3.Аналитикалық б/ша:

*түзу сызықты

*қисық сызықты

70. Құбылыстардың өзара байланысын статистикалық зерттеу Қоғамдық өмірдің қандайда

2. бір құбылыстарына жататын статистикалық деректерді талдағанда табиғаттағы және қоғамдағы құбылыстардың арасында обьективті өмір сүретін  өзара байланыстар мен тәуелділіктерді есепке алу қажет. Құбылыстарды жеке-дара зерттеп-зерделеу оларға тән заңдылықтар туралы, құбылыстың даму сипаты жөнінде, оған ықпал ететін себептер мен факторлар жайлы толық түсінік бере алмайды. Статистиканың міндеті қоғамдық өмірдің өзі зерттеп отырған құбылыстарының арасындағы байланыстар мен тәуелділіктерді анықтау және өлшеу болып табылады. Өзара байланыстардың сипатын анықтайтын жан-жақты теориялық талдаудың негізінде, статистика осы байланыстардың нақты көрініс табуын зерттейді және олардың тығыздығын өлшейді.  Байланыстарды зерттеу кезінде статистика өзінің әдістерімен және көрсеткіштерімен  екі негізгі міндетті шешеді:   1. Байланыстардың сипатын анықтайды және статистикалық тұрғыдан көрсетеді; 2. Байланыстардың тығыздығын өлшейді. Негізінен корреляциялық деп аталатын байланыстар статистикалық тұрғыдан зерделеніп, өлшенеді. Істің мәнісі мынада, бір құбылыстың екінші құбылысқа тәуелділік деңгейіне қарай байланыстар: толық, немесе функциональды және толық емес, немесе корреляциялық байланыстар болып екі типке бөлінеді.  Бір белгінің мәні, оның варианттарының шамасы толықтай екінші бір белгінің мәндерімен анықталатын болса, ондай байланыстарды функциональды байланыстар деп атаймыз. Алғашқысы екіншісінің функциясы ретінде, соның әсер етуінің нәтижесі ретінде көрініс табады. Сондықтан бірінші белгі нәтижелік деп аталады, ал оған әсер етуші екінші белгі факторлық деп аталады.  Функциональды байланысқа мысал ретінде шеңбер алаңы мен оның радиусы арасындағы байланысты алуға болады. Шеңбер алаңы толықтай радиустың шамасымен, S=πRτ формуласы бойынша анықталады. Бұл жерде алаң – нәтижелік белгі, радиус – факторлық белгі болады.  Функциональдық байланыс толықтай өз күшін сақтап қалады және бақыланған кездердің бәрінде де, зерттеліп отырған жиынтықтың әрбір бірлігінде байқалып отырады. Функциональдық байланыс кезінде χ факторлық белгінің әрбіріне бір немесе бірнеше (көпмәнді байланыстар жағдайында) у тұрақты белгіленген мәндері сәйкес келеді.   Әрбір жеке жағдайда факторлық және нәтижелік белгілерінің мәндерінің арасында мұндай тұрақты сәйкестіктері жоқ бүкіл басқа байланыстар толық емес, немесе корреляциялық байланыстар деп аталады. Байланыстың корреляциялық түрі кезінде χ факторлық белгінің әрбір мәніне у нәтижелік белгінің мәндерінің бүтіндей бір тобы сәйкес келеді, және осы мәндердің шамасы кейде едәуір көп ауытқуы мүмкін. Сонымен, корреляциялық байланыстың функциональдық байланыстан айырмашылығы, ол әрбір жеке жағдайда емес, тек құбылыстардың осы түрінің жиынтығында орташа байқалады. Айталық, мысал үшін, жұмысшының жұмыс стажы мен еңбек өнімділігі деңгейінің арасында  байланыс бар екені күмәнсіз, алайда бір цехта және бірдей білдектермен жұмыс істейтін, біркелкі жұмыс стажы бар жұмысшылардың еңбек өнімділігінің деңгейі әрқилы болып келуі мүмкін, және тек осындай жағдайларда еңбек ететін жұмысшылардың көп санын зерттеп-зерделегенде ғана еңбек өнімділігінің жұмыс стажына тәуелді екенін анықтауға болады. Сол себепті, осындай толық емес байланыстарды анықтау және өлшеу үшін бақылаулардың санын барынша көбейту қажет. Қоғамдық құбылыстар саласында толық емес корреляциялық байланыстар көбірек болады.