1925 – “Срэбра жыцьця”
Лячыўся ў Крыме
Робіцца старшынёй “Узвышша”
У 1932 годзе арганізацыю зачынілі
Выпадкова застаўся на волі ў 30-х гг.
Была задума стварыць раман “Ідзі, ідзі”
У 30-я гг. выкарыстоўвае афіцыйную рыторыку, услаўляе Сталіна. У 1938 арыштаваны, зламалі здароўе. Арыштавалі на падставе таго, што размаўляў зь сялянамі, палічылі шпегам.
Напісаў 3 раманы пасьля турмы
У 1941 уступіў у Чырвонае Войска, пісаў у “Раздавім фашысцкую гадзіну”, працуе ў часопісе “Беларусь”.
“Кат у белай манішцы”
“Пошукі будучыні”, “Млечны шлях”, “Вялікі дзень” – напісаў падчас вайны
Было шмат творчых задумаў.
У Чорнага аналітычна-апавядальны стыль.
Вырас да празаіка эўрапэйскага маштабу.
1921-1922 – Першыя празаічныя творы нічым не вызначаюцца “На граніцы”…
“Маё дзела цялячае” , “Па дарозе”, “Срэбра жыцьця” 1925-1926, заўважны творчы рост.
Тонка паглыбляецца ў псыхалёгію.
Тэма маленства, вобраз дарогі.
Тэрмін маленькага чалавека – вякоўца.
Шмат лірычных адступленьняў, прырода адцяняе чалавечы настрой, шмат адухаўленьняў, цудоўнае ў звычайным, філязафічнасьць у вывадах герояў, аўтара, роздумы пра жыцьцё. Шмат радкоў стала афарызмамі. Чалавек – гэта ж цэлы сьвет!
“Верасьнёвыя ночы” – навелістыка. Вёска падпарадкавана ўласьніцтву. Рэфрэн “пах яблык”. Пэйзаж як люстэрка душы.
“Хвоі гавораць” – жыцьцё не спыняецца, працягваецца.
“Маленькая жанчына” 1942 год.
Чорны ня меў вайсковага досьведу, маляваў схэму.
1927 – першы раман “Сястра”
Плынь сьвядомасьці гэрояў, суаднесьці рэальнае асяроддзе з духоўнымі перажываньнямі.
Паказвае сьвядомасьць у разьвіцьці.
Сфэра грамадскага й асабістага, хуткая зьмена настрою, рэфлексыя, амаль усе пэрсанажы выяўляюцца праз напружанае жыцьцё.
“Захад і ўсход”
“Раскрыжаваньне”
“Усход”
1931 “Бацькаўшчына”
“Пошукі будучыні” – ваенная раманістыка, цэнтральная тэма – барацьба з акупантамі знутры сям’і.
1944 – “Млечны шлях” – раман антыўтопія.
“Пошукі будучыні” паўстае праблема Бацькаўшчыны, праблема страчанай душы, пісаўся падчас ВАВ. Сям’я Сымона Ракуцькі была падзелена. Апавядальнік, перадача яго меркаваньняў.
Аналітызм, а не паказ пачуцьцяў, пэйзаж пусты. Мова сухая, чытаць даволі цяжка, Чорны – пісьменьнік-гуманіст, але не да ворагаў.
Аналітычны стылевы напрамак, заснавальнік шматплянавага раману.
Навумовіч 6120314
У гады ВАВ бел. Літ. Стваралася па-за межамі Беларусі.
Тры пакаленьні: Колас, Купала, Бядуля.
2-е пакаленьне: Макаёнак, Шамякін, Куляшоў, Панчанка (іранскі дзёньнік, 22 вершы), Максім Танк.
Максім Танк. Паэт эўрапэйскага й сусьветнага маштабу. Увайшоў як майстар свабоднага вершу верлібру, свабодны ад рыфмы, а часам й рытму. Трымаецца на сплаве думкі й пачуцьця.
Пачынаючы з 60-х гг. цалкам аддаецца верлібру.
Заняў трывалае мейсца ў амэрыканскай і эўрапэйскай літаратуры, англамоўнай. Хаку й хайку.
Свайму распаўсюджаньню вэрлібр удзячны Фрыдрых Гёрдэрлін, Уолт Уітмэн, Сьцівен Крэй, Артур Рэмбо, Жуль Ля Форг.
Упершыню верлібр увёў Кан у 1884 годзе ўвёў тэрмін вэрлібр.
Мае філязофскую заглыбленнасьць.
Свабодны ва ўсім акрамя неабходнасьці ствараць добрыя вершы (Томас Эліёт)
“Нарачанскія сосны”.
Т.4 6-цітомнага збору твораў.
“Мой хлеб надзённы” 1962 год.
“Глыток вады” 1964 год.
“Хай будзе сьвятло” 1972 год
“Дарога закалыханая жытам” 1976 год
“За маім сталом” 1984 год
“Прайсьці празь вернасьць”
1 вэрлібр выпісаць для іспыту
“Ну што мне пажадаць?”
Верш-экспромт, аналітычны, верш-роздум,
Якаў Хвілеўскі пераклаў “Мы зьвязаны з табой” на расейскую.
7 паэтаў сьвету .якія дасягнулі найлепшай дасканаласьці ў верлібры, сярод іх М. Танк, стварае свае вэрлібры на нац. Глебе.
Назыхікпет, Пабло Нэруда (Чылі), Вітэз Наў Нэзвал (Чэхія), Яніс Рэцас (Грэцыя), Артур Лукмвіс (Швэцыя), Пон Элюар, Жак Правэр (Францыя), Максім Танк (Беларусь)
Вэрлібры пісалі Фэт, Гейнэ, Кіплінг, Гейнэ, Маякоўскі, Салавухін,
Родапачынальнікам у Бел. Літ. Зьяўляецца Янка Купала й Максім Багдановіч.
“А хто там ідзе” інтанацыі
Багдановіч у 1915 годзе напісаў адзін зь першых вэрлібраў “Я б хацеў спаткацца з Вамі на вуліцы”
Вэрлібры ё ў Лойкі, Сіпакова, Разанава, Вярцінскага, Пятруся Макаля, Сяргей Дзяргай, м. Стральцоў,
Вэрлібр – свабодны верш – гэта ня белы верш.
Белы мае аднолькавую колькасьць націскных і ненаціскных складоў
У вэрлібры думка разгортваецца па сьпіралі
Рытмічны малюнак можа быць розны
У вэрлібры важны кантэкст, жыцьцёвая канкрэтыка, нацыянальны калярыт.
Танк – паэт глыбокага філязофскага складу.
“Мая хата з краю”, “Ударыў гром”, “Калі трэба Песьня”, “Мой хлеб надзённы”, “Ударыў гром”, “Калі трэба была песьня”
У 30 год увайшоў у падручнікі й хрэстаматыі.
Нарадзіўся ў Пількаўшчына Мядзельскага раёну.
Массавадэмакратычную паэзіў Зах. Беларусі, вучыўся ў Радашковіцкай і Віленскай гімназіі, адбываў зьняволеньне на Лукішках ,разам зь Янкам Гарохам выдаў рукапісны зборнік “Пралом”
3-ма зб. Паэзіі ўвайшоў у літ-ру Зах. Беларусі: “На этапах” (1936) – рэвалюцыйны зьмест, турэмная лірыка; “Журавінавы цьвет” – паглыбляецца ва ўнутраны сьвет чалавека; “Пад мачтай” (1938). 3 зборнікі – 3 этапы станаўленьня таленту (псыхалягічны зборнік), зборнік філязофскага зьместу.
“Журавінавы цьвет” зашыфраваны
“Пад мачтай” меў філязофскае гучаньне. Пад хвояй як пад мачтай. Бярэ пачатак свабодны верш
Народны паэт Беларусі, гэрой сацыялістычнай працы, ляўрэат Ленінскай прэміі. Доўгі час узначальваў саюз пісьменьнікаў Беларусі ,чальцом абароны міру. Паэт філёзаф, паэт мысьляр
Вэрлібр бярэ свій пачатак зь японскай паэзіі, Танка – 5радковы нерыфмаваны верш у Японскай паэзыі, Хоку – 3-храдковы верш (мэтафара раскладзеная на паняткі)
Хоку
Асеньні дождж у імгле
Не, не да мяне, да суседу
Парасон прашапацеў
З нашага сяла
Карову, якую я прадаў
Вядуць скрозь туман.
Як вішні расквітнелі
Яны з каня сагналі
І князя ганарліўца
Хоку – гэта загадка й адгадка адначасова
Уплыў польскага рамантызму. Танк рэаліст і рамантык. Вобразы: хата вясковая ,абрус, стол, вокны, парог, бохан хлеба, Нарачанскі вецер. Калярыт і стыхія – аснова творчасьці
“І радасьць ніякая радасьць”
“Ave Maria”
“Той, хто дрэва садзіў”
6120314
Ніл Гілевіч – гумарыстычны, клясык, “Родныя дзеці”, сямейныя адносіны.
“Сказ пра лысую гару”, пра век, творчую асобу
Вывучыць 5 вэрлібраў
Уплыў польскага рамантызму.