2.1.1 Литология-стратиграфикалық кесімнің сипаттамасы

Жүйе (бөлім)	Қатарлар (ярустар)	Байлам (Пачка)	Сипаттамасы
Төртілік жүйе (Q)			Супес,суглинки,құмдар
Борлы жүйе (К)			Құмтастар, аргиллиттер, алевролиттер
Юрстілі жүйе ( J)			Құмтастар,саздылық
Төменгітриастылы бөлім (Т1)			Құмтастар,саздылық
Жоғары пермстілі бөлім (Р2)			Құмтастар ,саздылық, аргиллиттер, алевролиттер
Төменгі пермстілі бөлім (Р1) Орталытастылы көмірлі бөлімше	Кунгурлі (Р1k)		Сульфаттылы-терригенділі түрлері
	Артинділі (Р1ar)	Р1-I	Құмтастар,аргиллиттер өз алдына бөлек гравелиттер және конгломераттар жолақтарымен бірге
		Р1-ІІ
		Р1-ІІІ
	Сакмарлы(Р1s)	Р1-ІV	Құмтастылы–сазды түрлері
	Асселділі (Р1a) Төменгі башқұрттық (С2ab)	Р1-V	Әк тас (известняк) жолақтарымен бірге және сонымен қатар гравийлі-галечниктілі материалдылың қосылып отыруы арқылы
Төменгі тастыл көмірлі бөлімше (С1) Девондылы жүйе (D)	Серпуховтілі (С1s)	КТ-ІІ	Әк тасты (Извенстняктар) сазды жолақтарымен бірге
	Визейілі (С1v)		Әк тастар (Известняктер), доломиттер Карбонаттар сазды жолақты түрлерімен бірге

2.2 Стратиграфиясы

Кеңқияқ кен орнында төменгі пермьнен жоғарғы бордың кампал ярусына дейінгі қабаттың кимасы зерттелген.

1.2- сурет-Қеңқияқ кен орнының құрылымдық картасы

Девон жүйесі (D ) оның өзі Құмсай 4 және 235 және ол 911 230 м сәйкес болып келетін скважиналармен жасырын боып келеді және сонымен қатар жүйе объемінде қарастырылып келеді өйткені бұүдан да көрі әрі қарай мүшелеп алып қарауға мүмкіндік болмай отыр.

Каротажды материал мәліметтері бойынша жасырын кесімді түрі оның өзі карбонаттылы жиынтық арқылы көрініп тұрған болатын арглиттердің сирек кездесетін жолақтары арқылы көрсетілген. Тек түрлері ауытқулы ( аномалды ) түрдегі жоғарғы радио белсенділігімен сипатталады және ауытқулы түрдегі жоғары қарсылықтылығымен көрінеді. Гамма-спекторлы мәліметтеріне сәйкес жоғары радиобелсенділік оның өзі уранның жоғары үлесінің болуына байланысты болады. Осыдан кейін аталмыш қашықтықтағы шөгіндісіне байланысты битуммен тығыздылған саңылаулар немесе сызаттар болуы мүмкін.

Литологиялық шөгінді ашық- сурғылт қоңырлы дақтарымен қоңыр-күңгірт , ақтүстілі ,тығыздылы, сызаттылы органогенноетривтілі әк тастармен танылып отырады.

Таскөмір жүйесі (С) қарастырылатын алаңда онда ол девондылы негізде жататын болады стратиграфикалы келісімінсіз, оның өзі турнейлік жасына орай және орталық бөлімнің төменгі немесе төменгі бөліктері түрлерімен таныстырылып отырған. Басқа орталық және толықтай бөліктері тұтастай шайылып кеткен (шайынды) болып келеді.

Төменгі бөлік (С1) каратождылы материалдың мәліметтеріне қарай және кернасының осы жерде визейлілі және серпуховтылы қатарлар түрлерімен таныстырылған болатын.

Визейлілі қатар- С1v 113, 235, 4 Құмсай скважиналарымен жасырын, болып келеді . Литологиялық шөгінділі оның өзі әк тастар (известняктар) мен доломиттер қайта жолақтануына және соның ішінде аргиллитердің сирек жолақтануымен көрсетіліп отырады. Әк тастар (известняктар) ашық – сұрғылтты , ұсақ кристалдылы, тығызды, кейбір жерлерінде сызаттылы сонымен қатар органикалық қалдықтардың қосылып отыруы арқылы көрінеді .

Қатардың максималдылы шөгіндісі 290 м (скв 235) құрайтын болады.

Серпуховтылы қатар- С1s каротаждылы сипаттамасына және палеонтологиялық мәліметеріне қарай оның өзі үш горизонтқа бөлінетін болады: тарустілі және стешевтілік горизонттар оның өзі төменгі қатарлар асты және противтілі горизонт жоғары қатарлар асты болып келетін. Литологиялық шөгінділі сиректі аргиллиттер жолақтары бар әк тастармен таныстырылған. Әк тастар қоңыр түстілі, қатты, тығызды, кристалдылы микрофауны қалдықтары бар ,сызаттылы және сызаттар кристалымен толтырылған болып келеді. Аргиллиттер қоңыр түстілі ,ашық-қоңыр,массивтілі ,тығызды, қатты болып келеді. 115 скважинасында (инт.4425-4434, 4419-4425 м) кейпінде серпухтылы қатардың остракодтары анықталған болып табылады. Қатардың қалыңдығы 104 және 334 м аралығында тербеліп отырады.

Ортаңғы бөлік (С2) оның өзі тек башқұрттық қатардың төменгі қатар астындағы жағдайында көрсетілген болатын.

Литологиялық шөгінді оның өзі органогенділі –детитовтыфлы, органогенділі –сынықтылы, олитовтылы арасында доломитизировалдылы болып кездесіп отыратын әк тастар (известняктар) түрінде көрсетілген . Әк тастар (известняктар) сынықтардан және тұтастай раковойн фораминифер, брахиопод тұрады. 112 скважинасында 4344-4348 және 4361-4366 аралығында Л.Ахметшина арқылытөменгі башқұрттық жастылы конодонттар көрсетілген болатын.

Шөгіндініңнің қалыңдығы 35 және 117 м аралығында тербеліп отырады.

Пермь жүйе (Р) оның өзі стратиграфиялық келісмінсіз жайғасады шайылған беткі бетінде орталық карбонның және сонымен қатар екі бөлімдер арқылы көрсетілген : төменгі және жоғары болып келетін.

Төменгі бөлік (Р1) құмтастылы- алевролиттілі түрлерінің сынықты байламдарымен (пачкаларымен) таныстырылған оның өзісазбен және аргиллиттермен кезектесіп келіп отыратын. Негізінде сазды аз құм тастылы оның өзі әдетте құмның бойында сақталуы 40 пайызға дейін жетпейтін болып келеді.

Спорово-шаңдылы талдау мен сараптамалар негізінде сонымен қатар литология және каратаждылы сипаттамаларына қарай шөгіндінің осыдан соң асселділі,сакмарлы, артинділі және кунгурлі қатарларға бөлінетін болады.

Асселділі ярус (қатар)- Р1as. Шөгінді карбонның келісімінсіз шекарасына жайғасатын болады оның өзі күрделі литолология жағдайында болады негізігнен құмдылы - сазбен сонымен қатар кезектесіп келіп отыратын жұқа қабаттылы әк тастар және қиыршық тастармен көрсетілген. Құм тастылы тығыздалған және сонымен қатар бойында кальций және биогенділі қазба байлықтар болып келеді. Саз көгілдір, сонымен қатар тығызды болып келеді. Кесімнің төменгі бөлігінде осы саздың скважиналардың көп бөлігінде жоғары көлемдегі гамма-радио белсенділікті аралық байқалатын болады. Пласттың қуаттылығы саздың 30 м шамасында болады. Аталмыш аралық немесе қашықтық саздылы жұқа қабатты әк тастан (известняктан),туфогенділі және кременистілі түрлеріне қарай бөлініп тұратын болады. Шынайы гамма белсенділік шөгінділі аралықтың мөлшері 10-15 микрорентгенді сағатына құрайтын болады. Аралықтың орналасқан орн қисықты каротажда байқалып тұратын болады және сонымен қатар жеңіл анықталып отыратын болады. Аталмыш аралық осы ауданың негізгі басқарушы горизонты болып абылады.

Асселділі шөгінділі қаплыңдығы 64-тен 223,6 м дейін өзгеріп отыратын болады және одан ары қарай шығыс және батыс , оңтүстікті бағытты жақтарымен ұласа отырып және осыдан кейін солтүстікке қарай азая отырады

Сакмарлы қатар –РIs кезектесіп келіп отыратын құмтастылылы линзалары бар түрлерімен және сонымен қатар гравийлі –галечниктілі материал соның ішінде аргиллит жолақтары болып келетін көрінеді. Құм тастылы қоңыр ,сұрғылт-қоңыр орташа және ұсақ дәнділі, тығыз болып келеді. Гроавелит (2-4мм) кварцтылы-креминистілі түрлі болып , қоңыр-сұрғылт түстілі болып келеді, сонымен қатар кальцит түйірі қосылған түрде болады. Таза құм тастылы түрі көптеген жағдайда өзінің құрлымында орташа және ұсақ дәнділі құмды сақтай отырып ал кальций және саз қатырып тастайтын және тығыздайтын материал болып табылады.

100 скважинада (инт. 4437-4441м) және 103 (инт. 4583-4593 м) Л.Таран арқылы споро-пыльцевой жиынтық анықталған болатын яғни сакмарлы жас мөлшеріндегі болып табылатын . Қалыңдығы 56-дан 73 м-ге дейін өлшеніп отырады.

Артиндылы қатар- Р1a ол келісімсіз сакмарлы түрлерінде жайғасатын болады , қатарлар арасындағы шекаралар басты түрде спорово-пыльцевтілі жиынтықтар өзгерістеріне байланысты өзгеріске түсіп отыратын болады. Литологиялық шөгінді негізінен қуаттылы құм тастылы мен алевролиттердің шөгінділерімен таныстырылған ал кейбір жағдайларында бойында гравий және галлкасы бар болатын. Құм тастарда кальций мен саз – цементтационалдылы және қымтағыш, тығызды материал ретінде көрініп отыратын болады.

Артинділі шөгіндінің қалыңдығы жоғары байламдардың (пачкілердің) шайылуына байланысты жүріп отырады және сонымен қатар 248 –ден 444 аралығында тербеліп отырады.

Кунгурлі қатар- Р1k. Көмірлі келісімінсіз шөгінді тұз асты жиынтығында жайғасып орналасады да және соынмен қатар литология бойынша үш горизонтқа бөлінуі мүмкін: яғни сульфаттылы-терригенділі түрлерініңтөменгі жағына , орта бөлігінде - галогенділі түріне және жоғары бөлігінде түрлеріне сульфатттылы –терригенділі қатысты бола отырып .

Төменгі сульфаьтылы-терригенділі байлам түрлері оның өзі ангидридтен ,саздан және алевролиттен тұрады. Орта бөлігінде негізінен түрі құрамында ангидрит болатын ал және сонымен қатар терригенеділі түрлері кейбір уақытта өзара кезектесіп келіп отыратын ал кейде өз алдына бөлек пропластиктер үлкен емес құрып отырады. Жоғары сульфаттылы- терригенділі байлам ( пачка) оның өзі құмтастылы саздан тұрады сонымен қатар ангидриттен және гипстен тұратын болады. Байлам ( пачка) әртүрлі қалыңдықта болады ал кейбірі тұздың қаттты бұрыштарында кесімнен жоғалып кетіп отыратын болады ал байламды бөліктерінде тұздың куполасында шайынды көрсеткішіне байланысты өзгеріп отыратын болады.

Қатардың максималды түрдегі қалыңдығы 3578-ді құрап отырады ал минималдылы қуаттылығы 26 м құрайтын болады.

Жоғарғы бөлігі (Р2). Бұл жерде шөгінді кеңінен таралған болып келеді тұзды куполдардың тікшіл ойық жерлерінде , ал бірігу бөліктерінде олар әдетті тұтастай тұзбен кесілген болып келеді. Литологиялық қызыл түстілі сазбен берілген және онмен қатар аргилттермен және құм тастармен соның ішінде ангдриттердің бағыныштылы жолақтарымен , ұсақтты галечных конгломераттарымен көрсетіліп отырады.

Жоғарығы бөлігінде кесімінде борпылдақ немесе ұлпа құм тастардың пласты таратылған оның өзі 3 омм-ге дейін қарсылықты болып келетін. Құм тасты пластардың қалыңдығы 2-ден 18 м-ге дейінгі аралықта тербеліп тұратын болады.

Кесімнің төменгі бөлігі жоғары карбонаттылығы сазымен таныстырылған және сонымен қатар одан да жоғары қатты құм тастылы пластымен берілген. Бөлімнің қалыңдығы 27 мен 3116 арасында тербеліп отырады.

Триас жүйесі (Т) тек төменгі бөліктермен таныстырылған (Т1) оның өзі бұрыштылы және эрозондылы келісімінсіз жорғары перімділі шөгіндінің әртүрлі байламдарына барып жайғасып орналасады. Сводттылы бөлігінде тұздылы куполасында осы шөгіндінің оның өзі кунгурлі қатардың түрлеріне барып жайғасады. Шөгінді пестротүстілі құмдақтылы–саздылы түрлерінің жиі жолақтануы арқылы көрсетілетін болады.

Юра жүйесі (J) оның өзі терргенділі қалыңдылықпен көрсетілген ал төменгі бөлігінде саздылы құмдардың пластыларытсонымен қатар борпылдақ құмдақтардың үстемдік жасап тұрған уақытта. Саздарда борлы көмірдің сирек жолақтары кездесіп отырады оның өзі өсімдіктілі қадықтардың көмірленуіне келіп енген болғандығына байланысты. Жоғарғы кесімнің бөлігінде саздың жоғарғы карбонаттылы түрі кездеседі.