
Математика.-7
.pdf
Интгерал по
вычисляется с помощью тригонометрической
подстановки |
|
|
2 |
|
|
2 d sin d |
||
0 |
0 |
|
2
0
R sin t |
|||
R |
2 |
sin |
2 |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
. |
2 |
|
d |
|
sin |
|||
|
|
|||||||
|
|
0 |
|
|
0 |
|
|
|
t |
|
R |
2 |
R |
2 |
sin |
||
|
|
|
|
|
R |
|
R |
|
d |
2 |
2 |
|||
|
|
|
|
||
|
|
0 |
|
|
|
2 |
t |
R cos tdt |
|||
|
|
2 |
d |
|
|
=
=
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
cos |
|
2 |
||||
2 2 |
R |
|||||||
0 |
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8R |
|
2 |
|
t cos |
|
tdt |
||
4 |
sin |
2 |
2 |
|||||
|
|
|
|
|
||||
|
|
0 |
|
|
|
|
|
sin |
2 |
t |
1 |
sin |
2 |
t |
cos tdt |
= |
|||
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
||
|
8R |
4 |
|
|
sin 2t |
|
|
||||
= |
|
|
|
|
|
dt |
= |
||||
|
|
|
|
|
0 |
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2R |
|
2 |
|
2tdt |
4 |
sin |
2 |
||
|
|
|
||
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
cos 4t |
|
|
|
|
2 |
|
||
= 2R |
4 |
|
|
1 |
dt |
|
|
|
|
0 |
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
=
|
|
2 |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
1 dt |
|
cos 4t dt |
|
= 2 R4 |
sin 4t |
|
1 2 R 4 . |
||||||
2R 4 |
|
|
= |
|||||||||||||
|
|
|||||||||||||||
|
|
2 |
|
|
|
|
2 |
|
4 |
8 |
|
2 |
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
0 |
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
0 |
|
|
Ответ. |
1 |
|
2 |
R |
4 |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Задача 6. Вычислить тройной интеграл по 1/8 части шара в 1-м
октанте от функции |
f (x, y, z) xy |
2 |
. |
|
Решение. Строение части шара такое же как в задаче 2. А вот в
функции надо будет выразить всё через |
,, |
по формулам |
сферических координат. |
|
|
|
|
1 |
|
|
|
2 |
2 |
|
|
sin d |
|
|
d |
d sin cos sin sin |
2 |
||
|
|
2 |
|
|
|
0 |
0 |
0 |
|
|
|
=
11

|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
2 |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
d |
d |
5 |
sin |
4 |
sin |
2 |
cos d |
|
|
|
||||||
0 |
0 |
0 |
|
|
|
|
|
|
далее, мы видим, что все
множители зависят только от различных переменных, поэтому можно вынести их в соответствующий интеграл и считать не как вложенные действия, а как произведение.
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
2 |
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
sin |
2 |
cos |
d |
sin |
4 |
d |
5 |
d |
|
|
|
|||||||
0 |
|
|
|
0 |
|
|
0 |
|
|
. Здесь в первом интеграле -
подведение под знак дифференциала, во втором двукратно применим формулу понижения степени, а в третьем всё очевидно, там только степенная функция.
2 sin 2
0
1 |
|
|
|
|
sin |
3 |
|
||
|
||||
3 |
|
|||
|
|
0 |
||
|
|
|
|
|
|
|
2 |
1 cos 2 |
2 |
|
||||
d (sin ) |
|
|
|
|
|
d |
|||||
|
|
|
|||||||||
|
|
|
0 |
|
2 |
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
2 |
1 |
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
2 |
d |
= |
|||||
|
|
4 |
1 cos 2 |
6 |
|||||||
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
1 |
|
|
|
|
|
6 |
|
= |
|
|
|||
|
0 |
|
|
|||||
|
6 |
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
1 |
|
1 |
2 |
|
|
|
|
|
1 2 cos 2 cos |
2 |
2 d |
||||
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|||||
3 |
6 |
|
4 |
0 |
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
=
= |
1 |
|
72 |
||
|
72
1 |
|
|
72 |
||
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|||
1 2 cos 2 |
||||||
0 |
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|||
|
|
sin 2 |
|
|||
|
2 |
2 |
||||
|
0 |
|
|
0 |
||
3 |
|
|
= |
3 |
. |
|
2 |
2 |
288 |
||||
|
|
|
|
1 cos |
4 |
|||
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
2 |
|
|
2 |
|
||||
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
Ответ.
|
|
|
d |
||
|
|
|
1 |
sin |
|
8 |
||
|
||
3 |
||
288 |
=
|
|
|
|
|
4 |
2 |
|
||
|
||||
0 |
|
|||
|
|
|||
|
|
|
|
.
=
1 |
|
|
0 |
|
1 |
0 |
|
|
|
|
|
|
|||
72 |
|
2 |
|
|
2 2 |
|
|
=
12

Практика № 2.
Криволинейные интегралы 1 рода Задача 7. Вычислить криволинейный интеграл 1
радиуса 1, на которой задана скалярная функция
рода по окружности
F (x, y) x |
2 |
. |
|
Физический смысл. Можно представить таким образом: на проволоку, выполненную в виде окружности, напыляют какие-то частицы (тогда плотность вполне может даже обращаться в 0 в некоторых точках, ведь это плотность не самой проволоки, а напылённого вещества).
Решение. Вспомним основные формулы из лекций, для параметрически или явно заданной кривой в плоскости.
(1) |
|
|
|
|
L |
(2) |
|
|
|
|
L |
F dl
F dl
b
a
b
a
F
F
(x(t), y(t)) |
(x (t)) |
2 |
|
|
|
||||
(x, f (x)) |
1 ( f (x)) |
2 |
||
|
( y (t)) |
2 |
dt |
|
||
dx . |
|
|
.
Решим эту задачу двумя способами, и увидим, что бывают ситуации, когда оба способа вполне применимы и уровню по сложности почти одинаковы.
Способ 1. Зададим окружность параметрически и воспользуемсяx cost, y sin t - параметрически заданное
движение по окружности радиуса 1, где
t
[0,2
]
.
При этом x |
|
sin t, y |
|
|
cost . |
|
F |
(x, y) x |
2 |
cos |
2 |
t . |
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
2 |
1 cos 2t |
|
|
|||
Тогда |
cos |
2 |
t |
( sin t) |
2 |
(cos t) |
2 |
dt |
= cos |
2 |
tdt = |
|
dt |
= |
|||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
2 |
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
0 |
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
1 |
|
|
2 |
|
1 |
|
|
|
|
2 |
|
1 |
(2 0) (0 0) = . |
|
|
|
|
||||||||||||
|
t |
|
sin 2t |
|
|
= |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
2 |
|
0 |
2 |
0 |
|
2 |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Способ 2. Зададим окружность явно и воспользуемся первой |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
формулой. В данном случае y |
|
1 x2 , из-за симметрии фигуры |
|||||||||||||||||||||||||||
можно вычислить для верхней полуокружности и удвоить. |
|
|
13

F (x, y) y через через x .
x |
2 |
, не зависит от y , поэтому в ней |
|
|
|||
x . А в общем случае надо ещё и |
F ( |
||
При этом x [ 1,1]. |
|
не нужно пересчитывать x, y(x)) - выразить только
f (x) |
1 x |
2 |
|
f |
2x |
|
|
|
2 |
||
2 |
1 x |
||
|
. Тогда
|
1 |
2 |
|
|
|
|
1 |
x |
2 |
|
1 ( f (x)) |
2 |
dx |
|
|
=
|
1 |
|
|
|
|
x |
2 |
|
1 |
|
|
1 x |
2 |
|
|
x |
2 |
1 |
|
|
1 |
|
|
|
2 x |
2 |
|
1 |
|
2 dx |
= 2 x |
2 |
|
|
|
|
2 dx = 2 x |
2 |
|
|
2 dx |
= |
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
x |
|
1 x |
2 |
x |
|
x |
|||||||||||||||||
|
1 |
|
|
|
1 |
|
1 |
|
|
|
|
1 |
1 |
|
1 |
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
1 |
|
x |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
dx |
. Далее воспользуемся заменой (известной из 2-го |
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
1 |
1 x |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
семестра), с целью устранить корень. |
x sin t dx costdt |
, при |
|
этом, чтобы не появлялся знак модуля, лучше даже свести всё к 1-й четверти, для этого можно воспользоваться тем фактом, что функция
чётная, и записать интеграл так:
Если |
x [0,1] |
то соответственно |
1 |
|
x |
2 |
|
|
||
2 |
|
|
|
|
dx |
||
1 x |
2 |
||||||
1 |
|
||||||
|
|
||||||
t [0, |
|
] . |
|
||||
2 |
|
||||||
|
|
|
|
|
=
1 4
0
x |
2 |
|
|
|
|
1 x |
2 |
|
|
dx
.
1 |
x 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
2 |
|
|
sin 2 t |
|
|
|
|
|
|
|
|
2 sin 2 t |
|
|
|
2 |
||||||||
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
2 |
dx |
= 4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
cos tdt |
|
= 4 |
cos t |
cos tdt = 4 |
sin 2 tdt = |
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
1 x |
|
|
sin |
2 |
|
|
|||||||||||||||||||||
0 |
|
|
0 |
|
1 |
t |
|
|
0 |
|
|
|
0 |
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
2 |
1 cos 2t |
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
4 |
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
= 2 ( |
|
0) (0 0) |
= . |
|||||||||||||||
|
|
|
|
0 |
|
|
sin 2t |
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
dt = 2 t |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
||||
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ответ. . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Задача 8. |
Вычислить массу проволоки, выполненной в виде графика |
||||||||||||||||||||||||||
y |
f (x) ln x , плотность которой |
|
F (x, y) x |
2 |
, где x [1, |
2] . |
|||||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||||||||
Решение. |
Здесь кривая задана явно, так что надо решать по формуле |
||||||||||||||||||||||||||
|
|
b |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
F dl F (x, f (x)) |
|
1 ( f (x)) 2 |
dx . Очевидно, f (x) |
|
, тогда |
||||||||||||||||||||||
|
x |
||||||||||||||||||||||||||
L |
|
a |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
14

2 |
|
|
|
|
|
1 |
|
|
2 |
|
|
|
x |
2 |
|
1 |
|
|
|
||||||
|
x |
2 |
|
1 |
|
= |
|
|
x |
2 |
|
|
|
|
|
= |
|||||||||
|
2 dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|||||||||||||||
|
x |
|
|
|
|
|
x |
2 |
|
||||||||||||||||
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
1 |
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
x |
2 |
1 |
2xdx |
= |
|
|
x |
2 |
|
|
1 d (x |
2 |
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
2 |
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
1 |
3 |
|
3 2 |
2 |
= |
3 |
2 |
|
2 . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
3 |
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Ответ. |
|
3 |
2 |
|
2 . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
x |
1 |
|
1) |
x 2
=1 2
2 3
1 dx
x 2
=
13 2 = 1
Задача 9. Найти линии (спирали) вx cost, y sin t,
криволинейный интеграл 1-го рода по винтовой пространстве, заданной параметрически:
z t , рассматривая 1 виток, т.е. t [0,2 ] ,
если скалярная функция |
F (x, y, z) 2z x |
2 |
|
|
Решение. Нужно воспользоваться формулой
y |
2 |
. |
|
для 3-мерного случая:
b |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
F (x(t), y(t), z(t)) |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
2 |
dt . |
|
|
|
|
||||||
|
(x (t)) |
|
( y (t)) |
|
(z (t)) |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
a |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Вычислим производные: x sin t, y cost, z 1 . |
|
|
||||||||||||||||||||||||||
В функции |
F |
|
нужно все переменные полностью выразить через |
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
2 |
2t cos |
|
|
|
|
|
|
|
t |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
Получаем: |
|
2 |
t sin |
2 |
( sin t) |
2 |
(cos t) |
2 |
1 |
2 |
= |
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
dt |
||||||||||||||||||||||
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
2 |
|
|
2 4 |
|
2 . |
|
|
|
|
||||
2t 1 |
|
2dt |
|
= |
|
|
|
2 |
t |
|
|
2 |
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
2 t |
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 4 |
|
|
2 . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
Ответ. |
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
t
.
15

Поверхностные интегралы 1 рода
|
|
|
|
|
|
2 |
Формула из теории: |
|
F dS |
|
F (x, y, f (x, y)) |
|
|
|
|
1 f x |
||||
|
S |
|
D |
|
|
|
f |
|
|
2 |
|
y |
dxdy
.
Задача 10. Найти поверхностный интеграл 1-го рода от скалярной функции F (x, y, z) xyz по треугольнику с вершинами (1,0,0), (0,1,0)
и (0,0,1).
Решение. Во-первых, нужно получить явное уравнение плоскости, в которой расположен треугольник. Пусть z kx my c . Подставим
точку (0,0,1), получим |
c 1. |
Подставим (1,0,0), получим Подставим (0,1,0), получим Итак, уравнение плоскости:
0 k 0 0 z f
(x
0 1, откуда
m 1, откуда , y) 1 x y
k 1.
m 1.
.
Тогда |
|
1 |
, |
|
1. |
f x |
f y |
F (x, y, f (x, y)) |
1 f x |
|
f y |
|
dxdy = |
xy(1 x y) |
3dxdy , где |
|
|
2 |
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
D |
|
|
|
|
|
D |
|
- проекция исходного треугольника на плоскость, т.е. треугольник с вершинами (0,0), (1,0) и (0,1) в плоскости, ограниченный сверху
линией |
y 1 x . |
D
Расстановка пределов в таком двойном интеграле была подробно изучена в прошлом семестре:
1 1 x
3 dx xy(1 x
0 0
|
1 |
|
y |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||
3 dx x(1 |
x) |
|
|
|
2 |
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
1 x |
|
|
||
|
y)dy = |
|
3 |
|
dx |
|
(x(1 x) y xy |
2 |
)dy |
||||
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
0 |
|
|
|
|
1 x |
|
y |
3 |
|
|
1 x |
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
0 |
|
|
0 |
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
=
16

1 |
1 |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
x) |
3 |
dx |
|||
3 |
|
x(1 |
|
||||
0 |
2 |
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
=
3 |
1 |
|
|
|
x(1 x) |
3 |
dx |
||
|
||||
6 |
|
|||
0 |
|
|
||
|
|
|
. Далее, чтобы уменьшить
количество арифметических действий при раскрытии скобок, можно сделать замену
t 1
|
t |
3 |
1 |
|
|
6 |
0 |
|
x
3
, при этом получим |
|
3 |
||||||||||
|
6 |
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dt |
|
3 |
t |
4 |
|
t |
5 |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
||||||||
t |
4 |
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6 |
|
4 |
5 |
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
(1 t)t |
3 |
( dt) |
|
|
|||
1 |
|
|
|
= |
3 |
. |
|
120 |
|
||
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|||
= |
|
(1 t)t 3dt |
= |
||||
6 |
|
||||||
|
0 |
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
||
Ответ. |
3 |
. |
|
||||
120 |
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
Задача 10. Найти поверхностный интеграл 1-го рода от скалярной
функции F (x, y, z) x y 3z |
по полусфере радиуса 3 в верхней |
||||||||||||||||
полуплоскости. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Решение. Уравнение сферы |
x |
2 |
y |
2 |
z |
2 |
9 |
, тогда явное уравнение |
|||||||||
|
|
|
|||||||||||||||
данной полусферы |
z |
f (x, y) |
|
9 x |
2 |
y |
2 |
, соответственно |
|||||||||
|
|
|
|||||||||||||||
|
2x |
|
|
|
|
|
2 y |
|
|
. |
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
f x |
9 x |
2 |
y |
2 |
, f y |
|
x |
2 |
y |
2 |
|
|
|
||||
2 |
|
2 |
9 |
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
F (x, y, f (x, y)) |
|
|
|
|
|
|
dxdy |
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
1 f x |
f y |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
D |
x y 3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
2 |
|
|
|
|
|
y |
2 |
|
|
|
|
|
||||
9 x |
2 |
y |
2 |
1 |
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
2 |
dxdy = |
|||||||||
|
|
2 |
|
|
|
|
2 |
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
D |
|
|
|
|
|
|
|
9 x |
|
|
y |
|
|
9 x |
|
y |
|
|
|
|
|||||
x y 3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
9 x |
2 |
y |
2 |
|
|
9 |
|
|
|
|
2 |
dxdy |
, где |
|
D |
- проекция этой |
||||||||
|
|
2 |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
9 x |
|
y |
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
D |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
полусферы на плоскость Оху т.е. круг радиуса 3: |
x |
2 |
y |
2 |
9 . |
||||||||||||||||||||
|
|
Разобьём на 2 слагаемых, причём во 2-м корни сокращаются:
17

|
|
x y |
dxdy 9 |
|
dxdy. В первом перейдём к полярным |
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
3 |
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
D |
|
9 x |
y |
2 |
|
|
|
|
D |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
координатам, а во втором интеграл от 1, т.е. это просто площадь |
|
|
||||||||||||||||||||||||
круга. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
x y |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
3 |
|
cos sin |
|
|
|
|||||
|
|
dxdy 9 |
|
dxdy = 3 |
|
d |
|
|
d 9 |
3 |
2 |
|||||||||||||||
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
||||||||||||||
|
D |
|
9 x |
2 |
y |
2 |
|
|
|
|
D |
|
|
|
0 |
|
|
0 |
|
|
9 |
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
2 |
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
= |
3 |
|
(cos sin )d |
|
|
|
|
d 81 |
|
= |
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
0 |
9 |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
3 sin cos |
2 |
3 |
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
= |
|
|
|
|
|
d 81 |
= |
0 81 |
= 81 . |
|
|
|
||||||||||||||
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
9 |
2 |
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
интеграл по получается 0, поэтому в первом слагаемом интеграл по вычислять уже не нужно.
Ответ. 81 .
Криволинейные интегралы 2 рода |
|
||||||
Задача 12. |
|
F x z, y, y z по перемещению |
|||||
Найти работу векторного поля |
|||||||
точки по винтовой линии (спирали), заданной уравнениями |
|||||||
x a cos t, y a sin t, z t , |
t |
|
0, |
|
|
. |
|
|
2 |
|
|||||
|
|
||||||
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
Решение. Требуется вычислить такой интеграл:
b
P(x(t), y(t), z(t)) x (t) Q(x(t), y(t), z(t)) y (t) R(x(t), y(t), z(t)) z (t) dt
a
или его краткий вид:
|
a |
Производные: x |
|
Тогда |
|
b
P dx Q dy
a sin t, y a cos t,
R dz .
z 1
.
18

2
(a cos t 0
Заметим,
t)
что
(a sin |
||
a |
2 |
sin t |
|
t) cos
(
t
a sin t) (a cos t) (a sin t t) dt
присутствует со знаками + и
=
–, сокращается.
2
at sin t a sin t t dt 0
=
2
a t sin tdt 0
2
a sin tdt 0
2
tdt 0
, в первом из них
применим интегрирование по частям: |
|
u t, v |
|
sin t, u |
|
1, v |
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
t |
|
|
|
|
|
|
|
|
||
a |
t cos t |
|
2 |
|
|
|
cos tdt |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
a cos t |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
a |
(0 0) sin t |
a 0 1 |
|
|
|
= a (0 0) (1 0) a |
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
8 |
|
8 |
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Ответ. 2a . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
8 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Вариант этой задачи для t 0,2 |
(домашнее задание). |
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
2 |
|
2 |
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
t 2 2 |
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
t cos t 0 |
|
cos tdt |
|
a cos t 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
a |
|
|
|
|
2 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
= a t cos t |
|
|
|
|
|
|
a cos t |
|
|
|
t |
2 |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
2 |
|
|
|
|
2 |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
sin t |
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
0 |
0 |
0 |
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
a (2 0) (0 0) a 1 1 |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
2 |
|
|
|
|
= 2 a 2 2 . |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
=
cos t .
|
|
|
2 |
2a |
8 |
|
.
Практика № 3. |
|
|
|
|||||
Задача 13. |
2x2 |
y, x y 2 по перемещению |
||||||
Найти работу векторного поля |
|
|||||||
F |
||||||||
точки по участку параболы y x |
2 |
, где |
x 0,1 . |
|||||
|
||||||||
Решение. Здесь используем формулу для явно заданной кривой: |
||||||||
|
|
|
|
b |
|
|
|
|
|
|
, dl |
|
P(x, f (x)) Q(x, f (x)) f (x) dx . |
||||
F |
|
|||||||
L |
|
|
|
a |
|
|
|
19

Все
надо
y , которые встречаются в записи компонент векторного поля, |
|||||
выразить в виде x |
2 |
. Очевидно также, что |
f |
|
2x Итак: |
|
|||||
|
|
1 |
2x |
|
|
||
|
2 |
||||
|
|
|
|
||
0 |
|
|
|
|
|
5 |
|
1 |
= |
||
3 |
3 |
||||
|
|
Ответ.
x |
2 |
|
|
||
4 |
||
3 |
||
4 |
. |
|
3 |
||
|
) (x x |
4 |
) 2x dx |
|
.
|
1 |
= |
|
|
|
|
0 |
5x |
2 |
2x |
5 |
dx |
|
|
=
5 |
|
1 |
|
2 |
|
1 |
|
x |
3 |
|
x |
6 |
|||
|
|
||||||
3 |
|
6 |
|
||||
|
0 |
|
|
0 |
|||
|
|
|
|
|
=
Задача 13-А (домашняя аналогичная № 13).
Найти работу векторного поля |
F x |
2 |
y |
2 |
, x |
2 |
y |
2 |
по перемещению |
||||
|
|
|
|
|
|||||||||
точки по участку кубической параболы |
y x |
3 |
, где |
x 0,1 . |
|||||||||
|
|
||||||||||||
Ответ. |
118 |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
105 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Задача 14. |
|
Найти работу векторного поля F 2x 3y, x 2 y по перемещению |
|
точки по половине эллипса, заданного параметрически: |
|
x 3cost, y 5sin t , |
x 0, . |
Решение. Здесь используем формулу для параметрически заданной
кривой:
F , dl
b P(x(t), y(t)) x (t) Q(x(t), y(t))
y (t) dt
.
L |
a |
|
|
|
|
|
|
При этом учитываем, что x |
|
3sin t, y |
|
5cost . При этом все |
x |
и |
|
|
|
||||||
y , которые встречаются в записи компонент векторного поля, надо |
|||||||
выразить в виде x 3cost, y 5sin t . |
|
|
|
|
20