Тәжірибелік мәліметерді өңдеу

1. (6)-шы және (7)-ші өрнек бойынша шығарылады.

2. Қадағалау нәтижесін және есептегенді 2-ші кестеге қою керек.

3. Концентрация арқылы беттік керілуге тәуелді етіп график тұрғызу керек.

4. График арқылы әртүрлі концентрацияның беттік коэффицентін анықтауға болады.

5. Белсенді беттің адсорбция заты ерітінді ауасы мен шекара арасында (4)-ші өрнек арқылы анықтау керек.

6. Адсорбция және концентрация тәуелділігі бойынша есептеу графигін тұрғызу керек.

1-кесте

№ п/п
	1	2	1	2	1	2	1	2	1	2
1	2	3	3	4	5	6	7	8	9	10

Зерханалық жұмысты орындағаны туралы есептеме формасы

Әрбір студент жеке жазбаша есептеме береді. Есептеме мұқият, сауатты жазылуы тиіс.

Жазбаша есептеменің тұжырымды түрінде барлық есептеулер болуы керек, есептің мәліметтері 1 және 2 кестеге толтырылуы керек, и графиктері миллиметрлік қағазға қарындашпен салынуы керек.

Қорытынды

Зерттелетін жүйелерде беттік керілу мен адсорбцияның концентрация және заттардың табиғатына тәуелділігін белгілейді.

Жұмысқа жіберілу сұрақтары:

1. Жұмыстың мақсаты неде?

2. Осы жұмыста беттік керіліске қолдануда қандай әдіс пайдаланады?

3. Концентрациядан беттік керілісдің тәуелділігі неде? (график түрінде көрсету)

4. Адсорбцияның өлшемін қалай анықтайды?

5. Беттік керілісдің өлшеміне зат табиғаты қалай әсер етеді?

6. Адсорбцияның өлшеміне зат табиғаты қалай әсер етеді?

7. Концентрациядан адсорбция өлшемінің тәуелділігі қандай? (график түрінде көрсету)

8. Капилляр константасы қалай анықталады?

9. Қандай мақсатпен жұмыста су арқылы тәжірибе жүргізіледі?

10. Неге жұмыс бір қалыпты температурада жүргізіледі?

Бақылау сұрақтары:

1-нұсқа

1. Физикалық ұғымдар: энтальпия, жұмыс, беттік құбылыс, экстенсивті факторлар, беттік – белсенді заттар

2. Беттік құбылыстардың молекулалық – кинетикалық мәні неде?

3. Беттік – белсенді заттар әсерінің механизмі қандай?

4. Лэнгмюр теориясының мәні неде?

5. Жуховицкий теңдеуін нені білдіреді және қашан қолданылады?

6. Адсорцияға температураның әсері қандай?

7. 40 см³ көмірқышқыл газы 300⁰К – де 8^.10⁴ Па қысым астында және 280⁰К –де 2,2^.10⁴ Па қысым астында 1 г көмірімен адсорбцияланады. Адсорбцияның жылуын жылуын анықтаңдар.

2-нұсқа

1. Физикалық ұғымдар: энтропия, Гиббс энергиясы, еркін беттік энергия, интенсивті факторлар, адсорбция

2. Адсорбциялық құбылыстардың мәні неде?

3. Қандай теориялық сипаттамалар беттік құбылыстарға тән және олар неге тәуелді?

4. БЭТ теориясының мәні неде?

5. Шишковскийдің теңдеуі нені білдіреді және қашан қолданылады?

6. Температураның беттік керіліске әсері қандай?

7. Лэнгмюр теңдеуіндегі тұрақтыларды анықтаңдар, егер 298⁰К –ге қысым мен адсорбциясы белгілі болса.

Р, Па	1,40	2,60	4,00	5,30	6,65	8,00
Г, моль/л	0,15	0,28	0,38	0,47	0,55	0,65

Блиц-тест

1. Беттік керіліс деген не? Беттік керіліс деген:

a) бет үстіндегі бөлшектердің өзара әрекеттесу жұмысы

b) бет үстіндегі бөлшектердің орта бөлшектерімен әсерлесу жұмысы

c) бетті аудан бірлігіне өзгерту жұмысы

d) бет үстіндегі бөлшектердің сұйық ортасындағы бөлшектермен әсерлесу жұмысы

e) бет үстіндегі ауа бөлшектерімен өзара әрекеттесу жұмысы

2. Кез-келген адсорбентте заттардың адсорбциялануы қандай факторларға тәуелді болады?

a) a = f (T, C, адсорбент пен адсорбтивтің табиғатына)

b) a = f (T, C, адсорбенттің табиғаты)

c) a = f (T, C, адсорбтивтің табиғатына)

d) a = f (T, C, адсорбенттің табиғатына және ауданына)

e) a = f (T, C, адсорбтивтің табиғатына және ауданына)

3. 27⁰С температурада адсорбцияны анықтаңдар, егер осы заттың 2,5 М және 3,5 М ерітінділерінің беттік керіліслері сәйкес 50 дин/см және 30 дин/см тең болса.

a) 0,1 . 10⁷

b) - 0,1

c) 0,2 . 10-6

d) 0,2

e) 0,1

4. 2830 ден 3350 дейін сұйықты қыздыру кезіндегі энтропия өзгерісін есептеңдер, егер осы кезде беттік керілісдің мәні 42^.10^-16 дин/см ден 35^.10^-16 дин/см дейін өзгеретін болса.

a) 0,19 кал/моль^.град

b) - 0,19 кал/моль^.град

c) 1,9 кал/моль^.град

d) -1,9 кал/моль^.град

e) 1,09 кал/моль^.град

5. Адсорбция және беттік керіліс өзгерісінің арасындағы байланыс қандай?

a)

b)

c)

d)

e)

6. Келтірілген тәуелділіктердің қайсысы адсорбцияның Лэнгмюр изотермасының теңдеуі болып табылады?

a)

b)

c)

d)

e)

Глоссарий:

1. Сорбция – бір заттың басқа затта жинақталу (сіңірілу) үдерісі.

2. Адсорбция – бір заттың басқа заттың бетінде жинақталуы.

3. Адсорбент – бетінде адсорбция жүретін заттар.

4. Адсорбат – адсорбенттің бетінде тұнатын заттар.

5. Беттік керіліс – адсорбенттің бірлік бетінің артық еркін энергиясы.

6. Беттік белсенді заттар (ББЗ) – бетте адсорбциялану арқылы беттің еркін энергиясын азайтатын, сәйкесінше беттік керілісті де азайтатын заттар.

7. Беттік керілістің градиенті – концентрацияның өзгеуіне сәйкес беттік керілістің өзгеруі.