4.Жәрісті мультимедия түрінде көрсету

негізгі:

1. ГФ СССР X изданиям., Медицина, 1968 г.

2. ГФ СССР X изданиям., Медицина, 1987 гг. , том 1

3. ГФ СССР X изданиям., Медицина, 1987 гг. , том 2

4. Технология лекарственных форм. / Под редакцией Т. С. Кондратьевой.

М. Медицина, 1-й том.

5. Руководство к лабораторным занятиям по аптечной технологии лекарственных форм» (Под редакцией Т. С. Кондратьевой) - М., 1986 г.

6. Тенцова А. И. , Ажгихин И.С. Лекарственная форма и терапевтическая эффективность лекарств. М., Медицина, 1974 г.

7. Сборник законодательных и нормативных актов по фармацевтической деятельности. Алматы- 1998 г. Справочник фармацевтического работника. Полянская Т. И. М.: Феникс, 2004.

8. Приказы и инструктивные письма, нормирующие деятельность аптечных учреждений и фармацевтических предприятий.

Қосымша:

1. Машковский М. Д.-Лекарственные средства. - М.:Медицина, 2000-Изд. 13-е, дополн.- В2-х томах.

2. Тенцова А. И., Грецкий В.М. Современные аспекты исследования и производства мазей. М., Медицина, 1989 г.

3. Справочник фармацевта (Под редакцией А. И. Тенцовой)- М., Медицина, 1980.

4. Справочник ВИДАЛЬ «Лекарственные препараты в России» М. -2000 г.

6. Бақылау сұрақтары (кері байланыс):

1. ЖОҚ жіктелуі және сипаттамасы.

2. ЖОӨ жалпы қасиеті және ерітінділерден айырмашылығы.

3. ЖОҚ ерітінділерін негізгі сақтау ережелері.

Кредит 2.

Дәріс №1.

Тақырыбы: Суспензия дәрілік зат ретінде. Суспензияны дайындаудың дисперсионды әдісі.

Мақсаты: Студенттерді суспензия және эмульсия дайындау әдістерімен таныстыру.

Дәріс тезисі :

Суспензия – бұл дәрілік форма және дисперсті жүйе болып табылады.Ол бір немесе бірнеше қатты дәрілік заттардан тұрады.

Суспензия мынадай жағдайда түзіледі :

1. Жазылған бұл дәрілік зат ешқандай сұйықтықта ерімейді;

1. Жазылған дәрілік зат санына қарай оның ерігіштігін бағалайды;

2. Дәрілік заттардан ерімейтін заттар пайда болады;

3. Бұл зат кейбір еріткіштерде ериді і, рецептте тағайындалған басқа заттармен араласқан кезде тұнбаға түседі.

Суспензияны физико- химиялық қасиеті бойынша дисперсионды және конденсионды әдіс арқылы алады.

Дисперсионды әдіс қатты фазаны диспергирлеу негізінде жүргізіледі. Суспензияға қойылатын ең негізгі талап ол агрегеттық және седиментациялық төзімділік, бұл оны тура дозалауға арналған. Сонымен қатар суспензия түрінде улы затты өзінен өткізбейді.

Суспензияның төзімділігігі ерімейтін дәрілік заттың физико-химиялық қасиетіне байланысты, диспестік және электрлік зарядына, дисперстік ортаға да байлансыты. Гидрофильді заттардың суспензиясы гидрофобты заттардың суспензиясына қарағанда төзімдірек келеді.Себебі, гидрофильді заттардың бір бөлігі дисперсті ортаға араласады және араласқан әрбір бөлікте гидратты қабық пайда болады.Бұл қабық оны басқа көлемді заттардан қорғайды.Ал гидрофобты заттар мұндай қабықпен қорғалмаған және басқа заттармен тез араласып кетеді. Дисперсті дәреже суспензияда жоғарылаған жағдайда механикалық әдіс бойынша диспергирлеу ұнтақтайтын шыны ыдыста сұйық сіңіргіш ортаға айналады. Бұл әдісте ұнтақтау «Ребиндер эффектісі» деп аталады. Ребиндер эффектісінің мәні қатты фазаның микросызықтары арқылы өтетін ұсақталған заттардың төзімділігі төмендеуі. Нәтижесінде сұйық клин пайда боладыБұл оның адсорбциялық төзімділігінің төмендеуіне әкеледі және клинделуші қысым пайда болады. Б.В. Дерягин сұйық ортада диспергирлеудің максималды эффектісі қатты фазаның ұсақталуында, егерде 1,0г қатты зат 0,4—0,6 мл сұйықтық әсерінен ұсақталатынын анықтаған.

Барлық ЖОҚ гидрофобты заттардан дайындалған суспензия дайындау үшін стабилизаторлар қолданылады. Фармацевтикалық практикада стабилизатор ретінде желатоза, аравиялық және шабдалы тастарын, метилцеллюлоза туындылары, аэросил,бентонит, әр түрлі жоғары белсенді заттар және т.б заттар қолданылады.Стабилизирлеуші заттар саны оның табиғатына, дисперсті фаза қасиетіне, ұсақтау дәрежесіне және санына байланысты. Күкірт суспензиясының стабилизациясы медициналық сабын көмегімен жүргізіледі, оған 1,0 г күкірт 0,1-0,2 г (дәрігер тағайындауымен қабылдайды), немесе 5% крахмал клейсте­рін алады.Егер суспензия құрамында ауыр металдар тұздары немесе сілтілі жер металдар болған жағдайда сабын қолданылмайды,себебі ерімейтін тұнба түзіледі.

Суспензия мынадай жағдайларда дайындалады:

-дәрілік, қосымша заттар және сулы заттар санын есептеу;

- өлшеу;

- ұсақтау және араластыру;

- орау, шығарылымға дайындау;

- суспензия сапасын бағалау.

Суспензия құрамына суда еритін дәрілік заттар енеді және концентрлі заттар болады.

Ұсақтау және араластыру ұнтақтайтын шыныда жүргізіледі.Гидрофильді заттарды құрғақ күйінде ұнтақтайды.Содан кейін су қосады және 0,4-0,6 мл дәрілік заттардың сулы ерітінділері 1,0 г қатты фазада (Дерягина ережелері) және тура ұнтақтайды.нәтижесінде пульпа пайда болады.

Алынған пульпаға су қосады (сулы ерітінділері),мөлшеріне қарай қосады. 10—20 есе ұсақталған заттардың көлемін ұлғайтатын заттар қосылады. Тұнбаны пестикпен араластырады да 2-3 мин қояды. Содан кейін жұқа өлшендіні флакон ретінде шығарылымға шығарылады.Тұнбаны толықтай өлшейді және флаконға шығару үшін толық диспергирлеу жүргізіледі. Тұндырмалар мен сұйық экстрактылар сұйық дәрілік зат ретінде флаконға жіберіледі. Қайтымды ретпен араластырғанда біркелкі жапырақ тәрізді тұнба түзіледі. Дисперсионды әдіс бойынша суспензия алу үшін концентрациялы заттар көп өлшері қосылады.Орын басу реакциясына түсіп, нәтижесінде қиын еритін қосылыстар түзіледі,оның әрбір бөлігін еріткіште ерітеді.содан кейін шаяды.

Дайын суспензияны фильтрлемейді де және сүзеді.Суспензияныы қаптамалау мен өңдеу оның ингредиенттердің физико-химиялық қасиетіне байланысты.

Суспензияларды түссіз флакондарда және қою сары шыныдағы ыдыстарда, суспензия көлеміне сәйкес жіберіледі. Суспензия құйылған флаконды пластмасса қақпақпен тығыздалып жабылады.Флаконға негізгі этикетка жабыстырылады: «ішке» немесе « сыртқа» дәріхана №,рецепт №, науқас аты –жөні , қолдану әдістері, мерзімі, бағасы мен ескерту этикеткаласы «қолданбас бұрын шайқау керек», «салқындатылған жерде сақтайды» деген нұсқаулықтар жазылады.Суспензия сапасын бағалау мына көрсеткіш бойынша жүргізеді: құжаттандыру анализі,қаптамаға салу дұрыстығы және рәсімдеу, органолептикалық бақылау, көлемін тексеру.

Суспензияны біркелкі араластырады 15—20 с, содан кейін 24 сағат сақтайды және 40—60°С 3 тәуліктен кейін сақтайды.