4. Төмендегі сөздерге ортақ етістің жұрнақтарын қосыңыз, орыс тіліне аударыңыз, сөйлем құраңыз.

Жуу, тию, жіберу, соғу, санау, әперу, теру, кесу, тесу, апару, бұзу, сұрау, айту, құшақтау, сату, қою, жабу, буу, әңгімелеу, шақыру, жинау, сыпыру, соттау, істеу, шығару, жару, жасау, аудару, тексеру, жақындау, сөйлеу, тарау, есептеу, көру, іздеу.

5. Мына сөйлемдерді оқыңыз. Орыс тіліне аударып ,етістерді түсіндіріңіз.

Серік диванға жатты. – Баланы төсеке жатқызды.

Әкем кітап жазды. – Мұғалім бізге жаттығуды жазғазды.

Қалаға әрең жеттім. – Хатты тез арада жеткіздім.

Мына оырындыққа отыр. – Әжені төрге отырғыз.

Сіз сабағыма қатысыңыз. – Балаларды ойынға қатыстыңыз.

Жерді қаз. – Жерді ініңе қаздыр.

Тез киін. – Қызыңды тез киіндір.

Біз сені екі сағат күттік. – Сен мені күттіріп қойдың ғой!

Мен ұйықтадым. – Баланы ұйықтаттым.

Біз далада ойнадық. – Кішкентай баланы ойнаттық.

Тісіңді тазала! – Бөлмесін өзіне тазалат.

Балалар қарға қуанады. – Әсем әке-шешесін қатты қуантты.

6. Оқып шығып, өздік етістің қандай жұрнақтар арқылы жасалғанын айтыңыз.

1. Ағашқа қонып, қаранып, Түрі жат өгіздің,

Қанатын, жүнін таранып. Сен қайда, ол қайда?

Болмақшы еді мәз-мейрам. Күшенді кеп кіжініп,

2. Ісіндің, кебіндің Келгенше шамасы.

Сонда да не пайда? «Өстім ғой», - деп ісініп.

(Абай)

11. 2. Ғалам және ғасыр

Ырықсыз етіс.

1. Мына сөздерді аударып, сөйлем құраңыз.

Скажи, пиши, найди, копай, открой, ударь, дай, раскрои, почувствуй, вытри, свари, лечи, начинай, читай, делай, закончи.

2. Ырықсыз етіс жұранақтарын қосыңыз, сөйлем құраңыз.

Пісіру, бастау, аяқтау, беру, жазу, қосу, шақыру, жинау, ауру, аудару, жеңу, жуу, ашу, емдеу, қарау, ішу, тыңдау, апару, істеу, есептеу, үтіктеу, тексеру, толтыру, шешу.

3. Қазақ тіліне аударыңыз.

1. Ответы были даны на все вопросы. 2. Все вопросы решены. 3. Текст переведен неправильно. 4. Упражнение было выполнено правильно. 5. Много песен было спето. 6. Много рассказов было прочитано. 7. Лекарство выпито? 8. Сания лечилась у хорошего доктора. 9. Письмо было отправлено в деревню. 10. Собрание началось. 11. Рассматривались очень интересные вопросы. 12. Мы проиграли. 13. Урок окончен. 14. Тетради проверены. 15. Пиалы наполнены. 16. Картошка почищена. 17. Яйцо сварено. 18. Мясо пожарено. 19. Платье сшито. 20. Носки связаны. 21. Салат приготовлен быстро. 22. Эта вещь дана мне. 23. Книга сдана в библиотеку. 24 Об этой проблеме много говорилось. 25. Я записалась в библиотеку.

4. Мәтінді оқып ырықсыз етісте тұраған етістіктерді жазыңыз. Жұрнақтардың астын сызып көрсетіңіз.

Кеше демалыс күні болды. Біз үйде болдық. Қаншама іс істелді! Терезе жуылды, төсеніштер қағылды, заттар жиналды да орындарына қойылды, еден сыпырылды және жуылды. Кір үтіктелді, көйлек тігілді, шұлық тоқылды. Картоп ашылды, қуырылды, салаттар жасалды, ет пісірілді, капуста тұздалды. Бірақ... сабақ оқылмады, баяндама жазылмады, мәтін аударылмады, жазбаша мәтінге сұрақтар қойылмады, сұрақтарға жауап берілмеді, хат жазылмады, ауылға жіберілмеді. Көп іс істелмеді.

5. Етістіктердің қандай етіс түріне жататынын анықтаңыз, сөйлем құраңыздар.

Байлат, қыздыр, сөндір, теріс, таран, қысыл, тиыл, сөгіс, келіс, шешіл, аударыс, тарат, жуын, қоңғыз, бөлгіз, сұран, киін, шашқыз, кетір, қатыр, айтыл, жазыс, теріс, уыс, көбейттір, санатқыз, ілін, өсір, жинат.

6. Сұрақтарға жауап беріп, ортақ етісті атаңыз.