XIX ásir qaraqalpaq lirikasınıń janrlıq qásiyetleri hám rawajlanıw tariyxı
.pdf9ǵ
turmısı tuwralı bir qatar túsiniklerge iye bolamız. XIV-XVII
ásirlerde qaraqalpaqlar tiykarınan feodalizmniń urıwlıqpatriarxallıq basqıshında jasap, olardıń huqıqıy turmısında
biyler institutı ústemlik e tetuǵın e di, yaǵnıy hár qanday jınayı yamasa puxaralıq isler urıw basshıları bolǵan biylerdiń tórelik
beriwi menen sheshiletuǵın e di. Al XVIII-XIX ásirlerde
qaraqalpaqlar turmısında musılman yuridikasınıń bir bólimi bolǵan qazılar institutınıń tolıq qálipleskenin bayqaymız. Adamlar e ndi dawlı isler menen burınǵıday biylerge e mes, al qazılarǵa múráját etetuǵının kóremiz.
Publiсistikalıq qásiyetler hám sıpatlar ásirese soсiallıq
turmıs temasındaǵı qosıqlarda kóbirek kórinedi. Qaraqalpaq shayırları usı temada kútá kóp qosıqlar jazdı.
Kúnxojanıń «Oraqshılar», «Shopanlar», «Jetimniń haqın jep
qoyma», Berdaqtıń «Bıyıl», «Salıq, «Kórindi», «Jaqsıraq»,
óteshtiń «Nuratdin», «Shermende», «Qarız alma» hám t.b. kóplegen
qosıqları |
publiсistikalıq |
janrdıń tiykarǵı qásiyetlerin ózine |
sińirgen. |
Olardıń bir |
qatar qosıqlarında waqıyanı anıq |
súwretleytuǵın ocherklik qásiyetler, waqıyanı tikkeley bolıp atırǵan
ornında súwretleytuǵın reportajlıq belgiler (Ájiniyazdıń
«Bozataw», Kúnxojanıń «Umıtpaspan» qosıqları) konkret waqıyanı
hám adamlardı satiralıq usılda súwretleytuǵın pamfletlik
qásiyetler (Kúnxojanıń «Túye ekenseń» qosıǵı) basım kórinedi.
Kúnxojanıń, Berdaqtıń joqarıda atap ótilgen qosıqları tiykarınan soсiallıq temanı sáwlelendiredi. Kúnxojanıń «Oraqshılar», «Shopanlar» qosıqları, Berdaqtıń «Jaz keler me?»,
«Bıyıl», «Salıq» qosıqları áshkaralawshı publiсistika bolıp esaplanadı. Publiсistikalıq qosıqlarda shayırlardıń turmıslıq, jámiyetlik hám siyasıy kózqarasları anıq bayqaladı. Kúnxoja
9q
óziniń «Umıtpaspan» qosıǵında ózi jasap turǵan dáwirdegi siyasıy tutımǵa qarsı poziсiyada turadı, shayırdıń jaqsı patsha tuwralı xalıqlıq idealǵa súyengen pikirleri beriledi.
:sh aǵash tur keń maydanda, Ornalasıp qızıl qanǵa,
Qıyılıp hám shıbın janda,
Turǵanların umıtpaspan.
Qosıqta lirikalıq qaharmannıń jaqsı patsha, ádalatlı turmıs
tuwralı oylarınıń, ármanlarınıń, úmitleriniń kúl-talqan bolıp qıyraǵanın kóremiz. Xiywadaǵı jawızlıq kórinisler Kúnxojanıń gumanistlik kóz qaraslarına sáykes kelmeydi. Sonlıqtan ol mámleketlik tártiplerdi jetilistiriwge, xalıq turmısın jaqsılawǵa juwapker e l basshısınıń unamsız obrazın publiсistikanıń áshkaralawshı usılı menen jaratadı.
Qaraqalpaq shayırlarınıń bir qatar qosıqlarında ocherkizmnen
tısqarı kórkem publiсistikalıq oy-pikirler beriledi. Shayırlar
turmıstıń hár qıylı tarawları, adamnıń jámiyettegi ornı, onıń táǵdiri haqqında óz qosıqlarında oy-pikirler júritedi, olardı
kópshilikke túsinikli e tip kórkem publiсistika usılı menen
beredi. Álbette, adamnıń jeke táǵdiri, jeke baxıtı shayırlardı mudamı oylandırıp kelgen ótkir máselelerden. Berdaqtıń «Dúnyaǵa shıqqan soń baqtıń ashılsa» yamasa Ájiniyazdıń «Shad bolıp dáwran
súriwge, |
Ájiniyazǵa |
zaman |
kerek» |
degen tilek-nalıshları bul |
sózimizge |
dálil bola |
aladı. |
Qaraqalpaq |
klassik shayırlarınıń |
túsinigi boyınsha hár bir insannıń basında jeke baqıtı, ırısqınesiybesi bolıwı kerek. Sonda ǵana ol ruwxıy hám materiallıq jaqtan ǵárezsiz bola aladı, ómirden óziniń tiyisli ornın taba aladı. Jeke adamnıń jámiyettegi ornı kóbinese onıń materiallıq jaǵdayı menen belgilenetuǵının ullı shayırlar qıpsalamay ashıq
9ń
aytadı. Shayırlardıń bunday poziсiyaları, oy-pikirleri kóbinese olardıń publiсistikalıq qosıqlarında anıǵıraq kózge taslanadı.
Adamı bendeler malsız bolmasın,
Malsız bolsań jaqınlarıń jat bolar,
Qashar aǵayiniń, bolmas qátereń,
Dos qısınıp, dushpanlarıń shad bolar.á
(Maqtımqulı, «Bolar»).
Malıń bolmasa qolıńda,
Jatar dushpanıń jolıńda,
Doslarıń shıǵıp solıńa,
Hal-jaǵdayıńa qaramas.ǵ
(Berdaq, «Qaramas»).
Adamnıń baqtı tuwralı e ki shayırdıń da pikiri bir jerden shıǵıp tur. XIX ásirde qaraqalpaqlar Orta Aziyadaǵı feodallıq qatnaslar sheńberinde jasadı. Feodallıq jámiyettiń joqarǵı qatlamına tán kúshli individualizm, materiallıq baylıqqa kózsiz umtılıw, ulıwma insaniylıq qásiyetlerden sheginiw usaǵan unamsız qásiyetler ásirler boyı kiyatırǵan patriarxallıq-jámáátlik sanasezimlerdi, dástúrlerdi, tártiplerdi qısıp shıǵara baslaydı, sonday-aq jámáátlik prinсiplerine súyengen shariat tártipleri de jábir kóre baslaydı. Bul mallı-hallı adamnıń materiallıq jaqtan
ázzi aǵayin-tuwǵanlarına járdem beriw usaǵan patriarxallıq-ruwlıq jámiyettiń talapları, jetim-jesirlerge, panasızlarǵa qol sozıw,
ǵamxorlıq e tiw usaǵan shariat tártipleri e di. Bunday gumanistlik tártiplerdiń jábirlengenine Kúnxoja, Ájiniyaz, Berdaq shayırlar ashınadı. Bunday sharayatta hár kim óz baqtı, ırısqı-nesiybesi ushın
á Maqtımqulı. Nókis, «Qaraqalpaqstan», 1984, 89-bet.
ǵ Berdaq. Nókis, 1987, 65-bet.
9ó
tánha ózi gúresiwi kerekligin násiyat e tedi, tek ǵana miynet jolı menen hár kim óz ómirin abadan etiwi kerekligin aytadı:
Basıńda bolmasa baǵıń,
Ayta-ayta talar jaǵıń,
Den sawlıqdur altın taǵıń,
Qıysaysań hesh kim qaramas.
Sawarǵa sawın bolmasa,
Qabıń ǵállege tolmasa,
Bárshesi tayın turmasa,
Tuwısqanıń da qaramas.á
|
|
(Berdaq, ″Qaramas″) |
|
|
||
Bul qosıq qatarlarına tariyxıy-jámiyetlik kóz qaraslardan |
|
|||||
jantassaq, |
joqarıda |
aytqanımızday |
jámiyettiń |
urıwlıq, |
||
tuwısqanlıq belgilerge qaray birlesiw shártleriniń buzılıp, |
|
|||||
materiallıq, ekonomikalıq máplerge qaray jikleniw proсessin |
|
|||||
bayqawǵa boladı. Berdaq jasaǵan XIX ásirdiń e kinshi yarımında |
|
|||||
qaraqalpaqlar turmısında patriarxallıq-urıwlıq qatnaslardıń |
|
|||||
epkini e le de kúshli bolǵanı menen, olar tariyxıy-ekonomikalıq |
|
|||||
hám óndirislik kúshke iye bolıwdan qalǵan e di. Olardıń ornın |
|
|||||
feodallıq bazar |
qatnasıqları |
iyelep alǵan e di. Bunday sharayatta |
|
|||
soсiallıq máselelerdi sheshiwde urıwlıq qatnaslardan góre jeke |
|
|||||
máplerge tiykarlanǵan ekonomikalıq qatnaslar ústemlik etti. Berdaq |
|
|||||
óz zamanlasların hesh kimnen dáme etpey ózleriniń turmısın ózleri |
|
|||||
támiyn e tiwge, solay e |
tip materiallıq hám |
ruwxıy |
tamanlardan |
|
||
ǵárezsiz bolıwǵa shaqıradı. |
|
|
|
|
|
|
Juwmaqlap aytsaq, grajdanlıq |
motivlerge, |
publiсistikalıq |
|
|||
qásiyetlerge |
tiykarlanǵan |
qosıqlar |
XIX |
ásir |
qaraqalpaq |
|
á Berdaq. 64-65-betler.
9ú
poeziyasınıń úlken bir bólegin quraydı. Qaraqalpaq shayırları qosıqtıń bul túrine múráját e tip, onı kúshli janrlıq aǵımǵa aynaldıradı.
XIX ásirdegi publiсistikalıq lirikanıń óz aldına janrlıq
qubılıs bolıp qáliplesiwiniń sebepleri bar. Olar tariyxıy hám mádeniy jaǵdaylar menen baylanıslı. Birinshiden, XIX ásirdegi
Oraylıq Aziya xalıqları ádebiyatında turmıstı realistlik
súwretlewge umtılıw tendenсiyası bayqaladı. Shayırlar ózleriniń qosıqlarında turmıstıń konkret táreplerin, konkret adamlar menen waqıyalardı jırlay otırıp, ózleri jasap turǵan jámiyetlik dúzim, turmıs sharayatları, tariyxıy hám soсiallıq jaǵdaylar tuwralı ótkir
hám ádil pikirler aytıwǵa háreket e tedi. Bunday jaǵdaylardı publiсistikalıq usılda súwretlew kútá qolaylı hám nátiyjeli ekenligi belgili. Ekinshiden, usı atalǵan regionda tariyxıy jaǵdaylarǵa bola qánigelestirilgen jurnalistika e le qáliplespedi.
Sonlıqtan bul regionnıń shayırları jurnalistikaǵa bolǵan jámiyetlik talaptı qanday da bir dárejede qanaatlandırıwǵa háreket etedi. Kóp qosıqlarda sol dáwirdiń, kúnniń ótkir máseleleri keskin qoyıladı, sol kúnniń jaǵdayları real sáwlelendiriledi. Sonlıqtan
bunday baǵdardaǵı qosıqlardı publiсistikalıq |
lirika dep |
||
ataǵanımız maqul boladı. |
Biraq |
joqarıda e |
skertkenimizdey |
publiсistikalıq qosıqlardaǵı |
soсiallıq |
motivler, |
ocherklik |
qásiyetler kórkem-estetikalıq talaplarǵa baǵınǵan halda, yaǵnıy kórkem fantaziya, kórkem obrazlar arqalı beriledi.
Táriyip qosıqlarınıń janrlıq qásiyetleri
Táriyip yamasa maqtaw qosıqları qaraqalpaq poeziyasında keń tarqalǵan janr. Maqtaw janrı dúnya xalıqları ádebiyatlarına tán
9w
kórkem qubılıs. Onıń baslı janrlıq belgileri, qásiyetleri barlıq
ádebiyatlarda derlik bir-birine únlesedi, jaqınlasadı. Maqtaw qosıqları kóterińki stilde jazıladı, óziniń súwretlew obúektin
maqtawǵa baǵdarlap, sol arqalı maqtanısh sezimlerin beredi. Dúnya xalıqları ádebiyatlarında maqtaw qosıqları túrlishe atamalarǵa iye boladı, biraq olar bir estetikalıq zań (kategoriya) talapları, tiykarında jazıladı, yaǵnıy kóterińki estetikalıq sezimler tiykarında dóreydi hám oqıwshılarda usı sezimlerdi oyatıw uqıbına iye boladı. Lirikanıń bul janrı rus hám Evropa ádebiyatlarında oda, parsı-tájik hám ózbek ádebiyatlarında qasida, al qaraqalpaq
ádebiyatında táriyip yamasa taqtaw dep júritiledi.
Degen menen maqtaw janrınıń baslı estetikalıq qásiyetlerine
qaray dúnya ádebiyatlarındaǵı maqtaw qosıqlarınıń hámmesi birdey
dep túsiniwge bolmaydı. Olar milliy kórkemlik, formalıq qásiyetleri boyınsha bir-birinen ajıralıp turadı. Mısalı, oda
menen qasida mazmunlıq qásiyetleri boyınsha bir-birine jaqın bolsa da olardı birdey dep túsiniwge bolmaytuǵının geypara qánigeler e skertedi: «Ayırım jaǵdaylarda oda termini kasida túrinde awdarıladı. Bul e ki termindi pútkilley aralastırıwǵa bolmaydı. Sebebi janr tábiyatındaǵı saltanatpazlıq, maqtaw kibi qásiyetleri
menen oda shıǵıs qasidasına |
jaqın tursa da, strukturası, |
|
uyqasıqları hám basqa da qásiyetleri jaǵınan olar pútkilley |
basqa- |
|
basqa janrlar».á Maqtaw qosıqları |
dúnya ádebiyatında |
kútá e ski |
janrlardan. Áyyemgi Rim ádebiyatında ullı shayır Goraсiy (b.e.sh. I
á.) Rimniń kúsh-kúdiretin, sawlatın hám onıń imperatorı Oktavian Avgusttı maqtap kóp odalar jazǵan. Onıń odaları sońǵılıqta Evropa
ádebiyatı ushın úlgi alatuǵın nusqalar bolıp qalǵan. XVIII-XIX
á Xotamov N., Sarimsaqov B. Adabietshunoslik terminlarining ruscha-uzbekcha izohli luǵati. Toshkent, «?qituvchi», 1979, 213-bet.
9h
ásirlerde rus ádebiyatında M.V.Lomonosovtıń, G.R.Derjavinniń,
A.S.Pushkinniń odaları usı janrdıń barlıq talaplarına juwap beredi. Al Shıǵıs ádebiyatındaǵı maqtaw qosıqları da, yaǵnıy qasidalar da jeke adamdı, ásirese tariyxıy adamlardı, waqıyalardı
dábdebeli túrde maqtaytuǵın, kótermelep jırlaytuǵın qásiyetlerge iye. Ózbek ádebiyatında shayır Sakkakiydiń (XV á.) patsha hám ullı
alım Ulıǵbekti maqtap jazǵan qasidası, Sultan Xusayın Bayqaranıń |
|
||||
Xorasan mámleketiniń taxtına otırıwına baylanıslı Nawayınıń |
|
||||
jazǵan qasidası usı janrdıń jaqsı úlgilerinen bolıp esaplanadı. |
|
||||
|
XIX ásirdegi qaraqalpaq poeziyasında maqtaw janrın kóbinese |
||||
táriyip dep júritken. Qaraqalpaq shayırları atı shıqqan sulıw |
|
||||
qızlardı, e l basqarǵan ataqlı biylerdi, e ldiń namısın qorǵaǵan |
|
||||
batırlardı, kindik qanı tamıp tuwılǵan jerin ózleriniń kóplegen |
|
||||
táriyip qosıqlarında maqtanısh penen jırlap ótken. Mısal retinde |
|
||||
Kúnxojanıń «Jaylawım», Ájiniyazdıń |
«Ellerim bardı», «Bardur», |
|
|||
«Bir |
páriy», |
«Sáwdigim», |
«Sadaǵa», |
«Qırmızı», |
Berdaqtıń |
«Amangeldi», «Ernazar biy», Óteshtiń «Gúlziyba» shıǵarmaların atawǵa boladı.
Ótirikti ıras etip aytpaǵan,
Tuwrı joldan bas ketse de qaytpaǵan,
Námáhrámdi hasla joldas tutpaǵan,
Atı qaraqalpaq ellerim bardı.á
(Ájiniyaz. «Ellerim bardı»)
Shayır óz táriyiplerinde qaraqalpaq e liniń jaqsı jaqların kóterińkilik penen jırlaydı, onıń ruwxıy kamalatqa e risken ulamaların, qaraqalpaqlardıń xalıqlıq xarakterin maqtanısh etedi, bereketli jer-suwların, túrli-túrli ańları menen jemislerin, ádepikramlı hám gózzal qız-jawanların, «óruǵlıday batır jigitlerin,
á Sonda. qǵ-bet.
99
xannan aq pıshaq sawǵa alǵan biylerin, begler begilerin tereń húrmet hám súyiwshilik penen maqtaydı, solar arqalı pútkil qaraqalpaq eliniń atın kóteredi.
Al Ótesh shayırdıń táriyipleri tiykarınan hayal-qızlardıń gózzallıǵın maqtawǵa baǵıshlanǵan. Hayal-qızlarǵa tek úyruwzıgershilik shegerasınan qaraytuǵın orta ásirlik kózqaraslarǵa Ótesh qarsı shıǵadı. Shayır hayal-qızlardı kórkem estetikalıq kózqaraslardan bahalap, olardı gózzallıq, joqarı insanıylıq ideal
sıpatında jırlaydı. Mısalı:
Kúygelek kibi kózleri,
Shiyrinnen sheker sózleri,
Húr kibi báhár júzleri,
Gúlziyba qız gúl yańlıdı.
Kózi nurdan jaralǵanday,
Sóylese miyriń qanǵanday,
Kórmegenler tań qalǵanday,
Láyli-Májnún húr yańlıdı.á
Táriyipte Ótesh shayır sulıw qızdıń qáddi qáwmetin, kórkin,
júris-turısın, aqıl-oyın kókke kóterip maqtaydı. Táriyipte
ashıqlar árman e tetuǵın ideal gózzaldıń obrazı jaratılǵan.
Gózzaldıń portretin jaratıw ushın shayır folklorlıq súwretlewdiń
tayar qáliplerin (klishelerin) mol paydalanadı: kúygelek kózleri, shiyrin-sheker sózler, qası jayday, kirpigi oq, yupqa dodaq, bádeni aq, hawazı sıńǵırlaǵan bulaqtay, beli sımday buralǵan hám t.b.
Sonday-aq Shıǵıs |
poeziyasınıń |
kórkem súwretlew qáliplerin, |
||
dástúrli |
obrazların |
keń paydalanadı. Gúlziyba qız |
óziniń |
|
sulıwlıǵı |
boyınsha |
ápsanawiy |
Zulayxaǵa, Zuhraǵa, |
Láylige, |
á Ótesh. Tańlamaı shıǵarmaları. Nókis. |
«Qaraqalpaqstan», 1978, 46-47-betler. |
á00
Shaxsánemge, Shiyringe, Gulandamǵa, Húrlihaǵa, Qız Minayimge, Qız
Jipekke teńeledi. Bular XIX ásirde qaraqalpaqlar arasında keń tarqalǵan ashıqlıq dástanlarınıń baslı obrazları. «Gúlziyba qız»
táriyipin tallap qaraǵanımızda Ótesh shayırdıń folklorlıq
súwretlew shegerasınan uzaqlap kete almaǵanın kóremiz. Bul sol
dáwirdegi |
qaraqalpaq |
publikasınıń |
(kitap |
oqıwshılarınıń, |
|
tıńlawshılarınıń) kórkem estetikalıq talapları folklorǵa jaqın |
|||||
ekenligin anıq kórsetedi. Folklorlıq súwretlewler Kúnxojanıń, |
|||||
Ájiniyazdıń, Berdaqtıń táriyiplerinde de kóplep qollanıladı. |
|
||||
Táriyip |
qosıqlardı |
qaraqalpaq |
shayırları |
kóp |
jazǵan. |
Nátiyjede táriyipler poeziyada ózleriniń tematikalıq, ideyalıq hám kórkemlik dástúrlerine iye janr bolıp qáliplesken. XIX ásir shayırlarınıń dóretiwshiliginde táriyip janrınıń kúshli rawajlanǵanı sonshelli, onıń kórkemlik dástúrleri XX ásirdiń basında jasaǵan shayırlar Qazı Máwlik, Seyfulǵabit Májiytov, Ayapbergen Muwsaev, olardan sońǵı dáwirlerdiń shayırları Abbaz
Dabılov, Sadıq Nurımbetov, J.Aymurzaev, M.Daribaev, T.Jumamuratov, I.Yusupov, T.Qabulov hám t.b. poeziyasında salmaqlı orındı iyeledi hám burınnan kiyatırǵan táriyip janrınıń jańa dáwirdegi tikkeley dawamı boldı.
XIX ásirdegi qaraqalpaq shayırları Kúnxoja, Berdaq, Ótesh,
ásirese, Ájiniyaz (Ziywar shayır) túrkiy (eski ózbek) tilindegi qasidalardı jaqsı bilgen, olardıń kórkemlik janrlıq dástúrlerin úyrengen. Biraq olar qasidalardı shıǵıs ádebiyatına tán kórkem forması menen qaraqalpaq ádebiyatına kirgizbegen. XIX ásir qaraqalpaq ádebiyatında biz ǵázzel formasında jazılǵan birde-bir qasidanı ushırata almaymız. Qaraqalpaq shayırları shıǵıs qasidalarınıń bálki tematikasın, mazmunın, estetikalıq qásiyetlerin
ózlestirse de, onıń kórkem formasın e ngizbegen. Bul jaǵday
á0á
qaraqalpaq oqıwshılarınıń kórkem-estetikalıq talǵamlarınıń |
|
|||||||
ózgesheliklerine baylanıslı bolsa kerek. Demek, XIX ásirdegi |
|
|||||||
qaraqalpaq poeziyasındaǵı maqtaw (táriyip) qosıqlarınıń kórkemlik |
|
|||||||
saǵaların tiykarınan |
milliy |
kórkem dástúrlerden |
izlew |
kerek |
|
|||
boladı. |
|
|
|
|
|
|
|
|
Belgili |
alım |
Q.Ayımbetov qaraqalpaq |
táriyip janrınıń |
|
||||
saǵasın awız ádebiyatınan baslanatuǵının aytadı: ″qaraqalpaq awız |
|
|||||||
ádebiyatında bar ayırıqshalıq sóz kúshi menen jurttan ozǵan |
|
|||||||
sheshendi, xalıqtı basqarǵan basshını, bayraqtan ozǵan júyrikti, |
|
|||||||
gúreste jıqqan palwandı, jurttan shıqqan sulıwdı maqtaw burınnan |
|
|||||||
kiyatırǵan dástúr bolǵan.″á |
|
|
|
|
|
|
||
!sirese |
qaharmanlıq |
dástanlarda |
táriyip |
úlgileri |
kóp |
|
||
ushırasadı. Batırdıń kúsh-quwatın, sın-sımbatın arnawlı túrde |
|
|||||||
táriyiplew, onıń jawınger joldası bolǵan atınıń turpatın, |
|
|||||||
júyrikligin, |
|
ájayıp |
qásiyetlerin |
|
táriyiplew, |
batırdıń |
||
qalıńlıǵınıń sulıwlıǵın, aqıl-parasatın, ádep-ikramlılıǵın |
|
|
||||||
táriyiplew jırawlardıń ıqlas penen jırlaytuǵın orınları bolǵan. |
|
|
||||||
Q.Ayımbetov |
maqtaw |
janrınıń |
qásiyetlerin |
|
«Alpamıs», |
|||
«Qoblan», «Qırıq qız» dástanlarınıń mısalında kórsetedi. Ol |
|
|||||||
folklordaǵı táriyiplerdi talqılay otırıp, olardıń kórkemlik, |
|
|
||||||
ideyalıq, tematikalıq dástúrlerin XIX |
ásirde |
hám XX |
ásirdiń |
|
||||
basında jasaǵan qaraqalpaq shayırlarınıń (Ájiniyaz, Ótesh hám t.b.) |
|
|||||||
táriyip qosıqları menen ushlastıradı, olardı xalıq poeziyasındaǵı |
|
|||||||
táriyiplerdiń tikkeley dawam etip kórsetedi. Usınday keń analizden |
|
|||||||
soń izertlewshi mınaday juwmaqqa keledi: «Qaraqalpaq shayırları |
|
|||||||
ótkendegi awız ádebiyatındaǵı maqtaw elementin dawam e tedi, |
||||||||
ádebiyattıń |
maqtaw |
janrın |
óz shıǵarmalarında |
paydalanıp, onı |
|
|||
á Ayımbetov Q. Xalıq danalıǵı. Nókis, |
«Qaraqalpaqstan», 1988, 149-bet. |