Әр түрлі температуарадағы судың беттік керілуі

1-кесте

16	73,34	35	70,35
18	73,05	40	60,55
20	72,75	45	68,73
22	73,44	50	67,90
24	72,12	60	66,17
26	71,80	70	64,41
28	71,47	80	62,60
30	71,15	90	60,74

Термодинамиканың екінші бастамасына сәйкес беттік қабаттағы бос энергия өздігінен не беттік қабаттың көлемінің кемуіне байланысты кемиді, мұндай жағдайда сұйықтықтың шар түріне келуі байқалады, не беткі қабаттың өзгеруіне байланысты, соңғы жағдай сыртқы ортадан басқа молекулалардың беттік қабатқа тартылуынан болады.Оларда өте аз мөл-шердегі беттік қабаттың энергиясы кемиді. Ерітілген заттың табиғатына байланысты еріткіштерде беттік қабат керілуінің (көбеюі немесе кемуі) концентрацияның көбеюіне байла-нысты көбеюі немесе азаюы мүмкін.

Еріткіштің беттік қабат керілуін азайтушы заттар беделді болады. Мұндай заттар еріткіштің ішіндегіден гөрі сыртқы беттерде өте жоғары концентрацияда болады. Бір заттың, екінші заттың беттік қабаты концентривтенуін - адсорбция деп атайды.

Әр түрлі беттік қабаттағы белсенді заттар, әртүрлі дәрежеде беттік қабаттың керілісін төмендетеді. Зат неғұрлым белсенді болса, белгілі температурадағы концентрацияда соғырлым беттік қабатын төмендетеді. Беттік қабаттың шегі болып оның керілуінің көлемі және концентрациясының өзгеруі болып табылады. Ол беттік қабаттың коэффиценті деп аталады.

, мұндағы

Адсорбцияның көлемі квадрат еріткішінің беткі қабатының сантиметрлі мольдік түрде бейнеленеді (а) және сызықты түрде беткі қабаттың коэффиценті және концентрациясына (С) бағынышты болады. Бұл Гиббстің теңдеуі мен былайша өрнектеледі.

(4)

Сұйықтың беткі қабатының керілуін анықтаудың бір жолы ретінде ішіндегі ауаның салдарынан пайда болған көпіршіктер жасау кезіндегі максималды қысымын өлшеу болып табылады.

Егер сұйықтық ауамен араластырса,оған капилляр ұшын салсақ ол бояу ауаға толады,сол кезде пайда болған көпіршік белгілі бір деңгейге жеткенше көбейе береді. Осы деңгейде көпіршік үзіліп, қысым 0-ге дейін төмендейді. Содан кейін қайтадан көпіршіктер пайда болып, бір мезетте жаңа көпіршіктер көбейеді.Сұйықтықтың беттік керілуі көпіршіктердің максималдық қысымына пропорционал болады.

(5)

К көбейткіші сұйықтықтың табиғатына тәуелді емес, ол капилляр константасы болып саналады және су арқылы анықталады.

(6)

Бөлменің температурасы бойынша көпіршік максималдық қысымын сол бір копилярдың көмегімен анықталып,сол арқылы алынған сұйықтықтың беттік керілуді табуға бола-ды.

(7)

Тәжірибелік бөлім

Тәжірибеге Ребиндер приборы қолданылады,бұл схема мына суретте көрсетіледі.

1.Мұғалімнің тапсырмасымен алынған қоспаның проценттік концентрациясын есептеу керек.

2.Қоспаны 25 мл колбада дайындау керек.

3.Суретте көрсетілген схема бойынша А пробиркасына 25 мл дистилденген су құйылады.

4.Пробирканың аузын одан өтетін копилярмен тығыз жабады.

5.Копилярдың ұшын суға тиер-тимес болып тұру керек.

6.С кранды жайлап ашып,склянка В-ға тамшылап су ағады.Склянка В,монометр В және пробирка А пайда болады,сөйтіп ауа копиляр арқылы А пробиркасына өтеді. С кранын аққан судың жылдамдығы монометрлік сұйықтық пен монометр трубкасында араласуын реттеп отырады. Алынған көпіршіктің бөлігі Максималдық әртүрлі деңгейде монометрде есептеледі.Ортақ есеппен бұл Р өлшемін береді-алынған ауаның беттік қысымы.

7.Кейін А пробиркасына 25 мл әртүрлі концентрацияда дайындалған қоспаны құямыз және қысымын анықтайды.

8.Екінші алынған затты дайындап және есептеу керек.

9.6 пункты екінші қоспамен қайталау керек.

Зерттелетін ерітінділердің жұмысшы концентрациясының нұсқалары

Нұсқа	Концентрации
1	0,1	0,2	0,3	0,4	0,5	0,6
2	1,0	2,0	3,0	4,0	5,0	6,0