38.Нанодәрілер мен наномедициина жөнінде не білесіз?

Наномедицинаның  қолдану аясы:

1) Адамның өмірін ұзартуға кедергі жасайтын аурулардың алдын алу және диагностиканың  жаңа нанотехнологиялық  әдістерін нақты тіжіриебиеде зерттеу.

2) Умозрителді құрылмның жалғасуы.Оның мақсаты адамның ағзасын аурулардан қорғау және оны емдеу.

Нанобөлшектер  медицинада.

Бұл ғылым саласындағы тәжіриебиелік жұмыстардың негізгі бағыты наноөлшемді бөлшектерді кең қолдану. Нанобөлшектердің орташа өлшемі ~20-30 нм, сондықтан олар адамның қанына еңгізіліп ең жіңішке капилярлардан оңай өтеді

NCD системасы (Nanorobot Control Design). 

Қазіргі уақыттағы наноэлектромеханикалық құрылғылар бұл мүмкіндіктері жоғары нанороботтардың прототиптері. Оларды әртүрлі ауруларды емдеуге қолданады. Нанороботтардың өздері – өлшемдері молекуламен бірдей машиналар. Олар орын ауыстыруға, өндеуге  берілген программаларды орындауға және ақпараттар тасымалдауға негізделген. Адриано Кавалькантидің басшылығымен ғалымдар жақында нанороботтарды зерттеуге үш өлшемді жүйені бүкіл әлемге қарастыруға ұсынды. Осы арқылы олар артериалды  тамырларда вертуалды биомолекулалармен байланысын және олардың әрекеттерін бақылауға мүмкіндік алды. Бұл жүйені NCD (Nanorobot Control Design) деп атады.бұны медицина саласындағы ревалюциялық жаңалық деп айтуға болады. Берілген жүйе адам  ағзасында  нанороботтардың  жұмыс істеу  процестерін визуализациялауға мүмкіндік береді.

Ісікті емдеу. Нанобөлшектер дәрілерді жасушаларға жеткізуге арналған мінсіз әдіс. Жаңа технологиялардың арқасында нанобөлшектер әртүрлі ауруларды емдеуге  арналған ең көп тараған дәрілердің бірі. 2007 жылғы зерттеулер бойынша ісікті емдеуге плазмондардың қасиеттерін қолдануға болады. Кровотокқа енгізілген наносфералар тез өсетін ісіктерде концентрленеді.

Инфрақызыл лазерінің жарығы  тері арқылы өтіп, электрондардың резонансты тербелістерін тудыру арқылы  наносфераларды қыздырады.  Жоғары температура ісік жасушаларын өлтіреді, ал айналасындағы сау жасушалар зақымданбайды.

Алтынның нанобөлшектері медицинада кеңінен қолданылады, алтынның кеңістіктегі формасы сфера тәріздес болса олар өздігінен жасуша құрастыру қабілеті болғандықтан, адам организмде зақымданған(рак немесе қатерлі ауырулар) не белгілі бір ауырудың кесірінен жойылған клетканы қайта қалпына келтіру қабілеті бар. ал егер сызықты өздігінен жинақталу, түзілу болса онда олар дәріні тасымалдаушы, тек зақымданған клеткаларға ғана керекті дәріні, белокты, амин қышқылдарын тасымалдап және емдік қасиетін көрсетеді.

Күмістің нанобөлшектері медицинада заласыздандыру қызметін атқарады. Декаэдрлі және икосаэдрлі күміс нанобөлшектері 98% Ag⁺ тұрады сондықтан ол өте белсенді. Организмге түсу кезінде қауіпті аурулардың жасушаларын заласыздандырып организмнен шығару қызметін атқарады.

39. Нанодисперсті күйдегі заттардың уыттылығы жөнінде түсініктеме беріңіз.

Қазіргі таңда дүниежүзі нанотехнологияның, яғни өлшемі 100нм болатын материалдар мен заттарды алуға және қолдануға бағытталған технологияның қарқынды дамуына көңіл аударуда. Нанотехнологияны қолдану арқылы алынған материалдар химиялық өндірістің микроэлектроника, энергетика, оптика, құрылыс, ғылыми зерттеу, бақылау және қоршаған ортаны қорғау салаларында қолданылады. Наноматериалдардың ерекше қасиеттері және олардың биологиялық белсенділігі дәрілік препараттар мен вакциналарды адрестік тасымалдауда, кардиологиялық, онкологиялық және басқа да аурулармен күресуде, гендік және молекулярлы инженерия мақсатындағы инфекцияларда, қоршаған орта сапасын жақсартуда, парфюмерлі – косметикада, тамақ өндірісі және басқа да салаларда қолданылуы мүмкін. Қазіргі таңда дүниежүзінде наноматериалдардың таралуы және өндіріс көлемі қарқынды дамуда. Нанотехнологияны қолдану барысында алынған өнімді сатудың жалпы көлемін болжаммен 2015 жылға қарай 10 триллион АҚШ долларына көтеру керек. Ресей Федерациясында наноматериалдар кейбір түрлерінің өндірісі тез дамуда. Медицина, тұрмыстық және тамақтануда қолдану тағайындалмаса да, өндірісті қосқандағы наноматериалдың қолданылуы және таралуының толық цикл айналымы қоршаған ортаға және адам организміне енеді. Осыларға байланысты адамның әртүрлі наноматериалдарға қатысты экспозиция деңгейі жақын уақытта жоғарылай түседі. Наноиндустрияның дамуы екі бағытты бастаманы көрсетеді, яғни қауіпсіздік түсінігіне қатысты «ішкі және сыртқы қауіптен мемлекеттің, қоғамның және тұлғаның өмірлік маңызды қызығушылықтарын қорғау жағдайы»; -наноқауіптің туындау себептерін анализдеу; -қауіпсіздікті қамтамасыз ету жүйесін құру үшін нанотехнология және наноматериалдарды қолдану; Наноқауіп пайда болатын негізгі себептер: -нанобөлшектердің кіші геометриялық өлшемі, олардың жоғары ену қабілеті, адамда, жануарлар мен өсімдіктерде эволюциялық қарсы әсер ететін қорғау механизмі жоқ болғанда реакциялық және адсорбциялық белсенділігі; -нанобөлшектер мен наножиынтықтардың құрылымы мен құрамының көптүрлілігі және олардың идентификациясы мен сандық сипаттамасының күрделілігі; -механизм туралы сенімді ақпараттың болмауынан объекттің органикалық (соның ішінде тірі) және органикалық емес табиғатының жасанды интеграциясына негізделген конвергентті жүйені қалыптастыратын пәнаралық зерттеудің дамуы;