1977 Жылғы Росс үлгісі

Бұл үлгіде менеджердің қаржылық шешімдері арқылы инвесторлардың тәуекелді қабылдау мүмкіндіктері пайымдалған. Ақшалай ағындардың нақты тәуекел деңгейі өзгермеуі мүмкін, бірақ менеджерлер монополисттер секілді болашақ ақша ағыны жайлы ақпарат арқылы болашақтағы даму сигналдарын таңдай алады. Росс үлгісінде сигналдар менеджерлердің көзқарасымен таңдалады. Менеджерлер жұмыстың нәтижесінде компанияның нарықтық бағалауының белгілі бір үлесі ретінде сыйақы алып отырады деп пайымдалады.

Росс үлгісі бір кезең аралығына арналған. М арқылы компания менеджерінің кезең соңындағы сыйақысын белгілейік. Ағымдағы уақытта компания бағалауы V0 тең (кезең басында), ал кезең соңында V-ға тең. f0 және f1 арқылы менджерге кезең басында және кезең соңында тиесілі үлесін белгілейміз. Ағымдағы төлемдер f0V0 құрайды, кезең соңындағы төлемдер компанияның қаржылық жағдайына байланысты болады (компанияның банкротқа ұшырауы немесе ұшырамауы). D – қарыз капиталының номиналды мәні. Кезең соңындағы менеджердің сыйақы мөлшері кезең соңында бағаланған кезең басындағы тұрақты u1074 төлемдеріне және кезең ішіндегі компания қызметінің нәтижесіне төленген төлемдерге байланысты. Яғни, компания банкротқа ұшыраған кезде ең алдымен міндеттемелерін және шығындарын жабуы тиіс. Банкроттық жағдайында менеджердің сыйақысы қалған активтердің мөлшеріне тиесілі. Банкроттық жағдай қарыз капиталын жабу үшін компания активтерінің жетіспеушілігінен пайда болады, яғни V<D. Банкроттық шығындарымен қоса қалған сомманы V­С құрайды, мұндағы С – компанияны банкроттық деп мойындағаннан кейінгі төленетін төлемдер.

Компания үшін дамудың екі нұсқасы бар:

• банкроттық - V<D. Менеджердің сыйақысы мынған тең, M=(1+k)f0V0+f1(V-C), мүндағы k – кезең соңындағы ақша ағынын қайта есептеуге мүмкіндік беретін кезең аралығындағы нарықтық пайыздық мөлшерлеме.

• Қалыпты қызмет етуі - V>D, M=(1+k)f0V0+f1V.

Нарық компанияның болашақтағы дамуын білмегендіктен ағымдағы қарыз капиталының мөлшеріне бағытталады. Қарыз капиталының мөлшері қаржылық жағдайдың тұрақты (яғни А жағдайы, кезең соңында компания бағалауы К) немесе тұрақсыз (Б жағдайы компания бағалаумен Vб) сигналы ретінде болады. Vа>Vб. Болашағы жақсы компанияның жоғары қаржылық тұтқасы сигналды үлгі болып табылады. Мысалы, нарықта инвесторлар қарыз капиталының максималды көлемінде, яғни Б жағдайында банкроттық қаупінен қорықпай тартуға болатынын біледі. (D*) Қиын қаржылық жағдайда тұрған компанияны қарыз капиталының көп мөлшері банкротқа ұшыратады.

Егер компания үлкен көлемде қарыз капиталын тартатын болса (D>D*), нарық компанияны қалыпты жағдайда, яғни А жағдайында деп, немесе компания қарыз каптиалн аз мөлшерде тартса (D<D*), онда нарық компанияны тұрақсыз қаржылық жағдайда, яғни В жағдайында деп қорытынды шығаратыны анық..

Құрылған үлгі инвесторлардың сигналды қабылдауының өзгермеуі шартында жүзеге асады (егер D>D* болса, бұл нарықта А жағдайында деп қабылданады) және менеджерлер қаржылық шешімдерді қабылдау арқылы сигналдарды жіберуі мүмкін.

Кезең соңындағы менеджерлердің сыйақысы ағымдағы жіберген сигналына тәуелді болады. Ол сигнал шын мәнде болуы мүмкін (компанияның қызметі мен болашағы жайлы шын жағдайын көрсететін) немесе жалған мәнді беруі мүмкін. Менеджерлер сыйақысын максималдауға ұмтылады (мах М).

Шындық сигнал D*<D≤V_a-M_a=f₀(1+k)V_a∕(1+k)+f₁V_a

А жағдайы

Жалған сигнал D<D*-M_б=f₀(1+k)V_a∕(1+k)+f₁V_a

А жағдайында сыйақы мөлшерінің максималды мөлшері шындық сигналда орын алады.

Жалған сигнал D*<D≤V_a-M_a=f₀(1+k)V_a∕(1+k)+f₁ (V_б-С)

Б жағдайы

Шындық сигнал D<D*-M_б=f₀(1+k)V_a∕(1+k)+f₁V_б

Шындық сигнал менеджерге мынадай кезде тиімді болады:

f₀V_б+f₁V_б>f₁V_a+f₁(V_б-C) немесе f₀(V_a-V_б)<f₁C

Егер жалған сигналдың шекті пайдасы Va-Vб, яғни менеджердің сыйақы мөлшеріне өлшенген үлесі банкроттық шығындардан төмен болса, шындық сигнал беріледі. Егер менеджердің пайдасы банкроттық шығындардан төмен болса, онда менеджерлер жалған сигнал беруді жөн көреді.