2.6 Жолдық қатарға арналған есептер
Программаларда кездесетін әр түрлі символдардан тұратын тізбектерді жолдық қатарлар деп атайды. Өрнектерде жолдық қатарлар апострофқа алынып жазылады. Turbo Pascal-да жолдық қатарларға компьютердің жадынан 0 байттан 255 байтқа дейін орын беріледі (жолдық қатар ұзындығына – 255 символ, ұзындықтың мәніне – 1 символ). Жолдық қатарлардан тұратын идентификаторлар String типі арқылы сипатталады. Идентификатордың типінен кейін тік жақшаның ішінде осы идентификатордың ұзындығының мәні неше символдан тұруы мүмкін екені көрсетіліп кетеді. Егер бұл мән көрсетілмесе, онда жолдық қатар ұзындығына компьютердің жадынан 255 символға дейін орын беріледі. Жолдық қатарлы идентификаторды типтер бөлімінде (TYPE) немесе бірден айнымалылар бөлімінде (VAR) сипаттауға болады. Сонымен қатар программалауда жолдық қатарлар тұрақты шамалар ретінде де қолданылады (таңдау селекторытұрақтысынан басқа). Жолдық қатарлардың сипатталу мысалдары: PROGRAM Katarlar; CONST S=’Қайсар’; {S тұрақтысы Қайсар тіркесіне тең } TYPE Gumn=String [10]; VAR X: String [17]; {Х айнымалысының ұзындығы 17 символға дейін} A: String [6]; {Aайнымалысының ұзындығы 6 символға дейін} B: String; {В айнымалысының ұзындығы 255 символға дейін} C: Gumn; {C айнымалысының ұзындығы 10 символға дейін}
11 тапсырма
13.11. Бос емес s жолдық қатары берілген. s жолындағы символдардың арасына бір бос орыннан қойылған (кірістірілген) жолды шығару керек.
program String11;
var
i:integer;
S,S2:string;
begin
Write('S:');
Readln (S);
S2:=S[1];
for i:=2 to Length(S) do S2:=S2+' '+S[i];
Writeln(S2);
end.
12 тапсырма
13.23. «<цифр>±<цифр>±<цифр>±…±<цифр>» түріндегі арифметикалық өрнек берілген. Мұндағы «±» – амал таңбасының орнына «+» немесе «–» символы бар (мысалы, «7+8–3–5»). Берілген өрнектің мәнін шығару керек (бүтін сан)
. program String23;
var
i,Rez,Operation:integer;
S:string;
begin
Write('S:');
Readln (S);
Rez:=ord(S[1])-48;
for i:=2 to Length(S) do
if (ord(S[i]) in [48..57]) then Rez:=Rez+operation*(ord(S[i])-48)
else if (ord(S[i]) = 43) then Operation:=1 //+
else if (ord(S[i]) = 45) then Operation:=-1; //-
Writeln(Rez);
end.
Қорытынды
Қазіргі уақытта адам іс әрекетінің барлық салаларына компьютерлік Адамның компьютермен табиғи тілде тілдесуі келешектің ісі, ал Курстық жұмысты орындау барысында келесі жұмыстар қарастырылды. Қазіргі кезде барлық елдердің оқушылары программалау тілін үйренуді осы тілден бастайды деп айтуға болады. Олай болса, еліміздің оқушылары дапрограммалау тілін, алгоритм терминдерін ана тілінде оқып үйренуі қажет. Қазіргі таңда кең таралған программалау тілдері: Бейсик, Си, Дельфи, Паскаль т.б. болып табылады. Дүние жүзінде үш жүзге жуық алгоритмдік программалау тілі таралған. Олардың әрқайсысы белгілі бір мақсатта қол данылады. Мысалы, Фортран – ғылыми-техникалық (инженерлік) есеп шығаруда, Бейсик – алғашқы үйренушілер үшін дербес компьютерде диалогтік режімде, Паскаль - өндірісте, оқу-ағарту саласында жұмыс атқаруға арналған. Бұлай бөлу тек шартты түрде олардың бейімделуіне сәйкес жүргізілген,негізінде тілдерді дұрыс пайдалана білсе, олардың әрқайсысы кез-келген есепті шығаруға қолданыла береді.
Пайдаланған әдебиеттер
Фаронов В.В. Турбо Паскаль 7.0. Начальный курс. Учебное пособие.-М.: Нолидж, 2001.
2. Абрамов С.А., Гнездилова Г.Г., Капустина Е.И., Селюн М.И. Задачи по программированию. - М.: Наука, 1988.
3. Марченко А.И., Марченко Л.А. Программирование в среде Turbo Pascal 7.0.- Киев: ВЕК+, 2000.
4. Федоренко Ю. Алгоритмы и программы на Turbo Pascal. Учебный курс.- СПб: Питер,2001.
Қосымша әдебиет
1. Муртазина А.У., Тусупова Б.Б. Разработка и анализ алгоритмов и программ. Методические указания к курсовой работе по курсу “Языки и технология программирования”. - Алматы: КазНТУ, 2001.
2. Муртазина А.У., Тусупова Б.Б. Разработка и анализ алгоритмов и программ. Методические указания к курсовой работе по курсу “Языки и технология программирования”. - Алматы: КазНТУ, 2001.
3. Белецкий Я. Турбо-Паскаль с графикой для персональных компьютеров. –М .: Машиностроение, 1991.
4. Культин Н.Б. Turbo Pascal в задачах и примерах. – СПб.: БХВ-Петербург, 2003
5. Юркин А.Г. Задачник по программированию. – СПб.: Питер, 2002
6. Немнюгин С.А. Turbo Pascal: практикум. – СПб.: Питер, 2000
7. Гуденко Д., Петроченко Д. Сборник задач по программированию. – СПб.: Питер, 2003
8. Климова Л.М. PASCAL 7.0. Практическое программирование. Решение типовых задач. – М.: КУДИЦ-ОБРАЗ, 2000.
9. Мұртазина Ә.Ө. Турбо Паскаль тілінің құралдарын қолданып есептерді программалау. Алгоритмдік тілде программалау мен Алгоритмдеу және программалау технологиясы пәндері бойынша практикалық сабақтарға арналған әдістемелік нұсқауы. Алматы, ҚазҰТУ, 2004.
10. Лебедева М. Б. и др. Разработка педагогических программных средств вычислительной техники для учебных заведений профтехобразования. -М. Высш. шк., 1990. -126 с. 11. О. Камардинов “Есептеуіш техника және программалау” Республикалық баспа кабинеті. Алматы 1997 жыл. 12.О. Камардинов “Паскаль тілінде программаоау” Республикалық баспа кабинеті. Алматы 1994 жыл. 13. Е.Б. Шаметов “Паскаль тілін үйренейік” Шымкент 1993 жыл 14. Ғ.Ш. Тойкенов “Паскаль тілінде программалау” Дәнекер. Алматы 2001жыл 15. Г.К. Нұрмұханбетова, А.Әшірбекұлы “Паскаль тілінен лабораториялық практикум” Шымкент 2000 жыл 16. К. Боон «Паскаль для всех» Энергоатомиздат. Москва 1988 г В.Е. Алексеев, А. С. Ваулин «Языки программирования» Высшая школа. Москва 1987 г. N5 17. О.Н. Перминов «Программирование на языке Паскаль» Радио связь. Москва 1983г 17. В.Г. Абрамов, Н.П. Трифонов, Г.Н. Трифонова «Введение в язык Паскаль» Наука. Москва 1988 г 18. С.А. Абрамов, В.С. Зима «Назало программирования на языке Паскаль» Наука. Москва 1987 г 19. Н.Вирт «Язык программирования Паскаль» Статистика. Москва 1974 г