Тәжірибелік қондырғының сипаттамасы
ЭиМ-М-Л3 моноблогы қолданылады, бес декадты кедергі магазині, мәндері белгілі және белгісіз резисторлар (Rx1 и Rx2). Тәжірибелік қондырғының сыртқы бейнесі 3-суретте келтерілген
3-сурет. Тәжірибелік қондырғы
Моноблоктың құрамында:
– тұрақты кернеудің тұрақтандырылған көзі Е (15 В); кернеу көзін көпір тізбегіне қосатын S1 тумблері, қорек көпірінің кернеуінің R1 реттегіш резисторы (қорек көзінің кернеуі 1 ден 15 В-қа дейін өзгереді);
– -5мкА ден 5 мкА-ге токты өлшейтін тілшелі нөлдік гальванометр, балластты R6 резистор, балласты резистордың Кн өшіру батырмасы (гальванометр сезімталдығын арттыру немесе жақсарту).
– реохорда ретінде көп айналымды шкаласы бар сымдық айнымалы резистор (резистор шкаласы 0,00 ден 10,00-ға дейін айналым санын көрсетеді).
–өлшенетін кедергілерді тізбектей және параллель жалғау үшін қажет кедергілер магазиндері және мини модульді сақтап орнату үшін керек диаметрі 4 мм ұяшықтар.
Уитстон көпірі көмегімен өлшеудің электрлік сұлбасы 4-суретте келтірілген
4 Сурет. Уитстон көпірінің сұлбасы.
RЭ – эталондық кедергі (кедергі магазині)
Rх –белгісіз кедергі;
RAD және RDB – кедергілері AD, DB реохордасы отрезков (AD кескіні шкалаға сәйкес; BD кескінін шкаланың максимал санынан 10,0 анықтауға болады. Е – тұрақты кернеу көзі +15 В; Г–гальванометр.
Кедергіні есептеу үшін магазин кедергісі эталон ретінде қолданылады. Сұлбада тілшелі гальванометр қолданылады және оның нолдік қысымы ортасында орналасқан тілше екі жаққа да ығыса алады. Рехорданың орнына өткізгішті көпайналмалы резистор қолданылады.
3. Жұмыстың орындалу тәртібі
1. Моноблокты желіге қосыңыз
2. Кедергісі (777 Ом) белгілі миниблокты RX3 немесе RX4 ұяшығына орнатыңыз
3. Барлық декад магазиндерін нөлдік деңгейге келтіріңіз. RЭ ұяшығына кедергі магазинін қосыңыз.
4. R1кедергісін сол жақ шетіне орнатыңыз.
5. Рехорда тұтқасын (
=5,00
айналым) –ға қойыңыз.
6. S1 тумблерді көпір қорегіне қосыңыз
7. RM магазин кедергісін, гальванометр көрсеткіші нөлдік деңгей көрсететіндей орнатыңыз, ол үшін:
а) декада кедергісі ең жоғарғысынан бастаңыз,
б) декада кедергісі бір мәнге өзгеретіндей жоғарылатыңыз,
в) егер ток гальванометр көрсеткшінде өзгеріп, бірақ таңбасын өзгертпесе, онда декада кедергісін көтере (жоғарылата) беріңіз,
г) ток таңбасы өзгерген кезде, онда магазин кедергісі зерттеліп жатқан өткізгіш кедергісінен үлкен. Сол үшін айырып қосқышты қайтадан орнына қою керек, сосын келесі декада кедергісін келтіруге көшу керек.
д) RM декада кедергісін, гальванометр тілшесі нөлге келгенше орнатыңыз.
е) көпір кедергісін өзгертіңіз (гальванометр тілшесі шкаладан тыс шығып кетпейтіндей, резистор тұтқасын оң жаққа бұрыңыз)
ж) Кн батырмасын басып ұстап тқрыңыз және алдыңғы құсқауларды қайталаңыз.
8. Алынған нәтижелерді 1 кестеге жазыңыз.
9. Шыққан мәндерді белгілі (777 Ом) кедергімен салыстырыңыз. Өлшеудің қателігін бағалаңыз.
10. S1 тумблерімен көпір қорегін өшіріңіз.
11. Мини блок «Кедергісін» белгілі мәнімен (Rx1)-ті Rx3 немесе Rх4 ұяшыққа орнатыңыз.
12. 3–8 пункттерді қайталаңыз.
13. Рехорда тұтқасын өзгертіңіз. ( =4,00 айналым).
14. 3–8 пункттерді қайталаңыз.
15. Рехорда тұтқасын өзгертіңіз ( =6,00 айналым).
16. 3–8 пункттерді қайталаңыз..
17. S1 тумблерімен көпір қорегін өшіріңіз.
18. Кедергісі белгісіз мини блокқа (Rx2 мен Rх1 орнына) Rx3 немесе Rx4 ті орнатыңыз. 12-17 пункттерді қайталаңыз.
19. Кедергісі белгісіз мини блокқа (Rx2 және Rх1) в Установить мини блок «Сопротивление» с неизвестным значением гнезда Rx1 и Rх2 ті орнатыңыз (2 кедергіні тізбектей жалғау). 12-17 пункттерді қайталаңыз.
20. Кедергісі белгісіз мини блокқа (Rx2 және Rх1) Rx3 немесе Rх4 ті орнатыңыз (кедергілерді параллель жалғау). 12-17 пункттерді қайталаңыз.
21. Моноблокты өшіріңіз.
1-кесте
|
N п\п |
|
|
RМ , Ом |
Rx, Ом |
Rxорташа., Ом |
777 Ом |
|
5,00
|
|
|
|
|
Rx1 |
1 |
5.00 |
|
|
|
|
2 |
4.00 |
|
|
|
||
3 |
6,00 |
|
|
|
||
Rx2 |
1 |
5.00 |
|
|
|
|
2 |
4.00 |
|
|
|
||
3 |
6,00 |
|
|
|
||
Rx1 мен Rх2 парал. |
1 |
5.00 |
|
|
|
|
2 |
4.00 |
|
|
|
||
3 |
6,00 |
|
|
|
||
Rx1 мен Rх2 тізбектей |
1 |
5.00 |
|
|
|
|
2 |
4.00 |
|
|
|
||
3 |
6,00 |
|
|
|
,
м