Зерттеу объектілері мен құралдары.

Әр қайсысы цилиндрдің элементарлы қабатын алмастыратын жекелеген RC-звеноларынан тұратын электрлік RC – тізбегіндегі электрлік процесс зерттеледі. Мұндай ұзын RC – тізбек цилиндрдегі жылу тасымалдаудың станционарлық емес процесінің электрлік моделі болып табылады.

Электрлік модел Multisim электрондық ортасында жинақталады. Цилиндрдің αr үстіңгі қабатына газдың, жылу бергіштігін моделдейтін RC – тізбектің соңына Rr шекаралық кедергі қажет.

RC – моделіне жекелеген параметрлерді беру үшін әрбір топта α температура өткізгіштігінің мәні әртүрлі цилиндрлер қолданылады. Зерттеу кезінде тұрақты кернеудің көзі ретінде өлшемі Ur=l...l0B дейін мәнді қолданады.

RC – моделінің әртүрлі нүктесінде берілген уақыт мезетінде кернеуді өлшеу кіріс кедергісі өте үлкен вольтметрмен жүргізіледі. RC - моделінің шекарасындағы ток күшін өлшеу микроамперметрмен жүргізіледі. Уақыт интервалын өлшеу Jl тумблермен жүргізіледі.

Жұмысқа дайындық

1. Жұмыс бағдарламасымен танысу. Цилиндрдің электрлік орынбасу сұлбаларын зерттеп және электрлік және жылулық процесстер арасындағы аналогияны келтіру.

2. Сынақ протоколына сәйкес жұмыстың формуляр есебін дайындау.

3. Әр топ үшін сынақтан өту протоколына келтірілген жылу процесінің параметрлерін толтырамыз. (кесте1)

4. (9) қатынастағы масштабтық коэффицентті және электрлік моделдің параметрін есептеп, оларды сынақтан өту протоколына енгіземіз. (кесте1):

   • уақыт масштабын (10) қатынастан анықтау

   • температураның масштабын анықтау:KT=(Tr-Tц)/Ur;

   • координат масштабын анықтау: Kιl=δ/n;

   • жылулық ағынның масштабын анықтау: Kq=q/i;

   • (11) қатынастан шекаралық резистордың кедергісін анықтау (11): R_Г=λRn/α_Г R_Д

5. Электрондық вольтметрдің жұмыс істеу принципімен (2 қосымша) және RC – моделіндегі кернеу және токты өлшеу тәсілімен танысу.

6. Жұмыс бағдарламасы бойынша қарастырылған тәжірибені өткізу жоспарын ойластыру.

7. Сынақ протоколына сәйкес жұмыс бойынша формуляр есебін дайындау.

Жұмыс бағдарламасы Тәжірибе жүргізу ретттілігі.

1. Цилиндрдің RC – моделін зерттеу үшін сұлбаға сәйкес жинау керек. (сурет2)

1. - Қыздыру

2. - Теңестіру

Сурет 2

2. Қадам - 25% R_г=lкОм ендіру керек. R_г мәнін 50% дейін «а» пернесімен кішірейтеміз. Ұлғайту мәні – «Shift+a»

Cурет 3

3. Уақыт мезетінде басқарылатын Jl кілтін , екі рет басу арқылы, мынаны ендіреміз:

«Топ»-5ms, «Тоff»-400ms.

Cурет 4

4. Кеңейтілген осциллографтың көрінісін екі рет шертіп ашамыз.

5. Токтың ағынының симуляциялық процесін қосамыз. Конденсатордағы кернеу теңдігі мен зарядтар жіберудің графигі пайда болады.

сурет 5

6. U_ПГ,U_С,U_ПВ кернеулерінің бірдей уақыт аралығындағы сандық мәндерін сырғыманың▼ көмегі арқылы график бойынша анықтаймыз. Өлшеу нәтижелерін 2 кестеге ендіреміз.

7. і_г және i_в токтардың мәндерін өлшеу үшін, сұлбаға V2,V3 ток датчигін қосамыз.

Сурет 6

8. Осциллограф экранындағы график бойынша дәл сол уақыт мезетіндегі і_г және і_в токтарының мәндерін өлшейміз. Өлшеу нәтижелерін 2 кестеге енгіземіз.

Сурет 7

9. Сол уақыт мезетіндегі і_г, i_в және U_ПГ,U_С,U_ПВ ендіру арқылы 3 п. Бастап R_г 50% және R_г 25% істеп, операцияларды қайталаймыз.