27. Радиобелсенді заттар қоршаған ортаға шыққан кездегі халықтың іс-әрекеті

Аммиактың ауаға тарағаны туралы хабар болғанда өзініз тұратын үйіңіздің не жұмыс бөлмеңіздің есік-терезесін, саңылауларды ылғал матамен, мақтамен тығыздап жабу керек, газ, электр жүйелерін тез ажырату қажет.

Өндірісте арнайы противогаздарды пайдаланады.

Аммиактың буымен уланған адамды ол жерден тез алып шығып, оған cipкe қышқылының epiтіндісін немесе судың жылы буын иіскету керек. Зақымданған жерді химиялық пакетіндегі ерітіндімен сүртеді немесе сабынды сумен жақсылап жуады.

Арнайы АИ-2 дәрі-дәрмек қобдишасындағы дәріні ішу керек.

Химиялық зақымданған аймақтан шыққаннан кейін толықтай не жартылай санитарлық тазалықтан өту керек.

Аммиак төгілген кезде (ол ауадан жеңіл) тез буланып жоғары көтеріледі, яғни төмен жерлерді таңдау қажет.

Ферроцин препараты радиоизотопты цезий мен рубидийді адам организмінен шығаруға арналып шығарылған. Бұл ұнтақ қою көк түсті болып келеді, оның иісі мен дәмі жоқ. Оны ішкенде ол организмдегі изотоптарды бір жаққа жинап, оның организмінен шығарылуын қамтамасыз етеді. Препарат алғашқы медициналық көмек көрсетуде және одан ары емдеу барысында стационарларда қолданылады. Оны суспенция ретінде 1 г жарты стакан суға күніне 2-3 рет 5-10 күн аралығында қабылдайды. Профилактика ретінде 1 г жарты стакан суға күніне 1 рет қабылданады. Феррацин негізінде көптеген жоғары әсерлі сүтті радиация тазартуға арналған сүзбелер шығарылған. Мұндай сүзбелерді пайдалану организмге цезий радионуклидтерімен рубидийдің қауіпінен қорғайды. Барий радиоизотоптары жинақталып, ас қорыту мүшеден идсобар күкірт қышқылды барий препараттарымен сорылады. Бұл ақ түсті ұнтақ оның иісі және дәмі болмайды. Бұл препарат емдеуде және маман көзқарасымен жедел жәрдем негізінде де қолданылады. Оны қою ақ айран тәрізді күйде ішеді. Ол жарты стакан сумен 25 г ұнтақтан тұрады.

27. Дезактивация түсінігін сипаттаңыз.

Дезактивация — әскерлерді радиоактивтік заттардың әсерінен (зақымынан) сактау максатымен каружарақтан, киім-кешектен, азық-түліктен, судан, корғаныс бекіністерінен және т.б. уланған объектілерден радиоактивті заттарды кетіріп, кауіпсіздік дәрежеге жеткізу. Дезактивация механикалық және химиялық тәсілмен жүргізіледі. Механикалық тәсілмен дезактивациялау уланған аудандарда немесе одан жаңа ғана тыққан бөлімдердің өзінде жүргізіледі. Бұл жағдайда уланған объектілердегі әскерлер болатын жерлердегі радиоактивтік заттар жойылады, ал кару-жарақ түгелдей дезактивацияланады. Механикалық тәсіл мынадай жоддармен жүргізіледі: уланған қару-жарак пен әскери техниканы жуу немесе сүрту, уланған бөлшектерді дезактивациялаушы затқа малынған шүберектермен, кендірмен сүрту, уланған киім-кешекті қағу, щеткамен тазалау, уланған жердің, қардын, азык-түліктің бет жағын алып тастау және т.б. Химиялық тәсіл толық дезактивация жүргізгенде колданылады. Бұл тәсіл закымданған жерлердегі радиоактивті заттардын қауіптілігін жояды. Дезактивациялауға СФ-2 немесе СФ-24 ұнтақтарының судагы ерітінділері қолданылады. Толық дезактивация тек қана уланбаған аудандарда бөлімшелердің өзінде немесе арнаулы пункттерде лауазымы үлкен командирдің үйғаруымен ұрыс аякталған соң немесе ұрыс толастаған кезде жүргізіледі. Дезактивациялаушы заттар материалдар мен техникалық құралдар болып екі топка бөлінеді. Материалдарға: су, топырақ, құм, дезактивациялаушы ерітінділер, құрамында жугыш касиеті бар заттар, ерітінділер және т.б. жатады. Дезактивациялаушы техникалық құралдарға автодегазадия машиналары, автоматты су құйғыш станциялар, грейдерлер, бульдозерлер, қар тазалағыш, өрт сөндіргіш машиналар, ауыл шаруашылығындағы соқалар, тырмалар және т.б. жатады.

Толық дезактивация (Полная дезактивация) — зақымданған қаружарақты, ұрыс техникасы мен езге де объектілерді радиоактивтік заттардан тазарту. Қару-жарак, ұрыс техникасы мен кәлік құралдарын толық дезактивацияды оңайлату және дезактивация ерітінділерін үнемдеу үшін алдымен балшықтан, кәю жаққыштардан тазарту керек. Толық дезактивация әскерлер ұрыс міндеттерін орындап болғаннан кейін арнайы тазалау орындарында немесе тікелей бөлімшелерде табельдік және қол астындағы құралдарды пайдалана отырып жүргізіледі.