Елдің ішкі саяси мәдени жағдайы

Мақсаты: Қазақстан Республикасының ішкі саяси -мәдени жағдайын қарастыру.

1. Қазақ ССР мемлекеттік егемендігі декларациясын жариялау

2. Президенттік бүкілхалықтық сайлау

3. Н.Ә. Назарбаева Қазақстанның бірінші президенті

4. Қазақстан Республикасының құрылуы

Тәуелсіздігіміздің бастауы болған, егемендігіміз туралы Декларациядан кейін 1990 жылдың 25 қазаны — Республика күні болып жарияланды. Бүл қүжатта Қазақстанның егемендігі, оның аумағында ешкімнің қол сүқпайтындығы, ондағы жер үсті мен жер асты байлығы Қазаңстанның қүндылығы болып саналатындығы тайға таңба басқандай етіп жазылды.

Қазақстан Республикасы- егеменді тәуелсіз мемлекет. Оның өз тәуелсіздігіне қол жеткізген күні 1991 жылғы 16 желтоқсан. 1991 жылы 10 желтоқсанда Қазақ КСР-нің атауы Қазақстан Республикасы болып өзгертілді. Қазақ халқының тынымсыз күресінің арқасында тәуелсіздік жолындағы күресі жүзеге асты. Сонымен 16 желтоқсанда «Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі« туралы конституциялық заңы қабылданып, салтанатты түрде жарияланды. 7 тарау 18 баптан түратын бүл заңның 1 бабында былай жазылған: «Қазақстан Республикасы-тәуелсіз, демократиялық және қүқықтық мемлекет. Ол өз территориясында өкімет билігін толық иеленді, өзінің сыртқы және ішкі саясатын дербес белгілеп жүргізеді« делінген. Осы заң бойынша өкімет билігіне өзгерістер енгізілді.Заң шығарушы, атқарушы және сот билігі болып бекітілді. Халақ атынан сөйлеу билігі Президент билігіне берілді.

1991 Жылы 1 желтоқсанда н.Назарбаев бүкілхалықтық дауыс беру арқылы түңғыш Президентіміз болып сайланды.

Тәуелсіздік тарихында 1992 жылдың өзіндік ерекшелігі бар. Бүл жыл елдік үшін де, ел үшін де айрықша сынақ жылы болды.

Бүл жылы қазақтың өзгелермен терезесі тең, керегесі кең мемлекет қүруға қабілеттілігі сынға түсті.

Бүл жылы Дүние жүзі қазақтарының түңғыш қүрылтайы өтті. Оның идеясын Президентіміз Түркияға барған сапарында айтқан болатын Осы Қүрылтайда бүкіл әлемдегі қазақ атаулы жиналып, көк тудың астында бас қосқан еді. Құрылтайға қатысушылар Елбасына ыстық ықыласын жеткізді. Осы Қүрылтайдан кейін Қазақстанды мекен еткен барша үлттар мен үлыстардың басын қосып, береке-бірлікке бастайтын форум өткізу қажеттілігі туды. Бүл форум тамыры тереңге тартылған достық пен туысқандық дәстүрлерге негізделе беретініне сенім туғызды.

Қазақстанның көршілес елдермен мәдени, саяси, әлеуметтік және экономикалық даму процестері сонау ерте кезеңдерден бір-біріне ықпалдаса отырып ұқсас дамыды. Дегенмен қазіргі таңда даму ерекшеліктері байқала түсуде. Жақын және алыс шет елдер деген ұғымның интеграциялық байланыстарда маңыздылығынан айрылуда. Әрине, бұл елдер бәсекелесте, қарсыласта болды, әр түрлі саясат пен идеологияның ықпалына түсті. Аймақ, өзінің геосаяси жағдайымен әрқашан сыртқы күштерді қызықтырған. Ал, жергілікті халықтың басты мақсаты аймақ тыныштығы мен ұрпақ амандығы. Оған тарих дәлел.

Бүгінгі таңдағы жағдай өткен тенденциялардың қайталамасы десек артық айтқан болмас. Өйткені жаһандану кезеңінде жоспарлы экономикадан қатал нарық ықпалына түскен Қазақстанның жағдайы алңдаушылық тудыруда. Себебі, көршілес елдердегі қарулы қақтығыстар аймағына айналуы да әбден мүмкін. Бұдан шығудың жалғыз-ақ жолы аймақ елдерінің саяси-экономикалық және әлеуметтік ынтымақтастығы, мәдени-рухани құндылықтар мен салт-дәстүр өзегін сақтап қалу, өз тарихын ұмытпай, әлемдік қауымдастықта өз позициясын нақтылау. Ол үшін әрине экономикалық тоқтаусыз даму мен саяси тұрақтылық әрқашан қажет. Қазіргі таңдағы еліміздің қаржы-экононмикалық дамуына басқа мемлекеттер қызыға да, қызғана да қарайды десек артық айтқанымыз болмас.

Экономикалық жүйелерді қоғам мен экономикалық объективті нәтижесі ретінде пайда болады және өзгеріп отырады. Жасанды түрде құрылған экономикалық жүйелер ақырында өндірісті күштер және ресурсты базалармен қарама-қайшылыққа түсіп, нәтижесінде құрып кетеді. Дәл осындай жағдай дамуда объективті тенденциялар мен ұлттық ерекшеліктерді ескермеген жағдайда қайталанады, яғни жоғары дамуды қамтамасыз ете алмайды. Нарықтық қатынасты, тауар өндірісі мен кәсіпкерлік әрекеттерді сынау социализмнің негативті негізгі экономикалық факторлары болып табылады.

Қазақстанда кейінгі онжылдықта қоғамды трансформациялау мен ұлттық шаруашылықты әлемдік экономикамен интеграциялау, тәуелсіз мемлекетті қалыптастыру мен елдің саяси және экономикалық жүйесін негіздеу процесі жүрді. Бұл процеспен қоса адамдардың менталитеттері де өзгерді. Жаңа құндылықтар жүйесі мен жаңа көзқарас қалыптаса бастады.

Бүгінгі таңда аймақ елдері жоғарыда атап өткендей ішкі ресурстар сыртқа шикізат пен жартылай дайын өнімдер шығаруға, дәстүрлі транспорттық қызмет көрсетулер мен туризм және басқа да салалардан пайда табуды маңызды санауда. Дегенмен, әрбір аймақ елі үшін сыртқы қарыз алу мен кредиттер, инвестиция, жаңа технологиялар, нау-хауды тарту мен рационалды қолдану өте қажет болып отыр. Ол үшін нарықтық механизмдердің қызмет атқаруынан, басқарушылық білімнің, менеджмент пен маркетингтік жетістіктері, шаруашылықтағы мемлекеттік реттеу жүйесінің қажеттілігінің құндылығы артып отыр.

Мұнай саласындағы жүргізіліп жатқан іс-шаралардың барлығы әлемдік деңгейдегі саяси ойынға айналып отыр.

Сонымен, Қазақстанның әлемдік қауымдастағы орны: алдыңғы қатарлы геосаяси күштердің негізгі қақтығыс объектісі ретінде анықталып отыр. Түбінде қайсысының осы аймаққа өз басшылығын орнығатынын ешкім кесіп айта алмайды.

Тәуелсіз Қазақстан алдында келесі негізгідей проблемалар тұр. Ішкі саяси проблемалар:

• тек, шикізат өндіруші және нашар дамыған инфрақұрылым;

• либерализация мен мемлекеттік құрылыстағы процестердің әртүрлі бағытта болуы;

• мемлекеттің полиэтникалылығы, елде 131 ұлттар тұрады, қазақ пен орыс ұлты басым. Бұл Қазақстан халқының өзіндік бір сарында дамуына әсерін тигізуде;

• ұлттық идеологияны қалыптастырудағы қиындықтар;

• қазақ бюрократиясының тәуелсіздік алған кезеңдегі мемлекеттік басқаруда тәжірибелерінің жетіспеуі,мемлекеттен гөрі жеке бас пайдаларын жоғары қоюлары;

• демократиялық соттың болмауы;

• тұрғындар арасында мемлекеттік тілге сұраныстың болмауы мен дұрыс білмеуі;

• ішкі рулық немесе діни алауыздықтар мен бөлінушіліктер;

Сыртқы саяси және геосаяси проблемалар:

• транспорттық магистральдардың дұрыс дамымағандығы мен теңіз су жолдарының болмауы;

• қалыпты сыртқы саяси бағыттардың қалыптаспауы