Қарым – қатынас үрдісінің моделі

Құрады кодтайды желі арқылы қайта кодтау

немесе және беру

Жіберуші

Ой

Хабар

Қабылдаушы

Ой түсінікті ме?

тартып алады таңдайды

Қарым – қатынас үрдістің басты мақсаты – ақпараттың түсінігін қамтамасыз ету. Ақпарат алмасу процесінде шарттары мен тиімді жақтарын түсіну үшін екі немесе одан да көп қатынасқан адамдардың арасындағы барлық процесстің деңгейлерін білу қажет.

Ақпарат алмасу процессінде 4 басты элементтерді бөліп шығаруға болады.

1. Жіберуші – идея шығаратын немесе ақпарат жинайтын және оны тарататын адам.

2. Хабар – белгінің көмегімен кодталған ақпарат.

3. Канал – ақпарат жіберуші құрал

4. Қабылдаушы – ақпарат алушы адам.

Ақпарат алмасуда жіберуші мен алушы өзара байланысқан деңгейлерден өтеді. Олардың тапсырмасы – хабарды құру және де канал арқылы екі жаққа да түсінікті түсінікті етіп жіберу. Бұл қиын, әр деңгей бір ғана нүкте болып табылады, онда мағынасы жоғалуы мүмкін. Аталған өзара байланысқан деңгейлер мынадай:

1. Ойдың тууы

2. Кодттау және желі таңдау

3. Жіберу

4. Қайта кодтау

Қарым - қатынаста бастысы кері жауап болып табылады, яғни қабылдаушының жіберілген ақпаратты түсінгендігі немесе түсінбегендігі.

Адамдарды өзіңе қарататын 6 әдіс:

1. Күлімдеп жүр.

2. Басқа адамдарға деген шынайы қызығушылығыңызды білдіріңіз.

3. Адамдарды аты-жөнімен атаңыз.

4. Әңгімелесуші сергіңізді қызықтыратын әңгімелер айтыңыз.

5. Жақсы тыңдаушы болыңыз.

6. Басқалардың қажетті екендігін түсінуге мүмкіндік беріңіз.

Адамға еш ренішсіз ықпал ететін 9 әдіс:

Адамды қалай сынаймыз?

1. Мақтаудан бастаңыз.

2. Кінәнің бір бөлігін өзіңізге алыңыз.

3. Ескертуді жанамалап жасаңыз (адамды емес, жаман нәтижелерді сөгіңіз).

Қалай шабыттандырамыз?

4. Жұмысын жоғарлатыңыз.

5. Адамдарды қарапайым жетістіктері үшін мақтаңыз.

6. Адамды бұдан да жоғары дәрежеге жетуге мүмкіндігі бар екеніне сендіріңіз.

7. Нұсқауды өтініш түрінде жасаңыз.

Адамға жағымсыз жағдайларды қалай хабарлаймыз?

8. Адамға өзіне деген сенімді жағалтпауға мүмкіндік беріңіз.

9. Адамдардың бетін «жұмсақ» түрде қайтарыңыз.

Дау-жанжал кезінде ұстанатын 12 ереже:

1. Дау-жанжалдан қашыңыз.

Әңгімелесіп отырған серігіңізге құрмет танытыңыз

2. Жылы шырай танытыңыз.

3. Басқаның ойын ықыласпен қабылдаңыз

4. Әңгімелесіп отырған серігіңіздің сезіміне жылы ниет білдіріңіз.

Серігіңіздің көзқарасы мен іс-әрекет мотивтерін түсініңіз.

5. Оған әңгімесін айтуға мүмкіндік беріңіз.

6. Өзіңізді оның орнына қойыңыз.

7. Егер сіздікі дұрыс емес болса, мойындаңыз.

Сендіріңіз.

8. Ой серігіңіздікі екендігіне сендіріңіз.

9. Сұрақты «Ия» деп жауап беретіндей етіп қойыңыз.

10. Ойларыңызды елестетіңіз.

11. Игі істерге шақырыңыз.

12. Шақыру тастаңыз.

Әдебиет:

1. Бейсенова Г.С. Менеджмент в сестринском деле. Учебник. Алматы: ТОО «Книга», 2001г.-144с.

2. Трушкина Л.Ю., Тлеп церишев Р.А., Трушкин А.Г., Демьянова Л.М. Экономика и управление здравоохранением: Учебное пособие. Ростов н/Д: Феникс, 2003.

3. Сестринское дело. Административно-управленческие дисциплины: Учебное пособие / Под ред. Г.П. Котельникова. – ростов н/Д: Феникс, 2006. – 666с.

4. Лидерство в сестринском деле: Учебное пособие/ А.А.Модестов и др. – Ростов н/Д.: Феникс; Красноярск: Издательские проекты, 2006.-208с.

Бақылау сұрақтары:

1. «Қарым - қатынас» түсінігі.

2. Қарым - қатынас түрлері.

3. Бейресми қарым – қатынас.

4. Еш ренішсіз адамға ықпал ету түрлері.

5. Дау-жанжал кезінде ұстанатын он екі ереже.

№3 дәріс.

Тақырыбы: «Үйлестіру. Мейірбикелік қызметін үйлестіру. Басқарушының ролі. Жұмыс үрдісін жеңілдет, қызметкерлердің орталықтандыруы».

Мақсаты: Мейірбикелік қызметтегі үйлестіруімен таныстыру.

Ұйымның жемісті жұмысының бір шарты болып координациялау табылады – яғни қызметкерлердің іс-әрекетінің келісімді болуы. Олар бір-бірімен қарама-қайшы келмеу керек. Керісінше олар бір-бірін толықтырып бір мақсатқа келеуі керек – ұжымның мақсаттары, ұзақ уақыттқа бағытталған шұғыл жоспарлар, бұл үшін ұжымның еңбек ресурстары – адамдарды тиімді түрде басқару қажет. Адамсыз ұйым болмайды. Бірде бір ұйым керекті адамдарынсыз мақсатына жетпейді, алға жылжи алмайды. Жетекші мейірбикенің бір роліне еңбек ресурстарын басқару жатады. Ол келесі этаптардан тұрады:

1. Ресурстарды жоспарлау: адам ресурстарына болшақ қажеттіліктерді қамтамасыз ету жоспарын жасау.

2. Қызметкер құрамын құрау: барлық қызметке мүмкін талапкерлердің қорын құрау

3. Таңдау: жұмыс орнына талапкерлерді бағалау және ең жақсыларын құрылған қордан таңдау

4. Жалақыны және жеңілдіктерді анықтау: жұмысқа алу және қызметте сақтап қалу үшін жалақы және жеңілдіктер құрамын жасау

5. Кәсіптік бейімделу және адаптациялау: жалдамалы қызметкерлерді ұйымға кіргізу, ұйым олардан не күтетіндігін және қандай еңбек бағаланатындығын түсіндіру

6. Оқыту: тиімді жұмыс атқару үшін еңбек тәжірибесін оқыту бағдарламаларын жасау

7. Еңбек іс-әрекетін бағалау: еңбек іс-әрекетін бағалау әдістемелерін жасау және оны қызметкерге жеткізу

8. Жоғарлату, төмендету, аудару, жұмыстан шығару: қызметкерлерді аудару әдістемелерін, сонымен қатар еңбек келісім-шартын тоқтату процедураларын жасау. Жетекші кадрларды дайындау.

9. Қызметте жоғарлатуды басқару: жетекші кадрлардың қабілеттерін дамытуға және еңбек тиімділігін жоғарлатуға бағытталған бағдарлама жасау

Еңбек сапасының жоғарлауының бір көрсеткіші болып еңбек жағдайын реорганизациялау болып табылады. Ол қызметкердің өз еңбегіне көңіл толуымен сипатталады.