Әкімшілік шаралары

Жұрт алдында өкімет органдарымен дара істердің рұқсат заңмен анықталған реті өзімен әкімшілік процедуралар ұсынады (лауазымды беттермен) құқықтардың орындауымен осымен орайлас және мемлекеттік басқару сферасында физикалық және заңгерлік беттердің заңды назарларының.

Әдебиет:

1. Сестринское дело. Административно-управленческие дисциплины: Учебное пособие / Под ред. Г.П. Котельникова. – ростов н/Д: Феникс, 2006. – 666с.

2. Евплов В. «Справочник старшей (главной) медицинской сестры», «Феникс» - 2001 г.

3. Лидерство в сестринском деле: Учебное пособие/ А.А.Модестов и др. – Ростов н/Д.: Феникс; Красноярск: Издательские проекты, 2006.-208с.

4. Мыльникова И.С. «Документационное обеспечение деятельности главной и старшей медицинской сестры», Москва, «Грань», 2002 г.

5. Робкая М.П. «Участковая медицинская сестра», Москва, 1999г.

Бақылау сұрақтары:

1. Әкімшілік өндіріс туралы түсінік.

2. Әкімшілік шаралар туралы түсінік.

№3 дәріс.

Тақырыбы: «ЕАҰ медицина қызметккеррін басқару жүйесі».

Мақсаты: Мейірбикелік қызметкермен басқару жүйесімен таныстыру.

Мейірбикелік істің жиналған потенциалдың сақталуы мен денсаулық сақтау жүйесіндегі мейірбикелік кадрлардың кең түрінде қолдануын қамтитын қайталанымды және әрқашан реформалауды қажет етеді.

Басқару – бұл мекемеге күрделі және жан-жақты әсерін тигізетін, оның мақсат қойып дамуын, құрылымның сақталуы мен түрінің өзгеруін қызмет тәртібін қолдау және өзгертуін, мақсат пен бағдарламаны жүзеге асыруын қамтамасыз ететін процесс.

Мейірбике ісінң әкімшілік процессі – бұл емделу және алдын-ала мекемелерінде ұжымға әсерін тигізетін, мейірбикелік істің дамуын қамтамасыз ететін, мейірбикелік істің және мақсатын жүзеге асыратын процесс.

Басқару функциясы өте кең тараған. Емделу және алдын-алу мекемелерінде бас және аға мейірбикелердің басқару қызметінде олар үлкен мағынаға ие.

Емдік алдын-алу мекемелерінде басқарудың 3 кезеңі бар:

-Стратегиялық

- Тактикалық

- Оперативті

ЕПМ-ды басқарудың стратегиялық дәрежесін, оның жетекшісі жүзеге асырады, ал ЕПМ-дегі стратегиялық даму мәселелерін бас мейірбикелермен бірге шешеді.

Тапсырмалар:

1. Халыққа көрсетілеген ауруды емдеу қызметінің болжауы негізінде ЕПМ-нің дамуы үшін жаңа мақсаттар өңдеу.

2. ЕПМ-ң алдына қойылған жоспарланған көлем мен формадағы қызметтердің мақсатына уақытында жетуін қамтамасыз ету.

3. ЕПМ мен мейірбике ісі қызметіндегі барлық бөлімін жүзеге асыру. Стратегиялық жоспарлау ЕПМ-ң дамуы мен қызметінің жүзеге асуымен байланысты, шешімнің ұзақ мерзімді және қысқа мерзімді болу негізін қалайды. Жоспарлау ЕПМ қызметінің ұзақ мерзімділігін анықтайтын негізгі факторларын болжайды және саралайды, мысалы, қызмет көрсетілетін халықтың ауыруы мен өлімін, ЕПМ қызметінің негізгі көрсеткіштерін денсаулық сақтаудың жолдарын реформалау, сонымен қатар ЕПМ алдында тұрған тапсырмалар жаңа қаржылайтын көз іздеу және т.б.

Осының негізінде мақсаттар анықталады:

Бас мейірбике бас дәрігермен келісіп, ЕПМ-дегі мейірбике ісінің қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді даму мақсатын анықтайды, осының негізінде ЕПМ-дегі мейірбике ісінің дамуының стратегиялық жоспарлауы жүзеге асады, содан кейін тактикалық басқару кезеңінде осы жоспарлардың орындалуын жүзеге асырады.

Ең маңызды қойылған мақсат нақты құрылған уақыт бойынша сәйкес, қол жетімді және өзара байланысты болу керек.

Тактикалық кезең. Тактикалық кезеңді басқаруды бас дәрігердің және бас мейірбикелердің орынбасарлары жүзеге асырады.

Тапсырма:ЕПМ қызметінің негізгі бағыты бойынша нәтижеге жетуге бағытталған шараларды өткізу қажет, сонымен қатар мекеменің мейірбикелік және кіші медициналық қызметкерлердің жұмысына байланысты сұрақтарды жүзеге асыру.

Мекемені басқару тактикасы стратегиялық жоспардың дамуымен қосалқы өңделеді және де стратегияға қарағанда ол қысқа мерзімді уақытқа (1жылдан көп емес) есептелген. Маңызды жағдайдың бірі, ол егер ұзақ мерзімді стратегиялық жоспардың орындалу нәтижесі тек бірнеше жылдан кейін ғана байқалса, онда тактикалық кезеңнің басқару нәтижесі тез көрініп, сол кезеңнің жетекшілерінің күші мен нақты іс-әрекеттерінің өзара қатынасы оңай байқалады.

Тактикалық басқару кезеңінде келесі басқару функциясы қолданылады:

-Жобалау және ұйымдастыру

- Қорды үйлесімді бөлу

- Бақылау

Жобалау және ұйымдастыру – бұл айқындалған шараларды ұйымдастыру, стратегиялық жоспарлармен анықталған мақсатты жүзеге асыруға жол тауып өңдейтін негізгі басқару функциясы. Тактикалық кезеңнің жетекшілері ЕПМ бөлімдерінің жетекшілерімен аға мейірбикелердің үстінен басқаруды жүзеге асырады. Тек тактикалық кезеңде әр түрлі шаралардың бақылау уақытының орындалуы, бөлімшелердің жұмыстарына қойылған мақсаттары мен ұйымдастыру әдістерін анықтайды. Әрине, маңыздысы бөлімшелерде қордың үйлесімді бөлінуі болып саналады, мысалы медициналық кадрларды дәрілік заттарды, медициналық құрал-жабдықтарды, тағы.с.с болу. Тактикалық басқару кезеңінің негізгі функциясы бөлімшелердің күнделікті жұмысын бақылау болып саналады, сонымен қатар мейірбике жұмысының толықтығы олардың өз уақытында орындалуы және соған байланысты жоспарлар мен тапсырмалардың орындалуы. Мұнда ескеру керек ЕПМ-да бас дәрігердің орынбасары бірнеше болса, басқа көптеген ЕПМ-де бас мейірбике – біреу, аға мейірбикелер үйлесімді бақылауға алу үшін бас мейірбике, ЛПУ-дағы бас мамандардың мейірбикелік іске байланысты (терапия, хирургия, педиатрия, акушерство және т.б.) атқару қызметін өз мойнына алады.

Клиникадағы және емделу бөлімдеріндегі білім алатын мейірбике қызметкерлерінің бас мейірбикелер білімді-методикалық мейірбике қызметінің (палаталы, процедуралы, операциялы, учаскелік) ЕПМ орталығында мамандардың арасынан жетекшілерді ұйымдастыру.

Міндетті түрде үлкен ЕПМ-дерде мейірбике қызметкерлерін бақылайтын қызмет құру қажет және оны басқаратын бас мейірбике болу керек (мейірбике және кіші медициналық қызметкерлердің жұмысын атқаратын бас дәрігердің орынбасары).

Оперативті басқаруды ЕПМ бөлімшедегі бөлімнің меңгерушілері және аға мейірбикелер жүзеге асырады. Олардың қызметінің міндеттері әр түрлі ең негізгісі медициналық көмек көрсету.

Оперативті дәрежеде басқару қызметтеріне жатады:

• Реттеу

• Делегирлеу

• Мотивация

• Жабдықтау

• Бақылау

• Есеп және есептілік

• Сараптау

Реттеу – бөлімшедегі жағдайларды түзетуге бағытталған. Оған кадрларды орнына қою, медициналық көмек және басқа оперативті шараларды тоқтатуы жатады. Жұмысты ойдағыдай реттеу үшін, бөлім меңгеруісі мен аға мейірбикелердің ғылым мен қызметін басқару өнері мен иемденуді қажет етеді және олардың жұмыс уақытының белгілі бір бөлігін алады.

Басқару қызметінің арасында делегирлеу ерекше маңызды орын алады, ол өзіне тапсырмалар беру мен қызметкерлердің өкілеттілігінің орындалуына жауапкершілік алады.

Жауапкершілік – бұл делегирлеу нәтижесінде жұмысшыға жүктелген міндетті орындау. Әрине, делегирлеу тек өзіне жүктелген тапсырмаларды алуға ұмтылатын жұмысшылармен жүзеге асырылады. Мейірбикелер тапсырмаларын делегирлеу арасында, аға мейірбикелер өзінің міндеттерінен арылады және мейірбикелердің дәрежесін көтеруін қамтамасыздандырады. Аға мейірбикелер міндеттерін делегирлеудітұрақты және дара немесе қысқа мерзімде орындалуын қолданады. Реттеу және делегирлеумен тығыз байланысты тактикалық дәрежеде басқарудағы басқа маңызды функциясы – қызметкерлердің мотивациясы болып табылады. Бұл өз мақсатына немесе ұйымның алға қойған мақсаты жету үшін өзін және басқаларды ояту процессі. Мотивацияның жаңа модельдерімен иемденген басқарушы ұжым алдындағы мақсатқа жету үшін бағытталған, жұмысшылардың тапсырмаларды орындау мүмкіншіліктерінен кеңейте алады. Бұл мейірбикелер мен медициналық қызметкерлерді басқаруға аға мейірбикелерге аса маңызды.

Мотивацияның жаңа теориялары психологиялық зерттеулер нәтижесінде негізделген. Бұл жерде негізінде адамдарға қажетті тізім мен құрылымдар жасалады. Адам өзіне құнды деп санайтын қажеттіліктерді сый беру арқылы қанағатандыруға болады. Жетекшілер сый берудің әр түрлі формаларын қолданады: сыйақы, қызметін көтеру. А. Маслауда 5 негізгі қажеттілік дәрежелері бар: физиологиялық, келешектегі қауіпсіздік пен сенімділік, әлеуметтік, сыйластық, мәнер.

Әлеуметтік қажеттілікпен қанағаттандыру үшін қажет: жұмыс уақытында қызметкерлерге сөйлесуге мүмкіндік беру, бөлімшедегі топтарға рух беру, бағынушылармен мерзімді жиналыс өткізу және т.б.

Қажеттіліктерімен қанағаттандыру үшін, бағынушыларға жұмыс ұсыну керек, қол жеткізген нәтижелерді жоғары бағалау және мадақтау, мақсат тұжырымын және шешімді өңдеуге қатыстыру, қосымша құқығы мен өкілеттігін делегирлеу, қызметтік баспалдақпен жылжу, оқыту және дайындықпен қамтамасыздандыру.

Мәнер қажеттілігімен қанағаттандыру үшін меңгеру мен дамыту үшін мүмкіндік жасау, күрделі және маңызды жұмысты тапсыру, бағынушылардың шығармашылықт қабілеттерін мадақтау және дамыту ұсынылады.

Әрине, бұл әдістер толық қамтылған болып саналмайды, бірақ бұл тізім жетекшілерге бағытталатын мейірбикелер мен басқа медициналық қызметкерлердің мотивациясы үшін, көптеген мүмкіншіліктермен куәландырылады.

Оперативті дәрежеде басқару қызметінің арасында жабдықтау ерекше орын алады. біз білетіндей бөлімше аға мейірбикесі материалды жауапты тұоға болып табылады. Ол бөлімшені дәрілік заттармен, спиртпен, таңатын материалдармен, күтімге қажетті заттармен, шприцтермен, құралдармен және медициналық жабдықтармен қамтамасыздандырады, сонымен қатар оларды бөлу есептілік, есеп.

Бұл функция аға мейірбикелерден күнделікті жұмыс уақытының жұмсалуын талап етеді. Таңдаулы зерттеуде аға мейірбикелердің стационарда бұл жұмысқа жұмыс уақытының теңдеу жартысы кететіні анықталған. Сондықтан аға мейірбикелердің өзінің мына негізгі жұмыстарымен тереңдей айналысуға мүмкіншіліктері болмайды: мейірбикелік күтім сапасын жетілдіруге мейірбикелік қызметкер жұмысы мен олардың оқып үйренуін бақылауға. Баяндалумен байланысты аға мейірбикені жабдықтау қызметінен босату туралы мәселе туындайды. Бұл әжептәуір күрделі және варианттар бойынша бұл қызметті делегирлеу басқа бөлімше мейірбикесіне ұсынылуы мүмкін немесе («дәрілік мейірбике» атауымен) бөлімшеге қосымша жабдықтау қызметін тапсыратын фармацевтті енгізу. Бірақ басқа да вариантта болуы мүмкін. Оперативті дәрежеде басқару қызметінде бақылау ерекше орын алады. Бақылау пайда болған мәселені ерте, күрделеніп кетпегенше шешу және анықтау үшін қажет. Сонымен қатар бақылау қызметкерлердің қызметін ынталандыру үшін қолданады.

Бақылау алдын-ала, ағынды және соңғы болуы мүмкін, ал бақылау процессі өзіне стандарттарды орнатады, берілген стандарттар мен нәтижелерді өлшеу жұмысының көрсеткіштерін салыстыру.

Тиімділігі жүйелі және ЕАҰ бөлімшелерін дұрыс бақылауды бағалаған қиын.

Дұрыс қойылмаған есеп пен есептіліксіз мейірбике мен кіші медициналық қызметкерлерді басқару мүмкін емес. Аға мейірбике жұмыс уақытына есептеу жүргізеді – дәрілік заттар шығынын, спирт, таңу материалдарына есептілік құрастырады, түскен науқастар мен көшірмеге есептеу жүргізеді және науқастардың іс-қимылына күнделікті есептілік көрсетеді. Соңғы жылдары аға мейірбикелер науқастардың медициналық полистерді алу мен есептеумен айналыса бастады. Сонымен қатар процедуралық, палаталық және мейірбикелермен орындалған жұмыс есебі жүргізіледі. Наркотикалық дәрілік заттар есебі бойынша жұмыстар, медициналық жабдықтардың ерекше үлкен мағынасы бар. Кейбір аға мейірбикелер жеке мейірбикелермен орындалған жұмыс көлемінің есебін жүзеге асырады және олардың сәттілігі мен аяқталмауы негізінде мейірбикелер мен кіші медициналық қызметкерлердің қызметіне баға беруге ұмтылады.

Аға мейірбикенің қызметінде есептеу және есептілік жұмысын жөнге келтіргенді қажет етеді.

Оперативті дәрежеде басқарудың соңғы элементі бөлімше мейірбикесімен кіші медициналық қызметкерлердің қызметінің нәтижесін объективті бағалауға рұқсат етілетін анализ болып табылады. Ол бөлімше қызметінің статистикалық материалдар – дәрілік заттар, спирт және т.б, науқастар пікірі және олардың туыстары негізінде жүзеге асырылады.

Өкінішке орай әдістеме мәселесі мен аға мейірбикелер қызметін талдау әліде толықтай өңделмеген.

Әдебиет:

1. Сестринское дело. Административно-управленческие дисциплины: Учебное пособие / Под ред. Г.П. Котельникова. – ростов н/Д: Феникс, 2006. – 666с.

2. Евплов В. «Справочник старшей (главной) медицинской сестры», «Феникс» - 2001 г.

3. Лидерство в сестринском деле: Учебное пособие/ А.А.Модестов и др. – Ростов н/Д.: Феникс; Красноярск: Издательские проекты, 2006.-208с.

4. Мыльникова И.С. «Документационное обеспечение деятельности главной и старшей медицинской сестры», Москва, «Грань», 2002 г.

5. Робкая М.П. «Участковая медицинская сестра», Москва, 1999г.

Бақылау сұрақтары:

1. Мейірбикелік қызметкерлерін басқару жүйесі.

2. ЕАҰ пайдаланын басқару қызметтері.

3. Ұйымдастыру басқау әдістері.

4. Әлеуметтік – психологиялық басқару әдістері.

5. Басқарудың экономикалық әдістері.

№4 дәріс.

Тақырыбы: «ЕАҰ жағдайда басшылық әдістерінің бейімделуі. Әкімшінің қызметтері».

Мақсаты: Әкімшінің қызметтерін, ЕАҰ басшылық әдістерінің бейімделуімен таныстыру.