MD hám PQJ / Ájiniyaz shıǵarmalarındaǵı antroponimlerdiń leksika-grammatikalıq ózgeshelikleri

/shama menen genje qız mánisinde/ Bolsın ol Zuleyxa sendin sadaǵa...(Sadaǵa. 17-b); Sánem-/gózzal, súyikli qız/-Misli Sánem kibi bolsın...(Hár kimniń yarı

bolsın. 6-b); Zuxra-/jaqtılı sholpan juldızı/ Láyli, Zuxra kibi ol sáhib

támiz...(Bir janan. 9-b); Xilalay-/jańa tuwılǵan ay/ Xilalay, Aysánem yáne Maliyka...(Sadaǵa. 18-b); Xaniypa-/rasgóy, pákeze, biygúná, sadıq, mexriban/-

Noǵaylıda Xaniypa kórseń qáddi dal...(Sadaǵa. 17-b); Láyli-/gúldiń atı yaki

Aygúl...(Biybigúl. 20-b); Nabiyra-/aqlıq qız/ Qálmenbaydıń qızı molla Nabiyra...(Nabiyraǵa. 22-b) h.t.b. hayal-qızlarǵa baylanıslı adam atları shıǵarmada qollanılǵan. Nabira degen adam atı ózbek tilinde óziniń túpkilikli mánisin saqlap qalǵan nabira, nevara yaǵnıy, aqlıq qız mánisin bildiredi. Bunday arab tilinen ózlesken arab antroponimleri házirgi ádebiy tilimizde júdá ónimli qollanıladı.

4.Parsı tiline tán qatlamlar

Sózlik qatlamımızdıń, sózlik xorımızdıń kópshilik leksikalıq birliklerin basqa tillerden ózlestirilgen sózler qatlamı quraydı.

Leksikalıq quramımızda arab ózlestirmeleri menen qatar parsı ózlestirmeleri de kóplep ushırasadı. Parsı tili ózlestirmelleri túrkiy tillerine arab hám parsı xalıqlarınıń Orta Aziya, Qazaqstan aymaqlarında óz tilin, mádeniyatın, ádebiyatın úrp-ádet dástúrlerin hám ilimin keń e n jaydırıwı nátiyjesinde kirip keldi. Q.Smamutov: «Arab tili VII ásirge shekem Orta Aziya Iran hám olardıń qońsılas xalıqlarınıń tili bolǵanı tariyxtan málim, sońın ala IX ásirden baslap parsı tili usı e llerdiń mámleketlik tili bola baslaǵan. Bul jerlerde jasawshı xalıqlar arab hám parsı tillerinde sóylegen... Sonlıqtan, túrkiyziban xalıqlardıń, sonıń ishinde qaraqalpaq xalqınıń tilinde de arab hám parsı tilleri kúshli tásirin tiygizdi».1-dep kórsetedi.

1 Q.Samamutov. "Óz tilimizge aylanǵan arap-parsı sózleri" Ustaz gazetası. 2003 j. 17-aprel №16.(249)

31

Bul ózlestirme sózler óz sózlerimizdey bolıp qáliplesip ketken. Házirgi qaraqalpaq tilinde parsı ózlestirme sózleriniń kópshiligi

(parsısha isimler) de qaraqalpaq antroponimlerin jasawda ónimli qollanıladı. Al, Ájiniyaz jasaǵan dáwirde de parsı ózlestirme sózleri, parsısha antroponimler ónimli qollanılǵan. Prof.E.Berdimuratov: ''Qaraqalpaq klassikalıq ádebiyatında sol oktyabrge shekemgi jazba ádebiy tillerdiń tásiriniń bolıwı kórkem sóz sheberleri tárepinen óz shıǵarmaları arqalı parsı tilinen tilimizdiń sózlik sostavına geypara leksikalıq birliklerdi alıp keliwine sebepshi boldı''.1-dep kórsetedi. Demek, shıǵarmalarındaǵı qollanılǵan adam atların e ki toparǵa bólip úyreniwimizge, tallawımızǵa boladı.

Birinshi toparǵa shıǵarmadaǵı qollanılǵan parsı antroponimlerniń tiykarınan tilimizde burınan bar bolǵan parsısha sózlerden jasalǵan adam atları. Olardıń mánisi de hámme ushın teńdey túsinikli. Óytkeni olar kúndelikli turmısımızda qollanılıp júrgen sózlerden (parsısha sózlerden) jasalǵan adam atları. Bunday topardaǵı adam atları qatarına shıǵarmadaǵǵı; Hamra-Ańa ashıq bolǵan Hamra...(Yoqtı. T1-b); Pirim-Qala bası boldıń sen molla Pirim...(Bozataw. 120-b); Táji-Atası Ábil kátquda, molla Tájidur aǵası...(Qız Oraz. 30-b) sıyaqlı e r adalarǵa baylanıslı hám:

Shiyrin-Shiyrin Farxad, Úzirá, Wamıq, Húrlixa...(Sadaǵa. 18-b) sıyaqlı tikkeley parsı sózlerinen jasalǵan hayal-qızlar ataları ushırasadı. Sonday-

aq, parsısha gúl sóziniń basqa da sózler menen dizbeklesip parsısha adam atlarınıń jasalǵanın kóriwge boladı. Mıs: Guljan-Guljan bolǵan e diń súygen jananım...(Guljan. 24-b); Gúlzar-Múytende Aqsulıw, mańǵıtta Gúlzar...(Sadaǵa. 17-b); Gúlzada-Gúlzada-Ketermen degeli boldı bir talay...(Ájiniyazdıń Gúlzar menen xoshlasıwı. 72-b) h.t.b sıyaqlı.

Ájiniyaz shayırdıń ádebiy laqabı (taxallusı) Ziywar bolǵan. Al, bul laqap házirgi ádebiy tilimizde tiykarınan hayal-qızlarǵa baylanıslı qoyılatuǵın isim bolıp qáliplesken. Shıǵarmada Xoja-Xoja Hafız,

1 E.Berdimuratov, A.Dáwletov Házirgi qaraqalpaq tili. N.,Qaraqalpaqstan 1979, 226 b

32

Nawayıdan sabaǵın...(Bardı. 60-b) laqabı da házir kóbinese jeke adam atı bolıp hám de basqa da komponentler, sózlerdiń qosılıwı menen adam atı bolıp qollanıladı.

Ekinshi toparǵa qaraqalpaq awızeki sóylew tiline tikkeley parsı

tilinen ózlesken adam atları. Bulardıń mánileri hámme ushın birdey túsinikli e mes. Olardıń kópshiligi parsı, tájik, ózbek, túrkmen tilleri

Abdulla xanı...(Sadaǵa. 18-b); Ferdawsiy-/beyish baǵı/ Fizuliy, Ferdawsiy dúnyaǵa málim...(Nasiyxat. 104-b); Fizuliy-/ójet, barlıq islerge aralasıwshı/ Fizuliy, Ferdawsiy dúnyaǵa málim...(Nasiyxat. 104-b);

Kámirán-/baxtlı, sadatlı, maxsetine e risiwshi/ Xiratnıń patshası yáne Kámirán...(Sadaǵa. 18-b); Farxad-/jeńimpaz/ Shiyrin Farxad, Úzirá, Wamıq,

Húrlixa...(Sadaǵa. 18-b); Rustem-/kúshli, quwatlı/ Yigitleri bardur Rustem sıpatlı...(Bardur. 99-b)

Keltirilgen bul adam atlarınıń mánisi tek diniy túsiniklerdi bildirip kelmegen. Olardıń leksikalıq mánisi kóbinese batırlılıq, qahramanlıq sıpatlardı bildirip kelgen.

5. Aralas shıǵısqa tán qatlamlar.

Qaraqalpaq ádebiy tiliniń quramında qollanılıp júrgen adam atları tek bir tilge tán bolıp, yaki sol tildiń leksikalıq birliklerinen jasalıp

ǵana qoymastan olar quramalılıqqa da iye. Solay e ken, Ájiniyaz shıǵarmalarında qollanılǵan adam atlarınıń quramın, qurılısın tallap

úyrengenimizde tek ǵana bir tilden (arab yaki parsı) ózlesken adam atları ǵana e mes sonıń menen bir qatarda aralas tiptegi yaǵnıy e ki tildiń leksikalıq birlikleriniń dizbeklesiwi yamasa e ki tildegi antropokomponentlerdiń qosılıwı arqalı da jasaladı. Olardıń leksikalıq quramı, qurılısı boyınsha tomendegidey toparlarǵa bólip qaraymız.

1.qaraqalpaqsha+arabsha. Bul toparǵa shıǵarmadaǵı: Ay+sánem

/cánem+súyikli qız, jaǵımlı/, Hilalay, Aysánem yáne Maliyka...(Sadaǵa. 18-

33

b): Ay+jamal /jamal-shıraylı, bet álpeti sulıw/ Atqa shıqqan aq miyalı

Ayjamal...(Biybigúl. 20-b); Er+mámbet-/mámbet-maqtawlı/ Qálmámbet, Ermambet Hásen, Abılay...(Bardur. 40-b); Qutlı+murat /murad-murad maxsetli/ Qutlımurat Wáyisbayǵa dad e tip...(Kóriń. 48-b): Qál+mámbet- /mámbet-maqtawlı/ Qálmámbet, Ermambet, Hásen, Abılay...(Bardur. 40-b);

Tóre+murat /murad+maxsetli/ Tóremurat biyiw Caparniyazı...(Bardur. 40-b) t.b. sıyaqlı er adam hám hayal-qızlarǵa baylanıslı isimler.

2.Arabsha+qaraqalpaqsha: Írıs+biyke-/ırısqı nesiybe/ Shúiytte Írısbiyke, Jınıbiyke bilán...(Sadaǵa. 18-b); Nur+biyke-/nur-nurlı, jarqıraǵan/ Bessarı Nurbiyke, Aybiybi bilán...(Sadaǵa. 18-b); Húr+biybi- /húr jánnet qızı/ Qazayaqlı Jańıl, Húrbiybi bilán...(Sadaǵa. 18-b);

Nurlı+xan /nur-nurlı, jaqtılı/ Qızı Aralbaydıń atı Nurlıxan...(Sadaǵa. 18-b) jáne de Sayım+bet /sayım-oraza tutıwshı, dinshil/ Atası Sayımbet qızı Úzildik...(Úzildik. 114-b); Pazıl+bek-/fazıl-bilimli, danıshpan/

Pazılbektiń atası yoq...(Pazılbek. 69-b); Nazar+bek /nazar-allanıń názeri túskey/ Arzımnı ishitkil, Sahib Nazarbek...(Túshti. 21-b); Qádir+bergen- /qádir-qúdretli/ Qádirbergen, Sadıq hám Abılǵazı...(Bardur. 40-b); Abılay-

Qálmámbet, Ermambet, Hásen, Abılay...(Bardur. 40-b) h.t.b. 3.parsısha+qaraqalpaqsha: Bul toparǵa kiretuǵın adam atları parsısha

sóz birlikleri menen túpkilikli sózlerdiń dizbeklesiwi arqalı jasalǵan.

Anna+qul-/Anna-allanıń juma kúni tuwılǵan bendesi/ Annaqul, Aymurza

Súyin Orısı...(Kóriń. 49-b); Jan+biybi-Shúyitte Írısbiyke, Janbiybi bilán...(Sadaǵa. 18-b)

4.qaraqalpaqsha-parsısha: Ay sóziniń dizbeklesiwi arqalı; Ay+gúl-

Anań Xatiradur jeńińiz Aygúl...(Biybigúl. 20-b); Ay+jan-Tiyeklide Baxıt,

ırǵaqlı-Ayjan...(Sadaǵa. 18-b); Ay+zada-Eki kóziń qanǵa toldı

Ayzada...(Ayzada. 113-b); Ay+murza-/mırza-úlkeyip sawatlı bolsın/ Annaqul, Aymurza Súyin arısı...(Kóriń. 49-b); Tóre+niyaz-/niyaz Alladan sorap, tilep alınǵan bala/ Tóreniyaz biyi jáne Hákim Nurlıbay...(Bardur. 40-b) h.t.b. Sonday-aq, biybi sóziniń dizbeklesiwi menen: Biybi+gúl-Aqıllı kámil,

34

sáhip támiz, Biybigúl...(Biybigúl. 19-b); Biybi+zada-Ashmaylı qızı

Biybizada bar...(Sadaǵa. 18-b) t.b.

5.arabsha-parsısha: Bunda tikkeley arab antraponimleri hám arab

ózlestirme sóz birlikleri menen parsısha sóz komponentleriniń dizbeklesiwi menen jasalǵan. Arab hám parsı tilleri bir birine júdá jaqın tiller. Bunday adam atları tek qaraqalpaq tiline ǵana e mes, barlıq túrkiy tilleri ushın tán. Olar tek ayırım fonetikalıq ózgeshelikler hám seslik nızamlarǵa baylanıslı bir-birinen biraz parıqlanadı. Shıǵarmada

bunday adam atlarına: Dáwlet+yar-/baylıq dáwlet yar bolsın/ Dáwletyardek shújáátli, ǵayratlı...(Bardur. 39-b); Nádir+shá-/teńsiz, qılıshtay ótkir

shax bolsın/ Mádráhim Nádirshá berdiler azap...(Násiyxat. 104-b):

Sapar+niyaz-/Alladan sapar ayında sorap alınǵan bala/ Tóremurat biyiw

Saparniyazı...(Bardur. 40-b); Hajı+niyaz-/hajıdan sorap alınǵan bala/

Hajıniyaz yarınıń keyninde qalıp...(Guljan. 26-b); Muxammá+niyaz- /Muxammed(s.a.v)nan sorap alınǵan bala/ Muxammániyaz, Shaniyaz e ki inime...(Sálem degeyseń. 66-b); Húr+lixa-/sulıw, sahibjamal qız/ Shiyrin,

Farxad, Úzirá, Wamıq, Húrlixa...(Sadaǵa. 18-b); Húr+zada-/húrlerden tuwılǵan qız/ Boynıń burıp, Húrzadajan ǵam yeme...(Ǵam yeme. 71-b) t.b.

6.parsısha-arabsha: Bunday topardaǵı adam atları shıǵarmada júdá ónimli e mes. Mıs: Sha(x)+murad-/murad maxsetli/ Artıq biyi Shamurat yáne Qarlıbay...(Bardur. 40-b); Shaxsánem-/shaxtıń sulıw, gózzal qızı/

Shaxsánem Láylidey júrip párwan...(Bir páriy. 11-b); Xal(ıq)+murad- /xalıqtıń muradı, maxseti/ Qazı Xalmuratı axır zamanı...(Kóriń. 49-b) t.b isimler kiredi.

Joqarıda keltirilgen adam ataları strukturallıq jaqtan e ki tillik qatlamlarǵa iye. Házirgi qaraqalpaq ádebiy tilinde bunday tiptegi adam atları júdá ónimli qollanıladı.

Shıǵarmada, sonday-aq, arab tili arqalı áyyemgi e vrey tilinen kirgen adam atları jáne de basqa tillerden kirgen adam atlarında kóriwge boladı. Biraq, bul adam atlarınıń túrkiy tillerine qaysı waqıtta kirip kelgeni

35

/ósip, kóbeygen/ Yusupdek Mısır e lindá...(Ishindá. 42-b); Ismayıl-/alla tıńladı, soralǵan bala/ Haq jolında qurban boldı Ismayıl...(Hár kim xatam bolur pániy dúnyada. 93-b); Yunis-/iona, ionis-kepter/ Aǵa Yunis kibi tuwǵan anası...(Múnásip. 23-b); Sulayman /qorǵalǵan, tınısh/ Házreti Sulayman kibi pármanlı...(Bardur. 40-b); eski grek tilinen: Iskender-Iskender Zulxarnayın kibi dáwranlı...(Bardur. 40-b); mongol tilinen: Shıńǵıs-/ullı qúdretli/ Hesh

kim ótmes zalımlıqta Shıǵıstan...(Násiyxat. 104-b) t.b. "Basqa xalıqlarda, kóbinese qaraqalpaqlar menen qońıslas, al arasında uzaǵıraq jaylasqan xalıqlardıń atamasınan kelip shıǵıwshı qaraqalpaqlardıń atların aytıp

ótemiz. Bunday atlarǵa Qazaqbay, Túrkmenbay, Yawmıtbay sıyaqlı atlar kiredi.

Qaraqalpaqlardıń jaylasıw shetlerinde, Ámiwdáryanıń tómeninde olardıń etnikalıq massiviniń batıs hám shıǵıs shetlerinde xalıq aralas bolǵan. Qaraqalpaqlar qońsılas bolǵan qazaqlar menen yaki, ózbekler menen yaki, túrkmenler menen qosılıp ketken."1 Bunday adam atları házirgi ádebiy tilimizde de ónimli qollanıladı.

Ulıwma, Ájiniyaz shıǵarmalarındaǵı antroponimler yaǵnıy, XIX ásir qaraqalpaq xalqınıń turmısında qollanılǵan adam atlarınıń leksikalıq shıǵısı boyınsha kóbirek ózlestirme adam atları sonıń ishinde arab tilinen kelip kirgen antroponimler ónimli qollanılǵan. Sebebi, XX

ásirdiń basına shekem Orta Aziya xalıqları, ulıwma túrkiy tilles xalıqlarınıń mádeniy siyasiy jámiyetlik turmısında arab xalıqlarınıń tásiri júdá kúshli boldı. Meshit medreselerde tálim arab tilinde alıp barılatuǵın e di. Shıǵıs xalıqlarınıń ájayıp úlgidegi shıǵarmaları keń taraldı. Bul túrkiy tilleri sonıń ishinde qaraqalpaq tili leksikalıq quramınıń bayıwına ásirese, antroponimleriniń kóbeyiwine úlken úlesin qostı.

1 Tolstova.L.S. Toponimi i etnonim v antroponimi karakalpakov. Onomastika Sredney Azii. Frunze.,1980. St.101

36

II BAP. ÁJINIYAZ SHÍǴARMALARÍNDAǴÍ ANTROPONIMLERDIŃ

strukturalıq qurılısı basqa túrkiy tillerine salıstırǵanda kesh izertlenip, úyrenilgen. Qaraqalpaq tili antroponimleri haqqında bir qatar ilimiy maqalalar, ilimiy izertlewler islendi. Bul jumıslar kóbirek adam atlarınıń leksikalıq quramı, olardıń jazılıw qaǵıydaları hám taǵı basqa

da táreplerin izertlew, wyreniw máselelerine arnaldı. Bunday jumıslar boyınsha dáslepki ilimiy miynetlerdiń biri retinde N. A. Baskakovtıń

''Qaraqalpaq tili'' (1951. M. I t) atlı kitabın aytıw mumkin. Bul kitaptıń sońında qaraqalpaq tilindegi adam atlarınıń jazılıw qaǵıydaları haqqında sóz etilgen bolsa, avtordıń atalǵan miynetiniń II tomında (M.1992 j), avtor qaraqalpaq tiliniń onomastika tarawınıń izertlewiniń zárúrligin aytadı. Ol qaraqalpaq tilindegi hayal-qızlardıń atlarınıń quramında jiyi qollanılatuǵın gul, roza elementleriniń keliwi haqqında ilimiy izertlew jumısın jurgizgen. Bul kórsetilgen miynetler qaraqalpaq antroponimikası haqqındaǵı dáslepki izertlew jumısları bolıp esaplanadı.

Qaraqalpaq tilindegi menshikli adam atlarınıń tolıq túrdegi leksika, grammatikalıq ózgesheligi tuwralı O.T.Sayımbetov óziniń

''Qaraqalpaqsha menshikli atlarınıń quramı hám qurılısı'' degen temada kandidatlıq dissertaсiya jumısın jaqladı (N.1998 j), hám usı tiykarda ''Qaraqalpaq tilindegi menshikli adam atları'' (N. 2000-j) ilimiy monografiyasın baspadan shıǵardı. Bul jumısta qaraqalpaqsha menshikli adam atlarınıń tariyxiy etnografiyalıq shıǵısı, leksikalıq qatlamları menen qatar onıń grammatika-strukturalıq qurılısı hám ayırım adam atlarınıń etimologiyası t.b. tárepleri keń túrde ilimiy analiz islenip

úyrenilgen. Bul qaraqalpaq antroponimikası ushın e ń úlken qunlı jumıslardıń biri bolıp e saplanadı. Avtor qaraqalpaqsha menshikli adam atların grammatikalıq-morfologiyalıq qurılısı boyınsha: jay adam atları

hám qospa menshikli adam atları dep úlken e ki toparǵa bólip qaraydı. Jay

38

adam atlarınıń jasalıw strukturası boyınsha túbir, dórendi, qısqarǵan hám subektiv baha formalı menshikli adam atları dep bólip úyrenip, analizlegen hám mısallar járdeminde dálilep kórsetken.

Házirgiq qaraqalpaq ádebiy tilindegi menshikli adam atlarını menen

Ájiniyaz shıǵarmalarında qolanılǵan adam atlarınıń arasında morfologiyalıq qurılısı boyınsha derlik úlken ayırmashılıqlar joq. Adam atlarınıń jasalıw deregi negizinen ádebiy tildegi leksikalıq mánili birliklerden jasaladı. Biraq, barlıq leksikalıq birlikler adam atların jasaw ushın xızmet e te bermeydi. Onıń ushın tildiń óziniń ishki nızamlıqlarına boysınadı. Hátteki olar azlı-kópli ózgerslerge de ushırawı múmkin. Ayırım adam atları bolsa, basqa tillerden kirip kelgen adam atları menen óz sózlik quramındaǵı basqa da leksikalıq birlikler, mánili sózler menen dizbeklesip kelip jańa mánidegi adam atların jasaydı.

Tildegi sózlerdiń máni bildiriwshi e ń kishkene bólegi morfema dep ataladı. Ádebiy tildegi qollanıp júrgen menshikli adam atları da belgili

bir máni bildiriw uqıbına iye, sonıń ushın, olar da morfema bola aladı. Adam atları morfemalıq qurılısı jaǵınan bir marfemadan: Qabıl-Qabıl

begler begi begleri bardur...(Bardur. 40-b); eki marfemadan: Ay+jamal-Atqa shıqqan aq miyalı Ayjamal...(Biybigul. 20-b): úsh marfemadan: Nur+lı+bay-

Tóreniyaz biyi jáne Hákim Nurlıbay...(Bardur. 40- b) sıyaqlı morfemalardan turıwı múmkin.

Adam atları quramındaǵı barlıq morfemalardıń xızmetin birdey dep bolmaydı. Joqarıdaǵı mısallarda kórgenimizdey ayırım morfemalar mánili bólek bolıp kelse (Qabıl, Artıq) al, ayırım morfemalar tek jańa mánidegi adam atların jasaw ushın xızmet e tedi (Nur+lı+bay).

Strukturalıq jaqtan morfemalardıń usınday máni ańlatıwshı yaki kómekshi morfema bolıp keliw xızmetine qaray: túbir morfemalı menshikli adam atları hám quramındaǵı kómekshi morfemalar arqalı jasalǵan adam atları dep ekige bólip qaraladı.

1/ Túbir morfemalı menshikli adam atları.

39

Tildegi sózlerdiń túp leksikalıq mánisi túbir arqalı bildiriledi. Tubir menshikli adam atlarına basqa da kómekshi marfemalardıń qosılıwı

yamasa, eki túbir morfemalardıń bir-biri menen qosılıwı, birigiwi arqalı da adam atları jasaladı. Bunday túbir menshikli adam atlarınıń birazları tildegi ápiwayı leksikalıq birliklerden de yaǵnıy, túbir marfemalardıń

(atlıq, kebetlik sózlerden), tikkeley ǵalabalıq atlıqlardan menshikli atlıqlarǵa ótetuǵın jaǵdayları da ushırasadı. Ájiniyaz shıǵarmalarında bunday túbir menshikli adam atlarına, atlıq sóz shaqaplarına kiretuǵın predmetlik máni yamasa uǵımdı bildiretuǵın sózler antroponimler

Qándeklide Jipek degen qızlar bar...(Sadaǵa. 18-b); Qoshqar-Sıbırlap Qoshqardıń sorıshın kóriń...(Kóriń. 49-b); Arıslan-Kórdim Arıslan sultannı, gúllán qazaqnıń aǵası...(Shıqtı jan. 68-b); Alma-Qoldawlıda

Alma, balǵalı Anar...(Sadaǵa. 17-b); t.b Sonday-aq, túbir kelbetlik sózlerden tikkeley menshikli adam atlarına ótken: Shiyrin-Shiyrin, Farxad, Úzira,

Wamıq, Hurlixa...(Sadaǵa 18-b) sıyaqlı hayal-qızlarǵa baylanıslı qoyılǵan túbir menshikli adam atları qollanılǵan. Áziz túbir kelbetlik sózine arabsha ''a'' jınıslıq máni bildiriwshi suffikstiń qosılıwı menen Áziza-

Ázizaday xızmetkeri munásip...(Múnásip 23-b) sıyaqlı adam atı jasaladı. Bul adam atı hayal-qızlarǵa baylanıslı qoyıladı hám tilimizde pútkilley

40