1. Мезолит адамдарының кәсібі

Мезолиттің хронологиялық шеңбері-б.з.б. 12-5 мыңыншы жылдықтар аралығын қамтиды.Жалпы,Қазақстан жерінде мезолит ескерткіштері аз табылған.Палеолиттің аяғы мен мезолиттің басында үлкен табиғи-климаттық өзгерістер орын алды.Жер бетін басып қалған мұз еріді,қазіргіге ұқсас өсімдіктер мен жануарлар түрі қалыптаса бастады.Мезолит заманының үлкен жаңалығы-микролиттер,яғни ұзындығы 1-2 сантиметр ұсақ жаңқа тастардан жасалатын құралдар пайда болды.Микролит деген сөздің мағынасы-ұсақ тас.Мезолит заманның тағы бір басты жаңалығы садақ пен жебенің жасалуы.Садақ аңды алыстан атуға мүмкіндік берді.Бұрыңғы найзаларға қарағанда садақ аңшылықтың рөлін арттырды.Аңшылық осы кездегі адамдардың негізгі кәсібінің біріне айналды.Себебі мезолитте мамонт,мүйізтұмсық сийяқты ірі және табын-табын болып жүретін аңдар жойылып кетті.Бұрын тобымен жүретін аңдарды ұраға жығып,қаумалап ұстау әлдеқайда жеңіл еді.Енді некен-саяқ,жеке жүретін бұғы,қабан сияқты аңдарды қуып аулау қажет болды.Оған уақыт та,күш-қайрат та көп кетті.Мезолит заманының тұрғындары бір жерде ұзақ тұрақтап мекендемеді.Үнемі жайылымын ауыстырып,өрістеп отырған аңдардың соңынан ілесіп көшіп жүрді. Мезолиттік аңшылар Ертіс, Есіл, Тобыл, Торғай, Жайық өзендерінің жағалауларын мекендеді.Қазақстан аумағындағы жиырмадан астам мезолиттік тұрақтар белгілі.Олар баспананы жеңіл қос сыйяқты ағаштан айқастырып құрып,оның үстін аң терісімен жапты.Осындай қабырғалары терең көмілген,көлемі 40-60 шаршы метр болатын баспана Есіл өзенінің аңғарында табылған.

2. Əбілғазы Бахадүр шығармаларының тарихи маңызы

Әбілғазы Баһадүрханның «Түркішежіресі» аттыеңбегі Әбілғазы Баһадүрханның «Түркішежіресі» аттыеңбегі XVII ғасырдағытүркіжазбаескерткіштерініңішінен Әбілғазы Баһадүрханның «Түркішежіресі» кітабыныңалатынорныерекше. Оныңсебебі, біріншіден, кітапавторыныңөззаманыныңбілімді, жан-жақты (тарихшы, ақын, полиглот, жауынгерт.б.) адам болуындаболса, екіншіден, оныңшығармасыныңтарихи, әдебитілдікжақтарының аса құндылығында. ОныңдәлелінӘбілғазыныңөзікелтіргенмынасөздеріненкөругеболады. Олөзкітабыныңкіріспесіндебылайдейді: «Құдайтағаламырзалыққылып, мағанбіразнәрсе берген, мен, әсіресе, үштүрліөнерді жете меңгердім. Біріншісі – әскериөнер,  яғниәскердібасқару, оныңтәртібі. Екіншісі – ақындықөнер, яғнитүрліөлеңқұрылысынсақтайотырып, түріктіліндеқасида, ғазал, рубаяттәріздіөлеңшығараалу, араб, парсы, түріксөздерініңмағынасынжетікбілу. Үшіншісі – бұрынАрабстан, Иран, Тұрандыбилегенпатшалардыңөмірі мен мемлекеттікмаңыздыістерін, олардаболғанірілі-уақтыоқиғалардыжатқабілу». Әбілғазы 1603 жылыХиуахандығыныңастанасыҮргенішқаласындаЖошыұрпағынантараған Араб Мұхаммед хан отбасындадүниегекелген. Әбілғазыныңәкесі Араб МұхаммедтіңХибаш, Жолбарыс, Аспандияр, Әбілғазы, ШәріпМұхаммед, Хорезмшах, Ауғанаттыжетібаласыболған. Әбілғазының 6 жасындашешесіөліп, өгейшешесініңқолындатәрбиеленді. ӘкесісалдырғанАрысханмедресесіндеоқып, ғұламағалымдардандәрісалады. Осы жылдардаолхалықауызәдебиетішығармаларынсүйіпоқып, тарихитұрғыданзерттейді, әскериөнер, мемлекетбасқаруісінмеңгереді. Әбілғазы Баһадүрдің «Түрікшежіресі» аттыкітабығылымдүниесіне XVIII ғасырдың бас кезіндемәлімболады. КітаптыңқолжазбасынРесейдетұтқындажүрген швед офицерлеріТобылқаласынанкездестіріп, оны орысшааудартады. Одан швед Шенстремнемістілінеаударады, олаудармакешігіп, 1780 жылығанабасылыпшығады. «Шежіренің» баспабетінкөруі оны жан-жақтызерттеугекеңжолашады. Академик Х.Френбұлбасылымды «Шығыстануғылымыныңдаңқыншығаратынүлкеніс» депбағалаған, Оныңойынша, бұлбасылымРесеймұсылмандарынаөзата-бабаларыныңтарихынбілугекөмектесіпқанақоймайды, олардыңжалпытарихғылымынадегенкөзқарасыноятады. «Шежіренің» ғылымүшін, оныңішіндетарих, этнография жәнетілғылымдарыүшінмаңызы мен оныңкейбіртілерекшелігібұлеңбектіңалғашқыаудармашысыГ.С.Саблуковтыңкіріспемақаласындасөзболады. Бұданкейінгі Әбілғазы жәнеоныңшығармаларытуралытолықмәліметберетінзерттеу – А.Н.Каноновтың 1958 жылыжарықкөрген «Родословная туркмен» аттымонографиясы. Әрине, бұлеңбек, атынасай, «Түрікменшежіресіне», оныңтілдікерекшеліктерінеарналған. Автор мұндашығарманың 7 көшірмесініңнегізіндеоныңсынимәтінінқұрастырып, орысшааудармасынжәнеграмматикалықочеркінбереді. Бұлеңбеккөркемшығармаемес. Дегенмен «Шежіренің» кей тұстарында, әсіресебелгіліхалықтардыңөміртіршілігі мен тарихитұлғалардыңмінез-құлқы, істегенжақсылы-жамандыістерітуралысөзболғанда, аңыз-әпсаналар, небірбейнелісөзтіркестері мен мақал-мәтелдержиі бой көрсетіпотырады. 

3.Қазақстандағы уақытша үкімет органдарының атқарған қызметтері.

Қазақстандағы уақытша үкімет

Уақытша үкіметтің қазақ өлкесіндегі жергілікті органдары 1917 жылы наурыз сəуірде құрылды.

Ақпан төңкерісінен кейін ұлттық-либералдық қозғалыстың басшылары қоғамдық саяси дамудың маңызды мəселелері бойынша Уақытша үкімет жағына шықты.

1917 жылы 14 наурызда “Бұратаналарды тыл жұмысына алу тоқтатылды.

1917ж 18наурызда “1916ж көтеріліс кезінде қазақтарға күш көрсеткен орыстарға кешірім беру туралы” қаулы.

1917ж 20 наурызда “Азаматтардың дін ұстануына, дінге сенуіне, ұлтқа байланысты құқықтарды шектеудің күшін жою туралы” қаулы.

1917ж 8 қыркүйекте “Жетісу облысының 1916 көтеріліс кезінде зардап шеккен халқына қазынадан 11 млн 150000 сом бөлу туралы” қаулы.

Уақытша үкімет ұлт мəселесін, аграрлық мəселелерді түбегейлі шешіп бере алмады, құлаған патша өкіметінің саясатын жүргізумен болды. Сондықтан Қазақстан еңбекшілерінің Уақытша үкімет саясатына наразылығы күшейе түсті.

Қазан төңкерісі қарсаңында бұрынғы империядан Уақыьша үкімеьке ауыр мұра қалды:

Таптық, əлеуметтік, экономикалық, ұлттық қайшыллықтар.

Импералистік соғыстың ұзаққа созылуы.

Ашаршылық қаупі.

Еңбекшілердің Уақытша үкімет саясатына наразылығы күшейді. Сырдария, Жетісу облыстарының көптеген аудандарын аштық жайлады.

Өлкеде революциялық қозғалыс өрістеді.

1917ж 29 тамызда Перовскіде бүкіл өкімет билігін Кеңестерге беру қажеттігі туралы қаулы қабылданды.

1917 ж 5 қыркүйекте Семейде бүкіл өкімет билігі Кеңестерге берілгендігі туралы қарар қабылданды.

1917 ж қыркүйекте Петропавлда жұмысшылар Уақытша үкіметтің жергілікті органдарын тарату туралы шешім қабылдады.

1917ж қазанда Жетісуда шаруалар Уақытша үкіметке сенбейтіндіктірін білдірді.

Уақытша үкімет бітім, жер , 8 сағаттық жұмыс күні, ұлттар теңдігі мəселелерін шешпеді

1917 ж 24-25 қазанда Петроградта большевиктер қарулы көтеріліс арқылы билікті жеңіп алып,Қосөкімет жойылды.Буржуазиялық Уақытша үкімет құлады.Кеңес үкіметі жеңіске жетті.

4-билет