1. Трансляция, құрастыру, TurboDebugger жөндеуіші

2. .Ехе және .Сом түрдес программалар жады мен құрылымы.

1. Төмеңгі деңгей тілдеріне Ассемблер тілі жатады. Өз атауын Ассемблер жүйелі программаның атынан алды. Бұл программа ағымды программаларды машина командаларының кодтарына айналдырады. «Ассемблер» термині assembler (бір бүтінге бөліктерді жинау) ағылшын сөзінен шыққан.

Бастапқы программада немесе бастапқы модульде операторлар бөліктер ретінде қызмет жасайды, ал құрастыру нәтижесі – объект модуль ретіндегі машина командалар тізбегі. Құрастыру процессі ассемблерлеу немесе аудару (трансляция) деп аталады (Сурет 1 қараңыз).

Сурет 1. Бастапқы модуль, Ассемблер және объект модуль арасындағы қатынас

Программаның ағымды текстін дайындауы кез келген текстік редактор арқылы жасалынады. Мысалы, Windows жүйесінің WordPad не Блокнот программаларында ұйыдастыруға болады. Ағымды тексті бар файлдың кеңейтілуі .ASM болуы керек. Келесі әрекет мынадай болады, программаның ағымды текстін машина командаларының кодына айналдыру. Бұл әрекет Ассемблер программасы (TASM 5.0, фирмалық атаулары - Turbo Assembler, Turbo Link және Turbo Debugger) арқылы орындалады. Трансляциядан кейін екі файл құрылады – трансляция листингі және OBJ кеңейтілуімен объекттік файлы. Листинг өзімен қандай-да бір текстік редакторда ағымды программаны оқуға болатын текстік файлды көрсетеді. Транслятор тапқан қателер туралы ақпаратты да өзінде сақтайды.

Листинг элементтерінің трансляциясын байқайық (Сурет 2 қараңыз).

Сурет 2. Программаны аудару (трансляция)

Берілген суреттегі программаны талқылайық. Аssume, segment, ends, end операторлары бар сөйлемдер трансляциядан өтпейді және жады аймағында көрсетілмейді. Олар тек трансляторға қызмет ақпаратын (assume – команданы аудару тәсілі, segment және end – сегменттер шегін, end – ағымды текстті өңдеу әрекетін аяқтау) жіберу үшін қажет.

2. MS-DOS басқарумен орындалатын программалар .СОМ және .ЕХЕ программалық файлдарының біреуіне қатысты болады. Олардың негізгі айырмашылығы - .СОМ программалары бір сегменттен тұрады және бұл сегментте программалық кодтар, мәліметтер және стек орналасады. Ал .ЕХЕ программаларында мәліметтер, стек үшін жеке сегменттер болады. Сонымен, .СОМ типтес программалардың өлшемі - 64 Кбайт, ал .ЕХЕ типтес программалардың өлшемі шектелмеген, себебі, оған программа мен мәліметтердің кез келген сегменттер саны кіреді.

.ЕХЕ программаның құрылымы мен жады

t

PSP

256 Байттар

itle .ЕХЕ типтес программа ЕS,DS--->

text segment ‘Code’

Командалар сегменті

assume CS : text, DS : data CS---> IP

myproc proc

mov AX, data

Мәліметтер сегменті

mov DS, AX

… ; программаның тексті

Стек сегменті

myproc endp SS

text ends

data segment <-SP

… ; мәліметтерді анықтау

data ends

stck segment stack

dw 128 dup(0)

stck ends

end myproc

.COM программаның құрылымы мен жады