3. Оңтүстік аймақ: Сырдария, Талас, Шу өзендерінің бассейні.

Қазақстан аумағында су күшінің мөлшері молдығына қарамай, су электростанциялары еліміз шығаратын электроқуатының бар-жоғы 15 % ғана өндіреді. Жалпы су ресурстарын тиімді және ұтымды пайдалану проблемалары елімізде әлі толық шешілген жоқ. Мысалы, жер суару процесінде берілген судың 40 % қайтып оралмай, сіңіп кетеді. Арал теңізі бассейнінен ҚР-ын қосқанда, жер суару жұмысына 12 мың м³/жылына су қолданылады. Ал Израиль, осындай ауа райы жағдайында, суару алқабы бірдей болғанның өзінде, жер суаруға бізден екі есе аз су қолданады. Су ресурстарын тиімсіз, ұтымсыз пайдалану біздің коммуналдық-тұрмыстық шаруашылықтарда кеңінен бой алып отыр. Мысалы, тұтынушыларға су жеткізетін құбыр жүйелері ескі, 70 % істен шыққан. Осының салдарынан тап-таза, ауызсуларын далаға кетіріп, жоғалтып жатыр. Орталықтан қамтамасыз ететін су құбырларының жарамсыздығынан жоғары сапалы тұщы 20-30 %, далаға құйып отырған қалаларымыз бен елді мекендеріміз бар.

Өндіріс секторында да су ресурстарын қайтарып жұмсау жүйесінің дұрыс жұмыс атқармауы салдарынан су ресурстарын тиімсіз және ұтымсыз пайдалану қең өріс алған.

2 Ғылыми техникалық революция су тұтынушылықты жоғарылатуда. Бұл өнеркәсіптік және ауылшаруашылық өндірісі көлемінің ұлғаюына байланысты. Әсіресе, суды қажет ететін химиялық, мұнай – химиялық, металлургиялық өнеркәсіптер, энергетика ауылшаруашылық және коммуналды тұрмыстық кызметтер.

Халық шаруашылығында суды пайдаланудың негізгі 2 тәсілі бар: l) суды пайдалану; 2) суды тұтыну.

Суды пайдалану суаттардан алынбайды да, шаруашылық қажеттіліктерін шешуге пайдаланылады (Гидростанция, балық шаруашылығы).

Су тұтыну – су объектілерінен немесе сумен жабдықталған жүйелерден суды алып пайдалану. Бұл су объектілеріндегі су қорларының азаюына алып келеді. Су тұтынушыларға мына салалар жатады: өнеркәсіп, ауылшаруашылықтық су пайдалану және коммуналдық шаруашылық (тұрмыстық және ауызсу, душқа, асханаға, кір жууға және т.б.) балық шаруашылығына және т.б. әрбір жағдайда халық шаруашылығының әртүрлі салаларының арасында су ресурстарын анықтау техника – экономикалық есептеулердің қатысында жүреді.

Республикада өндірісті сумен жабдықтаудың 2 түрі бар: тура және айналмалы. Сумен жабдықтаудың тура түрі суды су көздерінен алып пайдаланғаннан кейін және оны тазалағаннан соң қайтадан суаттарға жіберу. Сумен айналмалы жабдықтау пайдаланып, біткен суды тазалаудан өткізіп, өндірістік циклдерге қайта өткізу.

Су тұтынушылықтың нормасы өндірістік процеске қажетті судың мөлшері болып саналады. Бұл өндіріс сипатына байланысты. Әрбір өнеркәсіп саласы олардың пайдаланылатын шикізаты мен алынатын өнімі үшін кететін су шығымы мен су қоймаларына ағызылатын ағызылымды суларына судың шығын нормасы қойылатын қысқаша өндіріс сипаттамасы беріледі.

Агротехникалық қолданыс қажетті жағдайда топырақты қолдан ылғалдандыру арқылы ауылшаруашылық егіндерін жоғарылату үшін пайдаланады. Суару көздері ретінде өзен, көл, су қоймалары, сондай – ақ жерасты сулары да болуы мүмкін.

Өнеркәсіптік мекемелерде су көмекші мақсаттарында ғана пайдаланылады:

1. Өнімді суыту үшін жылу тасымалдағыш ретінде (бұл кезде су ластанбайды)

2. Механикалық және еріген қоспаларды транспорттау немесе сіңіру ортасы ретінде (шикізатты немесе өнімді тазалау, байыту және жуу кезінде) пайдалану процесінде су механикалық және еріген заттармен ластанады.

3. Қазбаларды байыту үшін дайындалатын ортаға пайдаланылатын реагенттерді еріткіш ретінде. Бұл жағдайда су технологиялық суға немесе еріткішке айналады; судың аз мөлшері ғана реагент қалдықтарымен бірге ағызылымға кетеді.

4. Механикалық және еріген қоспаларды транспорттау немесе сіңіру ортасы ретінде комплексті пайдалану үшін және мұнда су ысытылып ластанады.