3.Зертханалық жұмыс “Көлбеу маятнигі”

Жұмыстың тақырыбы: Көлбеу маятник

Жұмыстың мақсаты: Сырғанау және домалау үйкеліс коэффициенттерін анықтау.

Қүрал-жабдықтар: Көлбеу маятник, 3 түрлі метал шариктер мен пластиналардан тұрады, 7 – панельден, 8 – шкаладан, 9-стерженнен. 10-призмалық қолдауыштан, 11-обойма, 12-метал шариктен тұрады.

Теориялық түсінік: Көлбеу маятник 1-негіз, 2-вертикаль тұрғы , 3-жоғарғы кронштейн, 4- панель,ден тұрады. 1 - Негіз үш реттеуіш қолдауыштан, 6-винттен тұрады. 7-панельден, 8-шкаладан, 9 – металл стерженнен, 10-призмалық қолдауыштан,11 – обоймадын,12-металл шариктен тұрады.

Көлбеу маятник – дененің сырғанау және домалау үйкеліс коэфициенттерін анықтау.

Жұмыстың барысы: Тіреушіні түзу вертикальды бағытта орналастырамыз. Панельге ауыспады пластинаны бекітеміз. Панельдің градустарын өлшеп алып, олардың үйкеліс коэффициенттерін анықтадым.

ЖАУАБЫ:

f=tgβ(α₀-α_n)\4n; Осы формула арқылы сырғанау уйкеліс коэффициенттерді анықтадым.

n, α0=9	Болат	Алюминий	Мыс
4	α=2,8. f=0.26	α=3. f=0.31	α=1,3. f=0.25
5	α=2. f=0.16	α=1.7. f=0.13	α=0,6. f=0.31
6	α=1.13. f=0.09	α=0.7. f=0.4	α=0,4. f=0.28

Салыстыра келе болаттың үйкеліс коэффициенті аз екеніне, ал мыстың үйккеліс коэффициенті жоғары екеніне көз жеткіздік.

4.Зертханалық жұмыс “Обербек маятнигі”

Тақырыбы:Айналмалы қозғалыс кезіндегі қатты дененің динамика заңдарын қолдану арқылы инерция моментін есептеу

Жұмыстың мақсаты: Айналмалы қозғалыстың динамика заңын тәжірибе бойынша есептеу.

Құрал-жабдықтар:Обербек маятнигі , жүк, секундомер,фотодатчик.

Теориялық түсінік:

Айналмалы қозғалыс кезіндегі инерция моменті

(3.1) формуласы арқылы есептейді.

Күш моментінің модулі : M =Frsin α=Fl (3.2) .

Айнаалмалы қозғалыс кезіндегі динамиканың негізгі заңы М=Iε (3.3) формуласымен анықталады.

Обербек маятнигінде

1) крестный стержінде массалары және өлшемдері бірдей цилиндр тәріздес жүктер;

2) бір осьте маховикпен бірге екі жеңіл шкив;

3) әр түрлі диаметрлі;

4) жіпке ілінген гір

5) оны айналмалы блоктан өткізіп, 3 шкивке байлайды .

М күшінің әсерінен айналмалы маятниктегі жіп тартылады және М үйкеліс күшіне қарама қарсы болады . Сондықтан (3.3) формуласы мына түрге келеді :

(3.4)немесе (3.5)

Ньютонның екінші заңы бойынша гірдің қозғалыс теңдеуі (3.6)

Мұндағы а –үдеу .Оны табу үшін : (3.7) формуласын қолданамыз.

(3.6), (3.7) теңдеулері арқылы момент күшін анықтаймыз : (3.8).

Бұрыштық жылдамдық : (3.9) .

Жұмыстың барысы :

r = 0,015м жүк радиусы;

m = 80 г жүк массасы;

R = 0,16 м

L= 0,02 м жүк ұз.;

l₁= 0,15 м стержін ұз.;

m₁=0,023 kg

r =0,055 шкив радиусы;

r₁ =0,02 ;

r₂=0,035 .

h	T1	T2	T3
0.26	2.537	2.528	2.522

a₁=a₂=a₃ =0,08

ε=2,28

M=0,027

I_э=0,011

Қорытынды : Обербек маятнигі құрылғысының көмегімен айналмалы қозғалыс кезіндегі қатты дененің динамика заңдарын қолдану арқылы инерция моментін есептедім.