalmaspız. Qızımız qıynalmasa bolar. Aradan taǵı bir ay ótti. Gúlnara bir kúni keshte mirátnama ákelip tur.

«Qımbatlı Qaljanbay hám Zuxra!

Sizdi eliw jasqa tolǵan torqalı toyıma mirát etemen. Húrmet penen Qarlıbay». Tómeninde toydıń baslanatuǵın waqtı, mákan jayı.

—Anası, sen tanıysań ba, Qarlıbay degendi?

—Yaq.

—Men de tanımayman. Aljas bolǵan shıǵar. Gúlnara, mına adamdı biz tanımadıq ǵoy?

—Biziń ádebiyat muǵallim ǵoy.

—Ol bizlerdi qayaqtan tanıydı.

—Tanımaydı.

—Tanımasa da toyǵa shaqırǵan ba?

—Studentlerdiń hámmesiniń ata-anasına jazıp berdi.

82

Muratbay Nızanov - Jaqında qızıq boladı

—Áne qalas! Atın tawıp alıwǵa qaraǵan eken dá? Kempir, júz somındı tayarlap qoya ber!

—Awa, júdá sóytip meni masqara qılajaqsız ba? — dedi Gúlnara bultıyıp.

—Nege masqara bolasań? Tanımaytuǵın adamǵa júz som pul aparsaq, jamanlıǵı awqatın jemey, nan awız tiyip-aq ketermiz-dá!

—Yaǵaw, muǵallimniń támesi úlken «Eliwge kúnde shıǵa beremiz be, sebep penen milliy shapanlı bolıp qalayıq, bolmasa papaq ya kostyum-shalbar bolsa da bola beredi» — dep hámmege aytıp jiberdi.

Endi buǵan ne derseń «Hár kimniń mingen tawı biyik bolsın» — dep, túsimde kórmegen Qarlıbayǵa milliy shapan tiktirip, toy kúni iynine japtım. Sirá «sen kimseń?» dep atırǵan bir adam bolsesh, nan awız tiydik te qayttıq.

Kúygenińnen aytasań-aw, bayaǵıları student degenniń stependiyası ózine jetip shamalasar edi, bıyıllarǵısı sirá murt may bolmaydı eken. Aytıwǵa atı kenepattay pul, lekin, almay atırıp kelte salıǵı tayar turadı: imtixan pálen som,

zachet tólen som, kuratorǵa bayramda kóylek, ana muǵallimniń tuwılǵan kúni, mına muǵallimniń ákesiniń ólgen kúni, mınaǵurlı som kitapqa, anaǵurlı som barmaǵan teatrdıń biletine, basıńdı awırtıp ne qılayın, birotala jamap kiyip, jarma

ishiwge qaradıq. "Ilgerileri dım tappadıq degende azanda sarı may, Azamatqa kúnde bir shokolad penen bir saqqız alıp beretuǵın edik. Olardıń hámmesi qaldı. Oǵan bul ıńǵırıwlaydı.

—Pul joq, — deymiz hámmemiz.

—Nege joq?! — dep tepsinedi ol.

—Kórmey atırsań ba, Gúlnaranıń muǵallimine berip atırmız... Áne, Azamattıń ministr bolmayman, muǵallim bolaman dewiniń mánisi sonda...

Jaqında men Qaljanbay aǵanıń ministr qonsısın instituttıń aldında ushıratıp qaldım. Bir dostı menen sóylesip tur eken.

83

Muratbay Nızanov - Jaqında qızıq boladı

— Áy, házir ministrlikte bayaǵıday maza joq, — dep atır qasındaǵıǵa. — Tapqanıń qonaq-qopsıdan awıspaydı. Jaqında usı instituttıń tariyx muǵallimi insult bolıptı deydi. Sonıń ornına ótip alsam ba dep kelip turman. Qáydem ala ma, almay ma, qardar kóp dep esitip atırman...

«Aqıl jastan shıǵadı» — degen usı, Qaljanbay aǵanıń qurttay balası neniń neden abzal ekenin qashshan abaylaǵan eken.

4. 02. 1996-jıl

84