Теориялық бөлім
В.А. Кожеуров иондық ерітіндінің статистикалық теориясын шығарған. Балқытылған шлак анионды оттегімен қоршалған катион 1 атомды оттегісіз бөлек құралған системаны қарастырады. Катион мен анионның арасында бөлімаралық ара-қатынас күші бар.
(1)
Мұнда
,
,
- компоненттерге сәйкес келетін аралас
энергия.
Шлак алтыкомпонентті система ретінде қарастырылады.
Катионның иондық бөлшегін көрсетейік:
Катиондардың иондық бөлшектері иондық балқымалардан құралған теориялары бойынша саналады.
Мұнда
xi
–
катиондардың иондық бөлшегі,
- оксидтердің молекуласындағы оттегісіз
элементтердің бөлімдерінің саны, ni
– 100 г шлактағы мольдердің саны.
Берілген шлак үшін иондық катиондардың бөлшектері және әр түрлі компоненттік жұптар үшін белгілі энергияның үлкендігінің араласуын қолдана отырып, В.А. Конвеуров коэффициенттер есептеу үшін оксидтердің активтілігінің теңдігін алды. Одан берілген шлак түзілді.
Көрсетілген теңдік мықты негізгі шлактарға қатысты. Олар эксперимент кезінде жақсы келіседі.
(2)
(3)
(4)
Барлық (2 )–(5) шығарылған теңдеулер күштi негiзгi күйiндiлерге жатады. Олар эксперименталдi мәлiметтермен жақсы сәйкес келу жеткiлiктi. Бiр-ақ сорттың аниондарының күйiндi балқытпасында бар екендiгiннiң жорамал, оттектiң аниондарының иондық еншiсi iстелiп бiрлiкке берiспейтiндiгi. Күйiндiнiң компоненттерiнiң белсендiлiктерi мүлтiксiз иондық ерiтiндi үшiн есеп айырысады яғни шығарма қалай иондық катиондар және аниондарды құя түс, бiрақ тиiстi катионның белсендiлiгiнiң коэффициентiнiң мәнi қосымша жүргiзiледi:
Для компонента , который образует два катиона, активность
Талдау:
Жүйелi ерiтiндiлер құрамы және температурасы 100 г күйiндiде төменде келтiрiлген күйiндi балқытпаларындағын белсендiлiктердiң мәнi есептеуге теорияны пайдалана
100 г күйiндiдегi әрбiр компонентiнiң молдік саны табамыз:
(1)
Фосфордың оксидiнiң 1 моль фосфордың катиондары моліне 2 тең болады
(2)
(3)
(4)
(5)
(6)
(7)
Для компонента , который образует два катиона, активность
Студенттiң өзiндiк жұмысы үшiн варианттар
№ |
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
43.6 |
13.4 |
10 |
23.6 |
8 |
1.4 |
100 |
1600 |
2 |
44 |
13 |
11.6 |
21.6 |
7.6 |
2.2 |
100 |
1620 |
3 |
45.2 |
10.7 |
17.2 |
18 |
8 |
0.9 |
100 |
1590 |
4 |
46.4 |
11.1 |
19.2 |
15.2 |
6.8 |
1.3 |
100 |
1610 |
5 |
47.2 |
7.7 |
22.8 |
12.8 |
8 |
1.5 |
100 |
1620 |
6 |
44.1 |
8.2 |
21.7 |
16.4 |
7.7 |
1.9 |
100 |
1600 |
7 |
40.2 |
9.4 |
19.8 |
21.6 |
6.9 |
2.1 |
100 |
1580 |
8 |
37.2 |
11.1 |
22.8 |
20.8 |
6.4 |
1.7 |
100 |
1600 |
9 |
41.7 |
10.1 |
26.1 |
14.9 |
6.3 |
0.9 |
100 |
1620 |
10 |
44.4 |
7.7 |
28.1 |
12.2 |
6.1 |
1.5 |
100 |
1590 |
11 |
41.6 |
5.5 |
31.6 |
13.2 |
6 |
2.1 |
100 |
1610 |
12 |
39.7 |
5.9 |
30.4 |
15.6 |
5.9 |
2.5 |
100 |
1620 |
13 |
38.9 |
6.1 |
29.2 |
18.3 |
5.7 |
1.8 |
100 |
1600 |
14 |
33 |
6.3 |
32.8 |
19.2 |
6.4 |
2.3 |
100 |
1580 |
15 |
34.2 |
7.8 |
37.1 |
15.9 |
5.3 |
1.7 |
100 |
1600 |
16 |
39.2 |
5.9 |
38 |
9.6 |
4.8 |
2.5 |
100 |
1620 |
17 |
39.5 |
5.1 |
35.9 |
12.1 |
4.7 |
2.7 |
100 |
1590 |
18 |
37.6 |
4.2 |
38.3 |
11.6 |
4.2 |
3.1 |
100 |
1610 |
19 |
36.1 |
5.4 |
40.4 |
10.6 |
5.1 |
2.4 |
100 |
1620 |
20 |
34.8 |
6.0 |
41.6 |
11.2 |
4.5 |
1.9 |
100 |
1600 |
21 |
36.1 |
5.1 |
40.1 |
13.1 |
3.8 |
2.8 |
100 |
1580 |
22 |
32.4 |
5.8 |
43.8 |
11 |
3.5 |
3.5 |
100 |
1610 |
1. Күрделi күйiндi балқытпаларындағы металлдардың оксидтерiнiң белсендiлiктерiнiң мәнi есептеу
2. Қорытынды жасау.
Бақылау сұрақтары:
1. Не белсендiлiкпен деп аталады?
2. Не туралы Рауляның заңы және Генридiң заңы айтады ма?
3. Сiз қалай заттың таза компонентiмен түсiнесiңiз?
4. Белсендiлiктiң коэффициентi деген не ме?
5. Сiз қалай заттың таза компонентi гипотеза күйi терминмен түсiнесiңiз?
Литература:
Теория металлургических процессов: учебник для вузов. Рыжонков Д.И., Арсентьев П.П., Яковлев В.В. и др. - М.: Металлургия, 1989, 392 с.
Теория металлургических процессов: учебное пособие для вузов. Попель С.И., Сотников А.И., Бороненков В.И. М.: Металлургия, 1986. с.483
Теория металлургических процессов. С.И. Филиппов.
М: Металлургия, 1967, 279 с
Казачков Е.А. Расчеты по теории металлургических процессов, Ю М., «Металлургия», 1986, 288 с.
Симбинова К.Ж., Байсанов С.О., Никитин Г.Н. Физико-химия металлургических систем и процессов. Алматы 1993 г.
Симбинов Р.Д., Симбинова К.Ж. Исследование вязкости жидкостей и оксидных расплавов. Актобе 2005 год
Термодинамика и кинетика процессов диссоциации карбонатов и оксидов: лабораторный практикум. Симбинов Р.Д., Симбинова К.Ж. Актобе 2005
Симбинова К.Ж. Методические рекомендации по выполнению лабораторных работ. Алма-Ата, 1990, 75 с.
Сабақ №15 «Оксид металлдың қатты көміртекпен қалпына келуі»
Сабақтын мақсаты: Қатты көміртекпен оксид металлдың бастапқы температурасын анықтау.
Сабақтын жоспары:
Теориялық материалдың бекiтуi
Талдау
Бақылау сұрақтарының тiзiмнiң теориялық студенттiң бiр бөлiгiнiң игеруi және кеңес берiлетiн әдебиеттiң сiлтемесi үшiн берiледi.