- •Идалык пайрем муро-влак. Календарные песни.
- •12*. Ломбо пеледыш пеледеш гын,
- •13*. Шошым вучеда, шошым вучеда, -
- •14. Сай сий ден Ӱярням
- •15. Лӱмын мураш толынна да,
- •39*. Пӧртет йодаш кайышна да,
- •40*. Пӧртӧнчыл тошкалтышет - латкок тошкалтышет,
- •43. Ломбо пеледыш пеледме годым
- •54*. Полтым пыштышна шелше корешеш,
- •55. Изи подешет сыратым сакышна да,
- •56. Омбал сергаш салатым пыштышна,
- •67*. Вӱташ петырыме шем ушкалет -
- •77. Кӱкшын-кӱкшын курыкет ӱмбалан
- •78. Шӧртньӧ шергашетым налдалам ыле гын,
- •82. Ой, изаем-еҥгаем,
- •83. Ой, ӱдырем-шамычем,
- •106*. Шорыкйол толеш пура йӱаш,
- •Еш йӱла муро-влак. Семейно-обрядовые песни
- •110*. Клат шеҥгел йолгорнем дыр,
- •116. Шӱвырзӧ марийлан каялам, маньым, -
- •138*. Индеш ниян йыдалем кодеш,
- •159. Ачий деч йодым, анам йодым,
- •160. Шке ачий ден илымем годым
- •179*. Изи кожет, кугу кожет
- •189. Изи тайылет кӱзашыже
- •205. Пасуштыда шорыкда
- •240*. Чот мурыза, чот куштыза
- •258. Павыл эрге Йыванже
- •259. Чодыратым лекна, тӱмырым перен,
- •260. Пасу покшел пистыже
- •264*. Куд ияш алашат ден
- •265. Изи нурет, кугу нурет -
- •272*. Сӱан толеш, сӱан толеш,
- •276. Микалын капкат - ший капкат,
- •277. Мӱндыр кӱдырчет кӱдырталеш -
- •294*. Ой, эҥыжвондет, эҥыжвондет,
- •295*. Кандаш ияш алашаж ден
- •302. Волгенче коеш ман ида ман -
- •320*. Сӱан толеш, сӧй толеш,
- •339. Морко велын качыже-шамыч
- •347*. Аньык гочем ида кай -
- •358. Вӱта шеҥгел шараҥгыже
- •362. Якте пӱнчет лиеш ыле гын,
- •421*. Шошым кечет чеверет,
- •422. Шочын моштыдымо пушеҥгыже
- •494*. Изиракат капем уло да,
- •533*. Ыле вет мемнан олмапужо,
- •536*. Куку муренат толын онал да,
- •537*. Тошкем шудыдам огына лаштырте, -
- •545. Лаштыра куэт молан куанен шога?
- •546*. Ой, парйамем, парйамем,
- •565*. Капка ончык легылдальым,
- •568*. Ончалза-ян вуйышкем, ончалза-ян ӱмбакем -
- •571*. Чулка йолан алашажлан
- •572*. Йывыртенам веле, куаненам веле
- •589. Пистер воштет йӱр кояле,
- •607*. Тыйжат мӱндыр улат, мыйжат мӱндыр улам,
- •608*. Ломберет воктекет шӱшпыкет толдалеш,
- •629*. Индеш ниян йыдалемже
- •658*. «Эк-ок» маныде гыч
- •659*. Политр янда мыйын кидыштем да,
- •699. Отет воктен каем маньым, -
- •712*. Изи олыкышкыжо воледа гынже,
- •713*. Тау йӱктымыланда да,
- •735*. Чулка йолан шем алашаже
- •739*. Олача-вулача чывем ыле,
- •740. Пеледалтеш-велалтеш, чевергалеш-сасканеш...
- •748*. Куэн тӱҥжат шӱйшашлык да,
- •749*. Мыйже колен колталам гын,
- •750. Ӱдыр-каче, пошкудо-шамыч,
- •751. - Ой, кожем, кожем! Молан шочынат, молан кушкынат?
- •781. Кӱкшын-кӱкшын курыкет валан
- •787*. Юл воктенет шымавучет -
- •791*. Йӱдшын кужужым мо пала?
- •792. Эр кечет легылдалешат,
- •818*. Тошкалтыш мучаш мӧрӧ кӱмешке,
- •819*. Пӧрт покшекет легылдал ончальымат -
- •828*. Элнет вӱдет - кугу вӱдет,
- •839. Ош пӧртдажын ош коҥгажым
- •840*. Ошыт вӱдын покшелныже
- •841*. Уремет мучко мардежет пуалеш,
- •851*. Июнь нылде икымше ийын
- •852*. Пасу покшел тумыжым
- •853*. Кечыжат кӱшнӧ, мӧҥгыжат мӱндыр,
- •859*. Ола могырым пылже тольо,
- •862. Шорык вӱташкет пуральымат,
- •867*. Ошемалше олмасадше
- •876*. Шӱдӧ коло вопшем уло,
43. Ломбо пеледыш пеледме годым
Шӱшпык тольо ломберышкем.
Аршаш йолван парчаш шинчын,
Лыкын-лукын шӱшкале.
Куэ лышташ шарлен шумек,
Куку тольо куэрышкем.
Кудыр йорга парчаш шинчын,
Мотор мурыжым мурале.
Шӱшпык йӱкым колын манын,
Шӱшка манын ида ман.
Куку йӱкым колын манын,
Мура манын ида ман.
Шоналтен колтышым йолташем,
Муралтен колтышым мурыжым.
Каласал илыза, вес гана
Поро мут ден шарныза!
Когда цвела черёмуха,
Соловей прилетел в мой черёмушник.
Сев на ветку с гроздьями сережек,
Трелью засвистел.
Когда распустились листья берёзы,
Кукушка прилетела в мой березняк.
Сев на кудрявую игривую ветку,
Запела свою красивую песню.
Не думайте, что, услышав соловьиные трели,
Свищу я.
Не говорите, что, подражая кукушке,
Пою я.
Подумала я о своём друге
И спела его песню.
Живите-говорите, в другой раз
Добрым словом нас помяните!
44. Кеҥеж кече чевер кечыште
Мӧр пеледыш пеледеш.
Рвезе кап-кылна дене муралтена,
Оза дечын йодылден.
Ясным летним днём
Расцветает цветок клубники.
Пока мы молоды, поём,
Испросив разрешения у хозяев.
45. Шеме таве шулышан портышкеметым чийышна,
Портышкем йоллан пушкыдо.
Оза кумылжат пушкыдо,
Мемнан кумылым ыш кодо.
Кудыр вуян кукулан куэр лийже,
Порсын вуян шӱшпыклан ломбер лийже.
Мемнан мурыжо чот йоҥгалтше,
Икте кодде чылаланат садам лийже!
Надели мы чёрные валенки с шерстяными голенищами,
Валенки для ног мягки.
Расположение хозяев доброе,
Не обидели они нас.
Кудрявоголовой кукушке пусть будет березняк,
Шелковоголовому соловью пусть черёмушник будет.
Пусть наша песня громко звучит,
Всем до единого большой привет!
46. Идым шеҥгел куэрышке
Куку толын муралтале.
Тупшат ок кой, оҥжат ок кой,
Мурымыжо веле шоктале.
Вӱта шеҥгел ломберышке
Шӱшпык толын шӱшкалта.
Тупшат ок кой, оҥжат ок кой,
Шӱшкалтымыже веле шокта.
Меже муралтен шогена гын,
Шернат ок кой, тупнат ок кой,
Муралтыме йӱкна веле шокта.
В березняк за гумном
Кукушка, прилетев, пропела.
Ни спины её не видно, ни груди не видно,
Только пение её было слышно.
В черёмушник за хлевом
Соловей, прилетев, свистит.
И спина его не видна, и грудь не видна,
Слышен лишь его свист.
И у нас, когда мы стоим поём,
Ни бус наших не видно, ни спин не видно,
Слышно лишь наше пение.
47. Кӱшыч кайыше турняжлан
Верже кумда кӱлеш.
Ияш моштыдымо комбылан
Вӱдшат кумда кӱлылда.
Йорташ моштыдымо алашалан
Корныжат кумда кӱлеш.
Мемнан ялын ӱдыржӧ-влаклан
Вержат кумда кӱлеш:
Омсадӱрыштӧ улшыжат, чакналтыза,
Коҥгадӱрыштӧ улшыжат, чакналтыза!
Летящему сверху журавлю
Нужно обширное место.
Не умеющему плыть гусю
Нужна просторная вода.
Не умеющему ржать мерину
Нужна широкая дорога.
Девушкам нашей деревни
Нужно просторное место:
И у двери стоящие, чуть назад отступитесь,
И у печи стоящие, попятьтесь!
48. Олаште налме ведранаже
Вӱдвара вуеш тӱганыш.
Пазарыште налме вӱдвараже
Вачына ӱмбалан тӱганыш.
Куд велыжан шовырнаже
Капна ӱмбалан тӱганыш.
Кӱжгӧ йолван порсын шовычшо
Мемнан вуеш тӱганыш.
Шымлыраш йолван кидшолжо
Мемнан кидеш тӱганыш.
Нылдыраш йолван шергашыже
Таҥна кидеш тутаныш.
Тиде мурымо мурынаже
Тендан ончылан тӱгана.
В городе купленное ведро
Износилось на концах коромысла.
Купленное на базаре коромысло
Истёрлось на наших плечах.
Наша поддёвка-шестиклинка
Износилась на наших телах.
Шёлковый платок с густыми кистями
Износился на наших головах.
Двадцатикопеечный браслет с кистями
Износился на наших руках.
Одиннадцатикопеечный перстень с кистями
Износился на руках наших подруг.
Спетая нами эта песня
Заканчивается перед вами.
49. Шып-шып шопкерет,
Шопкер мучаш яктерет.
Яктер мучаш кукужо
Шере нуретым тӱзата.
Ме шогалын улына
Изан-еҥган кумылжым савыраш:
Ала савырен кертына, ала уке?
Тихо шелестит осинник,
На краю осинника - сосняк.
На краю сосняка кукушка
Украшает пением сладкое поле.
Мы здесь встали,
Чтобы расположить к себе брата с невесткой:
Расположить сможем или нет?
50. Йылдырым-йылдырым чесна уло,
Кечывал кече гай пӧртна уло,
Озан тияк гай озана уло,
Роза пеледыш гай трушкана уло,
Маке пеледыш гай гармонистна уло,
Сирень пеледыш гай тӱмырзына уло,
Окна сад гай рвезе-шамычна улыт,
Чечен пеледыш гай шке улына.
Есть у нас вкусные угощения,
Словно полуденное солнце, есть у нас дом,
Как казанский писарь, наш хозяин,
Дружка наш - словно цветок розы,
Гармонист - словно маков цвет,
Барабанщик подобен цветку сирени,
Парни наши - словно цветы на подоконнике,
А мы сами - прекрасные цветы.
51. Изи вӱдшӧ йогалеш,
Кугу вӱдыш ушналеш.
Рвезе ӱмыр, ӱдыр ӱмыр
Йогын вӱд гай эрталеш.
Кумда олык покшелне
Чевер пеледыш пеледеш.
Чевер пеледыш коклаште
Изи мӱкшыжӧ ызгалтеш.
Изи йорга шӱшпык гай
Мемнан уло сагушна.
Чевер маке пеледыш гай
Меже кушкын улына.
Ужарге деч весым, чолка деч молым
Ме перчаткыжым она чий.
Чобык каче деч весе, йолташем деч моло
Мемнан ушышто огеш лий.
Шереҥге колын шекшыже улына,
Оланге колын согаже улына.
Кугу Чобыкын ӱдырышт кушкына,
Рвезыштын йолташышт лийына.
Маленькая речка течет,
Впадает в большую реку.
Жизнь парней и девушек (молодость),
Как проточная вода, утекает.
Посреди широких лугов
Цветут красивые цветы.
Среди ярких цветов
Жужжат маленькие пчелки.
Словно маленький игривый соловей,
Есть у нас дружка.
Как яркие цветы мака,
Мы выросли.
Никаких, кроме зелёных, никаких, кроме розовых,
Перчаток мы не носим.
Ни о ком, кроме чобыковских парней, кроме своего друга,
Мы и не думаем.
Мы - желчь рыбы плотвы,
Мы - жабры окуня.
Растем мы, девушки Большого Чобыка,
Будем подругами его парней.
52. Ӱстембал ӱштышет, ош ӱштышет -
Ошлагайыкын шулдыржо.
Ӱстембал кӧргӧ чевер чесыже -
Ӱдыр-шамычын кид вийже.
Салфетка для вытирания стола, белая салфетка -
Словно крыло орла.
Вкусные угощения на столе -
Мастерство рук наших девушек.
53. Пӧрткоклаште латкок кӧгӧрченже
Пӧрткоклатым таҥ сургалтат.
Идым кӧргыштӧ латкок сапондо
Идым кӧргетым таҥ сургыктат.
Латкок шӱдышан печкеже
«Таялзак, таялзак» малдалеш.
Ӱстембалне шинчыше кӧрагаже
«Темалзак, темалзак» малдалеш.
Ӱстембалне шинчыше латкок коркаже
«Темалзак, темалзак» малдалеш.
Тудо ӱстембалне шинчыше латкок коркаж дене
Мыланна тушто шинчаш келшалеш гын, уке гын?
Двенадцать голубей на чердаке
Дружно чердак сотрясают.
На току удары двенадцати цепов
Стройно сотрясают твой ток.
Двенадцатиобручная бочка
«Наклоните, наклоните» говорит.
Стоящий на столе жбан
«Наполните, наполните» говорит.
Стоящие на столе двенадцать ковшей
«Налейте, налейте» говорят.
С расставленными на том столе двенадцатью ковшами
Нам сидеть там годится ли, нет ли?
