6. Бақылау сұрақтары (кері байланыс):

1. Ветеринария туралы түсінік..

2. Ветеринарлы препараттардың дәріханалық технологиясы.

Кредит 2.

Дәріс №3.

Тақырыбы: Ішке қабылдауға арналған эмульсия дәрілік форма ретінде. Эмульсия технологиясы.

Мақсаты: Студенттерді Эмульсияның дәрілік формаларымен таныстыру.

Дәріс тезисі:

Эмульсия – гетерогенді жүйе, араласпайтын сұйықтықтардан, ол басқа сұйықтықтарда тамшы формасында таралады, оның 0.1 мм ұлғаяды. Эмульсия ,сонымен қатар термодинамикалық өзгеріп отыратын екі қоспаны сәйкес келмейтін сұйықтықтармен және оларды қосатын элеент –эмульгатормен анықтайды.Бұл компоненнттерді қосу “эмульсификация” деп аталады.

Эмульсия “таралмалы ” саты (іщкі саты немесе бөліну сатысы), дисперсиялық орта (ішкі саты немесе үзіліссіз саты), және эмульгатордан тұрады.Таралған тамшы көлемі негізінен 0.1 ден 10 мм арлығында таралады, ал кейбіреуі 0.01 мм немесе 100 мм таралады.

Эмульсия, сонымен қатар дозировкалау формасы ретінде , сәйкес келмейтін препараттарды дайындауда қолданады. Жалпы қоспа полярды және полярлы емес элементтерден тұрады. Таралу сатысы полярлы емес (май) болса, ал дисперстік орта –полярлы (су) болса,онда эмульсия – май суда (м/с). Таралу сатысында-су, және дисперстік орта-май, онда эмульсия су майда (с/м) болады. Ішке қабылдауға арналған эмульсия типі (с/м), ал сыртқа қабылдауға арналған эмульсия типіне кез –келгенін қолдануға болады. Су майда эмульсиясы суда ерімейді,суды сіңіреді, майлы болады. Керісінше май суда эмульсиясында суда ериді, майлы болмайды, бірақ суды жұтады.

Эмульсия негізгі үш компоненттен тұрады: липидті бөлік, сулы бөлік және эмульгатордан Фармацевтте эульгаторды таңдау мүмкіндігі жоғары болады.

Эмульсия дайындауда энергия қоры қолданылады, механикалық толқын сияқты жоғары дыбысты вибрация, немесе жоғары температура, сұйықтықты бұзу үшін.

Эмульсия қолдан және механикалық әдіс бойынша дайындалады. Дайындау үшін ұнтақтайтын шыны және пестик, мензурка немесе механикалық миксер қолданылады және т.б. Жақсы нәтижеге жету үшін ұнтақтайтын шыны үлкен көлемді болуы керек,себебі ол сұйықтықты кішкентай тамшыларға айналдырады. Континентальді әдіс атақты Клейковиннің құрғақ әдісі сияқты,қысқа уақыт ішінде гидроколлоид пен май тез араласып ,содан кейін белсенді ұнтақ қосылады.Бірден түсірілетін түсірілім дыбысын естіген кезде біріншілік эмульсия пайда болады.Толықтай қалыптасуы үшін эмульсияға ақырындап белсенді ұнтақ пен су қосылады.Май:су:эмульгатор қатынасы біріншілік эмудьсия дайындау үшін - 4:2:1.

Фармацевт эмульсия дайындау көптеген факторларды білуі керек.Бұл факторлар мақсатқа және қызметіне байланысты,белсенді препарат концентрациясына,сұйық өткізуші, препараттың физико- химиялық стабилділігі, консерванттардың, буферлердің, еріткіштердің, эмульгаторлардың, түсі,және иісі.

Эмульгаторлар эмульсия пайда болуы үшін үш түрлі кезеңнен өтуіне әсер етеді: (1) шекті күш түсіруді қысқарту, (2) қатты шекті қабық қалыптастыру, және (3) электрлік екі қабық қалыптастыру.Егер эмульгатор концентрацмясы жеткілікті мөлшерден жоғары болса, қабық араласпайтын сатыда қалыптасуы мүмкін. Бұл қабық тамшыларды қосу үшін механикалық әсер еөрсетеді.Электрлік екі қабық қосылысты инимизирлейді, тамшыларға жақындаған электрлік күш шығара алады.

Сапасын тексеру физикалық белгілерді бақыла арқылы жүргізіледі.Дайын эмульсия көлемі рецептура бойынша бекітілуі тиіс. Бақылау кезінде эмульсия түсі мен тамшы мөлшерінің сипаттамасы көрсетіледі. Керек мөлшердегі тамшыларды микроскоп пен бақылап оны тіркеу қажет. Эмульсия тұтқырлық белгілерге, қосылысы және бактерия өсімі тексерілуі тиіс..

Эмульсияны қаптамаға орау үшін судан қорғайтын тығыз контейнерлер қолданылады.Ішке қабылдауға арналған сұйықтықтар қақпағы ұзын флакондарға құйылады.

Эмульсия бөлме температурасында сақталады.Нұсқаулығында «Жақсылап араластыру керек» деп көсетілуі тиіс.

Суы бар эмульсиялар 14 күн, және салқын жерде сақталуы тиіс.